Jump to content

ziemia

From Wiktionary, the free dictionary
See also: Ziemia, Ziemią, and ziemią

Old Polish

[edit]

Etymology

[edit]
Etymology tree
Proto-Indo-European *dʰeǵʰ-
Proto-Indo-European *-ōm
Proto-Indo-European *dʰéǵʰōm
Proto-Balto-Slavic *źémē
Proto-Slavic *zemь
Proto-Indo-European *-yeh₂
Proto-Balto-Slavic *-jāˀ
Proto-Slavic *-ja
Proto-Slavic *zemľà
Old Polish ziemia

    Inherited from Proto-Slavic *zemľà. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): (10th–15th CE) /ʑɛːmʲa/
    • IPA(key): (15th CE) /ʑemʲa/

    Noun

    [edit]

    ziemia f

    1. (attested in Lesser Poland) earth (all that which is under the sky)
    2. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) habitants of the Earth
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 2, 10:
        Nauczce se, czso sødzice zemø (terram)
        [Nauczcie sie, czso sądzicie ziemię (terram)]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, Greater Poland, pages 9, 8:
        On będzye sądzyl okrąng zyeme (orbem terrae) w sprawyedlywoszczy
        [On będzie sądził okrąg ziemie (orbem terrae) w sprawiedliwości]
    3. (attested in Greater Poland, Sieradz-Łęczyca) one of the earthly spheres
      • 1965 [End of the 15th century], Julian Wojtkowski, editor, Glosy i drobne teksty polskie do 1550 roku. Z inkunabułów Kalisza, Kazimierza Biskupiego, Koła, Sieradza i Warty‎[2], Kalisz, Kazimierz Biskupi, Koło, Sieradz, Warta, page 75:
        Gorna zemya torrida zona
        [Gorna ziemia torrida zona]
    4. (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) earth, soil, dirt
      • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎transliteration, transcription, Krakow, page 173b:
        Vøczcy on (sc. wąż) gedno vcho ogonem szaslony a drudzecz on ku szemy skloniy
        [Więcci on (sc. wąż) jedno ucho ogonem zasłoni a drugieć on ku ziemi skłoni]
      • 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎[3], Krakow, Brodnia, page 57a:
        Blogoslawyona zyemya, Anna swyatha, kthora zbawyenyv nasszemv poczatek dala
        [Błogosławiona ziemia, Anna święta, ktora zbawieniu naszemu początek dała]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[4], page 20:
        Począla (sc. Maryja) *vnyątacz kosczyol. A yako smyotla proch v gromada,... pobrala przed szyą w szvknyą... A zatem poschedl yeden stary kaplan zydowsky. Vzravschy dzyevyczą Marya naczela szyą lyekacz... y osvla on proch na zyemyą
        [Poczęła (sc. Maryja) umiatać kościoł. A jako smiotła proch w gromadę,... pobrała przed się w suknią... A zatem poszedł jeden stary kapłan żydowski. Uźrawszy ji dziewica Maryja naczęła się lękać... i osuła on proch na ziemię]
    5. (alchemy, philosophy, attested in Greater Poland) earth (one of the four classical elements)
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, Greater Poland, page 73 arg:
        Ten ps[alm] powyada, yze Xpus stworzyl zywyoly, to yest *zyemye, wyatr, ogye[ń], wodę
        [Ten ps[alm] powiada, iże Krystus stworzył żywioły, to jest ziemię, wiatr, ogie[ń], wodę]
    6. land, earth (solid ground, as opposed to air or water)
    7. (attested in Lesser Poland) land, country
    8. inhabitants of a country
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[5], page 177:
        K temv Yanovy vychodzyla wszytka zydowska zyemya (omnis Iudaea)
        [K temu Janowi wychodziła wszytka żydowska ziemia (omnis Iudaea)]
    9. (attested in Masovia, Greater Poland) territorial unit of a country or of land
      • 1920 [1406], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 696, Płońsk:
        Iaco Marczin w kszøzey szemi ne cradne
        [Jako Marcin w księżej ziemi nie kradnie]
      • 1861 [1415–1427], Pismo poświęcone naukom, sztukom i przemysłowi‎[6], volume III, Biblioteka Warszawska, page 39:
        Jaco Boyan y Boguslaw sa wsze zeme cuyawskye zlodzeye
        [Jako Bojan i Bogusław są wsze ziemie kujawskie złodzieje]
      • 1967 [1428], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 1345, Kościan:
        Yssze Dzerszek... nye began (pro begal) na zemą krole[s]wstwa polszkego... any gey scodzyl
        [Iże Dzierżek... nie biegał na ziemię krole[s]wstwa polskiego... ani jej szkodził]
    10. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) property or ownership of land; manor, estate, property
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 48, 11:
        Zwali sø ymona swa w zemach swogich (in terris suis)
        [Zwali są imiona swa w ziemiach swojich (in terris suis)]
      • 1959 [1400], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 446, Poznań:
        Iaco Potrek do Kaliszkego slal, zøndayø miru, drzewey nisz w zemi zawadzil
        [Jako Piotrek do Kaliskiego słał, żądaję miru, drzewiej niż w ziemi zawadził]

