ус

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search
See also: үс, ӱс, YC, ᎩᏟ, and yC

Bashkir[edit]

Ус [1]
Бер ус [2] һыу

Etymology[edit]

From Proto-Turkic *ạbuč (palm, handful).

Cognate with Kazakh уыс (uys), Kyrgyz ууч (uuç, handful), Turkish avuç (palm, handful).

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): [us]
  • Hyphenation: ус (one syllable)

Noun[edit]

ус (us)

  1. (anatomy) palm
    Һиҙәм: бына, маңлайымдан һыйпай йәп-йәш әжәлемдең һалҡын усы. (Mustai Karim)
    Hiðäm: bïna, mañlayïmdan hïypay yäp-yäš äžälemdeñ halqïn usï.
    I feel: here, the cool palm of my very young death strokes along my forehead.
  2. handful

Declension[edit]


Even[edit]

Etymology[edit]

Akin to Evenki уксэ (uksə).

Noun[edit]

ус (us)

  1. sleeve

Komi-Zyrian[edit]

Etymology[edit]

Borrowed from Russian ус (us).

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): /ˈus/, [ˈus]
  • Hyphenation: ус

Noun[edit]

ус (us)

  1. moustache

Declension[edit]

Declension of ус (stem: уск-)
singular plural
nominative ус (us) усъяс (usʺjas)
accusative I* ус (us) усъяс (usʺjas)
II* ускӧс (uskös) усъясӧс (usʺjasös)
instrumental ускӧн (uskön) усъясӧн (usʺjasön)
comitative ускӧд (usköd) усъяскӧд (usʺjasköd)
caritive устӧг (ustög) усъястӧг (usʺjastög)
consecutive усла (usla) усъяслала (usʺjaslala)
genitive услӧн (uslön) усъяслӧн (usʺjaslön)
ablative услысь (uslysʹ) усъяслысь (usʺjaslysʹ)
dative услы (usly) усъяслы (usʺjasly)
inessive ускын (uskyn) усъясын (usʺjasyn)
elative ускысь (uskysʹ) усъясысь (usʺjasysʹ)
illative ускӧ (uskö) усъясӧ (usʺjasö)
egressive уссянь (ussjanʹ) усъяссянь (usʺjassjanʹ)
approximative услань (uslanʹ) усъяслань (usʺjaslanʹ)
terminative ускӧдз (usködz) усъясӧдз (usʺjasödz)
prolative I ускӧд (usköd) усъясӧд (usʺjasöd)
II усті (ustï) усъясті (usʺjastï)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Possessive declension of ус
First person singular
singular plural
nominative ускӧй (usköj) усъясӧй (usʺjasöj)
accusative I* ускӧй (usköj) усъясӧй (usʺjasöj)
II* ускӧс (uskös) усъясӧс (usʺjasös)
instrumental уснам (usnam) усъяснам (usʺjasnam)
comitative ускӧйкӧд (usköjköd) усъясӧйкӧд (usʺjasöjköd)
caritive устӧгым (ustögym) усъястӧгым (usʺjastögym)
consecutive ускӧйла (usköjla) усъясӧйла (usʺjasöjla)
genitive ускӧйлӧн (usköjlön) усъясӧйлӧн (usʺjasöjlön)
ablative ускӧйлысь (usköjlysʹ) усъясӧйлысь (usʺjasöjlysʹ)
dative ускӧйлы (usköjly) усъясӧйлы (usʺjasöjly)
inessive ускам (uskam) усъясам (usʺjasam)
elative уссьым (ussʹym) усъяссьым (usʺjassʹym)
illative ускам (uskam) усъясам (usʺjasam)
egressive уссяньым (ussjanʹym) усъяссяньым (usʺjassjanʹym)
approximative усланьым (uslanʹym) усъясланьым (usʺjaslanʹym)
terminative ускӧдзым (usködzym) усъясӧдзым (usʺjasödzym)
prolative I ускӧдым (usködym) усъясӧдым (usʺjasödym)
