jasny

See also: jasný, Jasny, and jasnÿ

Kashubian

Etymology

Etymology tree

Proto-Balto-Slavic *áiˀšknas

Proto-Slavic *ě̀snъ

Kashubian jasny

Inherited from Proto-Slavic *ě̀snъ.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈjas.ni/
• Rhymes: -asni
• Syllabification: jas‧ny

Adjective

jasny (comparative jasniészi, superlative nôjasniészi, derived adverb jasno)

1. bright (having much light)
2. clear (of the sky; without clouds)
3. bright (giving much light)
4. bright (without worry; positive)
5. (Canada) blue

Declension

Declension of jasny (hard)

	singular					plural
	masculine		feminine	neuter		virile	non-virile
	animate	inanimate
nominative	jasny		jasnô	jasné		jasny	jasné
genitive	jasnégò		jasny	jasnégò		jasnëch
dative	jasnémù		jasny	jasnémù		jasnym
accusative	jasnégò	jasny	jasną	jasné		jasnëch	jasné
instrumental	jasnym		jasną	jasnym		jasnyma
locative	jasnym		jasny	jasnym		jasnëch

Derived terms

adjectives

• jasnëchny

nouns

• jasnosc
• jasnota

Related terms

adverbs

• jasnëchno

Further reading

• Stanislow Frymark (2020), “jasny”, in Kashubian Language in Canada, the USA and New Zealand; Lexical Interferences in Kashubian Language in Canada, the USA and New Zealand, Zómk Zôbòrsczi, →ISBN
• Stefan Ramułt (1893), “jasny”, in Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), page 61
• Jan Trepczyk (1994), “jasny”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
• Eùgeniusz Gòłąbk (2011), “jasny”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎^[2]
• “jasny”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

Lower Sorbian

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *ěsnъ (“clear”).

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈjas.nɨ/
• Rhymes: -asnɨ
• Syllabification: jas‧ny

Adjective

jasny (comparative jasnjejšy, superlative nejjasnjejšy, derived adverb jasno)

1. clear

Declension

Declension of jasny

	singular					dual			plural
	masculine		neuter	feminine		virile	nonvirile		virile	nonvirile
	animate	inanimate
nominative vocative	jasny		jasne	jasna		jasnej			jasne
genitive	jasnego jasneg¹			jasneje jasnej¹		jasneju			jasnych
dative	jasnemu jasnem¹			jasnej		jasnyma			jasnym
accusative	jasnego jasneg¹	jasny	jasne	jasnu		jasneju	jasnej		jasne, jasnych	jasne
instrumental	jasnym			jasneju jasnej¹		jasnyma			jasnymi
locative	jasnem jasnym²			jasnej		jasnyma			jasnych

¹ poetic, colloquial
² obsolete, dialectal

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Balto-Slavic *áiˀšknas

Proto-Slavic *ě̀snъ

Old Polish jasny

Inherited from Proto-Slavic *ě̀snъ. First attested in the 15th century.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /jasniː/
• IPA^(key): (15^th CE) /jasni/

Adjective

jasny (superlative najaśniejszy, derived adverb jasno or jaśnie)

1. (attested in Greater Poland) bright (having much light)
   • 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎^[3], volume V, page 261:

     Wydzely w yasnem odzenyv veste candida

     [Widzieli w jasnem odzieniu veste candida]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 129r:

     Splendidus […] scheynlich yąszny

     [Splendidus […] scheynlich jasny]

2. beautiful (having much beauty)
   • 1930 [c. 1455], “Tob”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 5, 5:

     Thobyas... nalyazl mlodzencza iasnego (iuvenem splendidum)

     [Tobijasz... nalazł młodzieńca jasnego (iuvenem splendidum)]

3. cheerful (not full of anger)
   • 1882 [End of the 15th century], Emil Kałużniacki, editor, Kleinere altpolnische Texte aus Handschriften des XV. und des Anfangs des XVI. Jahrhunderts‎^[4], page 290:

     Raczy na mnye wezrzecz okyem myloszyernym..., yzbych mogl twoye yaszne oblycze oglądacz

     [Raczy na mnie weźrzeć okiem miłosiernym..., iżbych mogł twoje jasne oblicze oględać]