    Derived terms

    [edit]
    adjective
    nouns
    [edit]
    adjective
    noun

    Descendants

    [edit]
    • Polish: ziemia
    • Silesian: ziymia

    References

    [edit]
    • Boryś, Wiesław (2005), “ziemia”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
    • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “ziemia”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

    Polish

    [edit]
    Polish Wikipedia has an article on:
    Wikipedia pl

    Etymology

    [edit]
    Etymology tree
    Proto-Indo-European *dʰeǵʰ-
    Proto-Indo-European *-ōm
    Proto-Indo-European *dʰéǵʰōm
    Proto-Balto-Slavic *źémē
    Proto-Slavic *zemь
    Proto-Indo-European *-yeh₂
    Proto-Balto-Slavic *-jāˀ
    Proto-Slavic *-ja
    Proto-Slavic *zemľà
    Old Polish ziemia
    Polish ziemia

      Inherited from Old Polish ziemia.

      Pronunciation

      [edit]
       
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɛmja
      • Syllabification: zie‧mia
      • Homophone: Ziemia

      Noun

      [edit]

      ziemia f

      1. (countable) earth (planet on which people live)
        Synonym: glob
      2. (uncountable, literary) earth (place of life, as opposed to heaven or the afterlife)
      3. (uncountable) earth, soil, dirt (layer of land in which plants grow)
        Synonyms: gleba, grunt
      4. (uncountable) ground; floor (that which is walked on)
      5. (uncountable) land, earth (solid ground, as opposed to air or water)
        Synonym: ląd
        Coordinate terms: powietrze, woda
      6. (uncountable) land; ground, property (area that is one's property)
        Synonym: grunt
      7. (countable) land; country (particular political, ethnographic, or geographic region)
        Synonym: kraina
      8. (uncountable, literary) motherland, fatherland (country in which one was born)
      9. (countable, historical) unit or division smaller than a voivodeship

      Declension

      [edit]
      Declension of ziemia
      singular plural
      nominative ziemia ziemie
      genitive ziemi ziem
      dative ziemi ziemiom
      accusative ziemię ziemie
      instrumental ziemią ziemiami
      locative ziemi ziemiach
      vocative ziemio ziemie

      Derived terms

      [edit]
      adjectives
      adverbs
      interjections
      nouns
      phrases
      verbs
      verbs

      Trivia

      [edit]

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), ziemia is one of the most used words in Polish, appearing 107 times in scientific texts, 48 times in news, 39 times in essays, 61 times in fiction, and 45 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 300 times, making it the 169th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      [edit]
      1. ^ Ida Kurcz (1990), “ziemia”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 2, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 772

      Further reading

      [edit]
      Retrieved from "https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=ziemia&oldid=88563818"