II устіым (ustïym) усъястіым (usʺjastïym)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Second person singular
singular plural
nominative ускыд (uskyd) усъясыд (usʺjasyd)
accusative I* ускыд (uskyd) усъясыд (usʺjasyd)
II* устӧ (ustö) усъястӧ (usʺjastö)
instrumental уснад (usnad) усъяснад (usʺjasnad)
comitative ускыдкӧд (uskydköd) усъясыдкӧд (usʺjasydköd)
caritive устӧгыд (ustögyd) усъястӧгыд (usʺjastögyd)
consecutive ускыдла (uskydla) усъясыдла (usʺjasydla)
genitive ускыдлӧн (uskydlön) усъясыдлӧн (usʺjasydlön)
ablative ускыдлысь (uskydlysʹ) усъясыдлысь (usʺjasydlysʹ)
dative ускыдлы (uskydly) усъясыдлы (usʺjasydly)
inessive ускад (uskad) усъясад (usʺjasad)
elative уссьыд (ussʹyd) усъяссьыд (usʺjassʹyd)
illative ускад (uskad) усъясад (usʺjasad)
egressive уссяньыд (ussjanʹyd) усъяссяньыд (usʺjassjanʹyd)
approximative усланьыд (uslanʹyd) усъясланьыд (usʺjaslanʹyd)
terminative ускӧдзыд (usködzyd) усъясӧдзыд (usʺjasödzyd)
prolative I ускӧдыд (usködyd) усъясӧдыд (usʺjasödyd)
II устіыд (ustïyd) усъястіыд (usʺjastïyd)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Third person singular
singular plural
nominative ускыс (uskys) усъясыс (usʺjasys)
accusative I* ускыс (uskys) усъясыс (usʺjasys)
II* уссӧ (ussö) усъяссӧ (usʺjassö)
instrumental уснас (usnas) усъяснас (usʺjasnas)
comitative ускыскӧд (uskysköd) усъясыскӧд (usʺjasysköd)
caritive устӧгыс (ustögys) усъястӧгыс (usʺjastögys)
consecutive ускысла (uskysla) усъясысла (usʺjasysla)
genitive ускыслӧн (uskyslön) усъясыслӧн (usʺjasyslön)
ablative ускыслысь (uskyslysʹ) усъясыслысь (usʺjasyslysʹ)
dative ускыслы (uskysly) усъясыслы (usʺjasysly)
inessive ускас (uskas) усъясас (usʺjasas)
elative уссьыс (ussʹys) усъяссьыс (usʺjassʹys)
illative ускас (uskas) усъясас (usʺjasas)
egressive уссяньыс (ussjanʹys) усъяссяньыс (usʺjassjanʹys)
approximative усланьыс (uslanʹys) усъясланьыс (usʺjaslanʹys)
terminative ускӧдзыс (usködzys) усъясӧдзыс (usʺjasödzys)
prolative I ускӧдыс (usködys) усъясӧдыс (usʺjasödys)
II устіыс (ustïys) усъястіыс (usʺjastïys)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
First person plural
singular plural
nominative усным (usnym) усъясным (usʺjasnym)
accusative I* усным (usnym) усъясным (usʺjasnym)
II* уснымӧс (usnymös) усъяснымӧс (usʺjasnymös)
instrumental уснаным (usnanym) усъяснаным (usʺjasnanym)
comitative уснымкӧд (usnymköd) усъяснымкӧд (usʺjasnymköd)
caritive устӧгным (ustögnym) усъястӧгным (usʺjastögnym)
consecutive уснымла (usnymla) усъяснымла (usʺjasnymla)
genitive уснымлӧн (usnymlön) усъяснымлӧн (usʺjasnymlön)
ablative уснымлысь (usnymlysʹ) усъяснымлысь (usʺjasnymlysʹ)
dative уснымлы (usnymly) усъяснымлы (usʺjasnymly)
inessive усканым (uskanym) усъясаным (usʺjasanym)
elative уссьыным (ussʹynym) усъяссьыным (usʺjassʹynym)
illative усканым (uskanym) усъясаным (usʺjasanym)