4. clear; perfect, functional
   • 1908 [c. 1500], Sprawozdania z Posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, volume -, page 18:

     Jesu, kthory szwyath oszwyeczasz a yaszne rosvmy dawasz, raczy my dacz roszvm dobry

     [Jesu, ktory świat oświecasz a jasne rozumy dawasz, raczy mi dać rozum dobry]

5. clear; bright (clear, loud, clean)
   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[5], page 61:

     Marya... przede wschytkymy yasnem glossem rzekla: Zyvye bog oycz[o]v naschych..., yzem mąza nye poznala

     [Maryja... przede wszytkimi jasnem głosem rzekła: Żywie Bog ojc[o]w naszych..., iżem męża nie poznała]

6. (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) dignified, famous
   • 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎^[6], Krakow, Brodnia, page 55b:

     O manzowie naiassnyeyszi w rodzayu a nadoskonalsi w cznotach!

     [O mężowie najaśniejszy w rodzaju a nadoskonalszy w cnotach!]

Derived terms

adverbs

• z jasna

nouns

• jasność
• jasny dzień

verbs

• jaśnieć impf

Descendants

• Polish: jasny
• Silesian: jasny

References

• Boryś, Wiesław (2005), “jasny”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “jasny”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• Mańczak, Witold (2017), “jasny”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “jasny”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “jasny”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “jasny”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Balto-Slavic *áiˀšknas

Proto-Slavic *ě̀snъ

Old Polish jasny

Polish jasny

Inherited from Old Polish jasny.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈjas.nɘ/

• (Middle Polish) IPA^(key): /ˈjas.nɨ/
• (Greater Poland):
  • (Western Greater Poland) IPA^(key): [ˈjas.nɘ]
  • (Central Greater Poland) IPA^(key): [ˈjas.nɘ]
• (Masovia):
  • (Kurpie) IPA^(key): [ˈjas.ni]
  • (Far Masovian) IPA^(key): [ˈjas.nɘ]
  • (Podlachia) IPA^(key): [ˈjas.nɘ]
  • (Łowicz) IPA^(key): [ˈjas.nɘ]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -asnɘ
• Syllabification: jas‧ny
• Homophone: Jasny

Adjective

jasny (comparative jaśniejszy, superlative najjaśniejszy, derived adverb jasno, diminutive (dialectal) jasneńki or (dialectal) jaśniuchny)

1. bright; light (of light or that which emits light: brilliant, intense)

   Synonyms: oświetlony, widny

2. bright; light (having much light)

   Synonyms: promienny, promienisty, świetlisty, świetlany, widny

   Antonym: ciemny

3. bright (of a colour: not muted or pale; bold, brilliant, vivid)

   Antonym: ciemny

4. light (pale or whitish in color; highly luminous and more or less deficient in chroma)

   Synonym: ciemny

5. light; pale (of a person's skin; having little pigmentation)

   Synonyms: blady, jasnolicy, jasnoskóry

   Antonym: ciemny

6. light (of hair; blond)

   Synonym: blond

7. clear (having an easy to receive and resonant sound)

   Synonym: dźwięczny

8. bright (good and happy)

   Antonyms: ciemny, czarny

   Near-synonym: szczęśliwy

9. bright (indicative of a positive and cheerful mood)

   Near-synonym: szczęśliwy

10. clear (easy to understand) [with dla (+ genitive) ‘for whom’]

    Synonyms: prosty, zrozumiały

    Antonyms: ciemny, mętny

11. clear (precise and logical)
12. light (standing out as whitish against a darker background)
13. brilliant, intelligent, quick-witted

    Synonym: błyskotliwy

14. clear (of the sky; cloudless, with much sun)
15. (archaic or Far Masovian, Przasnysz, usually in titles) high; good (powerful and noble-born)
16. (Central Greater Poland, Sokolniki Wielkie, Dębicz, Górczyn, Jeżyce, Kalisz, Western Greater Poland, Biezdrowo, Obrzycko, Far Masovian, Łomża, Kurpie) synonym of błękitny
17. (Łowicz) synonym of ciemnoniebieski / szafirowy
18. (Far Masovian, Ciechanów) synonym of jaskrawy
19. (Podlachia, Tykocin, of a conifer forest) synonym of rzadki / przecięty

