քար

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Old Armenian քար (kʿar).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

քար (kʿar)

  1. stone, rock
    քար առնելkʿar aṙnelsee քար քաշել
    քար դառնալkʿar daṙnalto turn to stone; to freeze, to stop moving; (figuratively) to be ruthless or merciless
    քար կտրելkʿar ktrelto mine; (figuratively) to be stumped, to be baffled, to be brought to a standstill; to freeze from cold
    քար նետելkʿar netelto throw stones; to make a sharp remark, to retort
    քար ու կապkʿar u kapprohibition; bad luck, misfortune
    քար ու կարկուտ տեղալ գլխինkʿar u karkut tełal glxinto oppress and torment a lot
    քար ու հողkʿar u hołland, earth
    քար ուտելkʿar utelto be starving
    քար ուտեմ, քացախ խմեմkʿar utem, kʿacʿax xmemlet me be deprived of food and drink, let me not live well
    քար ու քանդ անելkʿar u kʿand anelto destroy, to ruin
    քար ու քաշանքkʿar u kʿašankʿtribulations, ordeals
    քար ու քարափkʿar u kʿarapʿareas difficult to access; impasse, rock, cliff, mountain
    քար ու քացախkʿar u kʿacʿaxpoison, blight
    քար ու քացախ ուտելkʿar u kʿacʿax utelto not live well, to deprive oneself of everything
    քար ու քոլkʿar u kʿolwasteland, wilderness, desert
    քար ու քռաkʿar u kʿṙarocky, rugged (area)
    քար քաշելkʿar kʿašelto do heavy work, to work hard; to place a gravestone; (ironically) said to someone who complains after a little bit of light work
    քար քարի վրա չթողնել՝ չմնալkʿar kʿari vra čʿtʿołnel, čʿmnalto destroy, to be destroyed
    քարը այնպես ձգել փոսը, որ յոթը զույգ եզներ չկարողանան հանելkʿarə aynpes jgel pʿosə, or yotʿə zuyg ezner čʿkarołanan hanelto destroy work in such a way so as to make it impossible to correct
    քարը գոգիցը՝ փեշիցը թափելkʿarə gogicʿə, pʿešicʿə tʿapʿelto step back, to yield
    քարը ծովն ընկնելkʿarə covn ənknel1) to meet with misfortune or bad luck. 2) to be deposed or dethroned.
    քարը ծովը գցելkʿarə covə gcʿelto cause misfortune, to do harm
    քարը կճաթիkʿarə kčatʿiit’s extremely cold
    քարը տեղը դնելkʿarə tełə dnelto say the right thing
    քարն էլ է իր ձեռքին, պոպոքն էլkʿarn ēl ē ir jeṙkʿin, popokʿn ēlhe (or she) has all the power in his hands; he can do as he pleases.
    քարե քար ընկնելkʿare kʿar ənknelto live a hard life
    քարի հետ քաղվել, մաղի հետ մաղվելkʿari het kʿałvel, małi het małvelto work wickedly
    քարի-հողի (կամ՝ քարի-քոլի) հետ կռիվ տալkʿari-hołi (kam, kʿari-kʿoli) het kṙiv talto work hard, to go to great pains to do or get something
    քարից հաց հանելkʿaricʿ hacʿ hanelto obtain one’s daily bread through heavy agricultural work
    քարից հացի հոտ առնելkʿaricʿ hacʿi hot aṙnelto suffer from starvation
    քարից յուղ հանելkʿaricʿ yuł hanelto be dexterous or handy
    քարից-քար խփելkʿaricʿ-kʿar xpʿelto trap, to ensnare
    քարն իմ գլուխըkʿarn im gluxəlet whatever happen
    քարովն ընկնելkʿarovn ənknelto fall from a rock or cliff and die
    քարով տալkʿarov talto hit or beat with a rock
    քարով քոլով գցելkʿarov kʿolov gcʿelto deliberately change the subject to avoid dealing with someone’s problem
    քարերը կաղաղակենkʿarerə kałałaken1) to try to hide something that cannot be hidden and will come to light sooner or later. 2) the rocks are witnesses to the secret.
    բախտին քար գցելbaxtin kʿar gcʿelto throw away your luck or fortune because of malpractice or wrongdoing
    յոթ քարի արանքyotʿ kʿari arankʿa very trapped, inescapable situation
  2. rock, cliff
  3. mountain
  4. precious stone, gem
  5. flint, gunflint
  6. weight (stone used for weighing objects)
  7. (figurative) piece (in board games, such as backgammon and chess)
    քար առնելkʿar aṙnel(in backgammon) to remove an opponent’s lost piece
    քար տալkʿar tal(in board games) to deliberately leave a piece unprotected for an opponent to take
  8. (figurative) distress, grief, anguish

Declension[edit]

Adjective[edit]

քար (kʿar) (superlative ամենաքար)

  1. (figurative) hard, strong, solid
    քար անտարբերությունkʿar antarberutʿyunstone-cold indifference
    քար լռություն պահելkʿar lṙutʿyun pahelto stay completely silent
  2. (figurative) insensitive, callous, indifferent, pitiless

Declension[edit]

Derived terms[edit]


Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

The origin is uncertain. Has been compared to Welsh carreg (stone), Persian خار(xâr), خارا‎(xârâ, very hard stone, flint, rock), Sanskrit खर (khára, hard, solid), कर्कर (karkara, hard, firm), Ancient Greek κάρκαρος (kárkaros, hard, rough),

Noun[edit]

քար (kʿar)

  1. stone
    • 5th century, Bible, Job 14.8–9:[1]
      Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ի քարի վախճանեսցի բուն նորա, ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի
      Etʿē cerascʿi yerkri armat nora, ew i kʿari vaxčanescʿi bun nora, i hotoy ǰroy całkescʿi
      • Translation by Claude E. Cox
        If its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout
    • 5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).4.1–2:[2]
      Զի են եւ քարինք ինչ հրահանաց արու եւ էգ․ մինչեւ բացեայ ի միմեանց են, չհարկանի ուրէք հրդեհ. ապա թէ մաւտիցի արուն յէգն, հուր բորբոքի եւ այրէ զվայրս բազումս։
      Zi en ew kʿarinkʿ inčʿ hrahanacʿ aru ew ēg; minčʿew bacʿeay i mimeancʿ en, čʿharkani urēkʿ hrdeh. apa tʿē mawticʿi arun yēgn, hur borbokʿi ew ayrē zvayrs bazums.
      • Translation by Gohar Muradyan
        There exist certain fire-striking stones, male and female. As long as they are separate from one another, nowhere fire is lit, but if the male approaches the female, it sets fire and burns many places.

Declension[edit]

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

  • Armenian: քար (kʿar)

Further reading[edit]

  • Ačaṙean, Hračʿeay (1979) , “քար”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), volume IV, 2nd edition, reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press, pages 558–560
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837) , “քար”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • J̌ahukyan, Geworg (2010) , “քար”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik, page 778
  • Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden, Boston: Brill, pages 685–686
  • Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, page 171
  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879) , “քար”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy

References[edit]

  1. ^ Cox, Claude E. (2006) Armenian Job: reconstructed Greek text, critical edition of the Armenian with English translation (Hebrew University Armenian studies; 8), Leuven – Paris – Dudley, MA: Peeters, pages 118–119
  2. ^ Muradyan, Gohar (2005) Physiologus: The Greek and Armenian Versions with a Study of Translation Technique (Hebrew University Armenian Studies; 6)‎[1], Leuven – Paris – Dudley: Peeters, pages 93, 143