    Synonym: ciem­ny

20. (obsolete) clear (see-through)

    Synonym: przezroczysty

21. (obsolete) clear (objective; sober)
22. (obsolete) clear (obvious)

    Synonym: oczywisty

23. (Middle Polish) famous; great
24. (Middle Polish) bright (of eyes, not brown)
25. (Middle Polish) blind (not able to see)

    Synonym: ślepy

26. (Middle Polish) sharp (of vision, very good)
27. (Middle Polish) brave; open
28. (Middle Polish) gracious, benevolent

    Synonyms: łaskawy, życzliwy

Declension

Declension of jasny (hard)

singular					plural
	masculine animate	masculine inanimate	feminine	neuter	virile (= masculine personal)	non-virile
nominative/vocative	jasny		jasna	jasne	jaśni	jasne
genitive	jasnego		jasnej	jasnego	jasnych
dative	jasnemu		jasnej	jasnemu	jasnym
accusative	jasnego	jasny	jasną	jasne	jasnych	jasne
instrumental	jasnym		jasną	jasnym	jasnymi
locative	jasnym		jasnej	jasnym	jasnych

Derived terms

adjectives

• jaśniuteńki
• jaśniutki

adverbs

• jak grom z jasnego nieba

interjections

• cholera jasna
• do jasnej anielki
• do jasnej ciasnej
• jasny gwint

nouns

• jasna strona mocy

particles

• jasne
• rzecz jasna

verbs

• jaśnić impf
• jaśnieć impf

verbs

• spaść jak niczym z jasnego nieba pf, spadać jak niczym z jasnego nieba impf

Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), jasny is one of the most used words in Polish, appearing 6 times in scientific texts, 1 time in news, 11 times in essays, 28 times in fiction, and 34 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 80 times, making it the 803rd most common word in a corpus of 500,000 words.

Further reading

• jasny in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• jasny in Polish dictionaries at PWN
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “jasny”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “JASNY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 31.10.2017
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “jasny”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “jasny”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “jasny”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 142
• Jan Karłowicz (1901), “jasny”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 238
• Marzena Kozanecka-Zwierz, Magdalena Bartosiewicz, Renata Marciniak-Firadza, editors (2014), “jasny”, in Gwara – Księżaków "język ojczysty" Dziedzictwo regionu łowickiego (in Polish), Łowicz: Muzeum w Łowiczu, →ISBN, page 33

Silesian

Etymology

Etymology tree

Proto-Balto-Slavic *áiˀšknas

Proto-Slavic *ě̀snъ

Old Polish jasny

Silesian jasny

Inherited from Old Polish jasny.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈjas.nɪ/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -asnɪ
• Syllabification: jas‧ny

Adjective

jasny (comparative jaśniejszny, superlative nojjaśniejszny, derived adverb jasno)

1. bright (having much light)
2. clear (of the sky; without clouds)
3. bright (giving much light)
4. bright (without worry; positive)

Declension

Declension of jasny

		singular					plural
		masculine		neuter	feminine		virile	nonvirile
		animate	inanimate
nominative		jasny		jasne	jasnŏ		jaśni	jasne
genitive		jasnego			jasnyj		jasnych
dative		jasnymu			jasnyj		jasnym
accusative		jasnego	jasny	jasne	jasnõ		jasnych	jasne
instrumental		jasnym			jasnōm		jasnymi
locative		jasnym			jasnyj		jasnych
vocative		jasny		jasne	jasnŏ		jaśni	jasne

Derived terms

nouns

• jasność

verbs

• jaśnieć impf

Further reading

• jasny in silling.org
• Aleksandra Wencel (2023), “jasny”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 285

Slovincian

Etymology

Etymology tree

Proto-Balto-Slavic *áiˀšknas

Proto-Slavic *ě̀snъ

Slovincian jasny

Inherited from Proto-Slavic *ě̀snъ.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈjas.nɪ/
• Rhymes: -asnɪ
• Syllabification: jas‧ny

Adjective

jasny (derived adverb jasnô or jasnje)

1. clear, bright

Further reading

• Lorentz, Friedrich (1908), “jãsnï”, in Slovinzisches Wörterbuch‎^[7] (in German), volume 1, Saint Petersburg: ОРЯС ИАН, page 383