egressive уссяньыным (ussjanʹynym) усъяссяньыным (usʺjassjanʹynym)
approximative усланьыным (uslanʹynym) усъясланьыным (usʺjaslanʹynym)
terminative ускӧдзыным (usködzynym) усъясӧдзыным (usʺjasödzynym)
prolative I ускӧдыным (usködynym) усъясӧдыным (usʺjasödynym)
II устіыным (ustïynym) усъястіыным (usʺjastïynym)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Second person plural
singular plural
nominative усныд (usnyd) усъясныд (usʺjasnyd)
accusative I* усныд (usnyd) усъясныд (usʺjasnyd)
II* уснытӧ (usnytö) усъяснытӧ (usʺjasnytö)
instrumental уснаныд (usnanyd) усъяснаныд (usʺjasnanyd)
comitative усныдкӧд (usnydköd) усъясныдкӧд (usʺjasnydköd)
caritive устӧгныд (ustögnyd) усъястӧгныд (usʺjastögnyd)
consecutive усныдла (usnydla) усъясныдла (usʺjasnydla)
genitive усныдлӧн (usnydlön) усъясныдлӧн (usʺjasnydlön)
ablative усныдлысь (usnydlysʹ) усъясныдлысь (usʺjasnydlysʹ)
dative усныдлы (usnydly) усъясныдлы (usʺjasnydly)
inessive усканыд (uskanyd) усъясаныд (usʺjasanyd)
elative уссьыныд (ussʹynyd) усъяссьыныд (usʺjassʹynyd)
illative усканыд (uskanyd) усъясаныд (usʺjasanyd)
egressive уссяньыныд (ussjanʹynyd) усъяссяньыныд (usʺjassjanʹynyd)
approximative усланьыныд (uslanʹynyd) усъясланьыныд (usʺjaslanʹynyd)
terminative ускӧдзыныд (usködzynyd) усъясӧдзыныд (usʺjasödzynyd)
prolative I ускӧдыныд (usködynyd) усъясӧдыныд (usʺjasödynyd)
II устіыныд (ustïynyd) усъястіыныд (usʺjastïynyd)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.
Third person plural
singular plural
nominative усныс (usnys) усъясныс (usʺjasnys)
accusative I* усныс (usnys) усъясныс (usʺjasnys)
II* уснысӧ (usnysö) усъяснысӧ (usʺjasnysö)
instrumental уснаныс (usnanys) усъяснаныс (usʺjasnanys)
comitative уснымкӧс (usnymkös) усъяснымкӧс (usʺjasnymkös)
caritive устӧгныс (ustögnys) усъястӧгныс (usʺjastögnys)
consecutive уснысла (usnysla) усъяснысла (usʺjasnysla)
genitive усныслӧн (usnyslön) усъясныслӧн (usʺjasnyslön)
ablative усныслысь (usnyslysʹ) усъясныслысь (usʺjasnyslysʹ)
dative усныслы (usnysly) усъясныслы (usʺjasnysly)
inessive усканыс (uskanys) усъясаныс (usʺjasanys)
elative уссьыныс (ussʹynys) усъяссьыныс (usʺjassʹynys)
illative усканыс (uskanys) усъясаныс (usʺjasanys)
egressive уссяньыныс (ussjanʹynys) усъяссяньыныс (usʺjassjanʹynys)
approximative усланьыныс (uslanʹynys) усъясланьыныс (usʺjaslanʹynys)
terminative ускӧдзыныс (usködzynys) усъясӧдзыныс (usʺjasödzynys)
prolative I ускӧдыныс (usködynys) усъясӧдыныс (usʺjasödynys)
II устіыныс (ustïynys) усъястіыныс (usʺjastïynys)
*) Animate nouns almost exclusively take the type II accusative ending, whereas inanimate nouns can be used with either ending, but are more often found with type I.

References[edit]

  • Bubrikh, Dmitry V. (1949) Грамматика литературного Коми языка [Grammar of the literary Komi language] (in Russian), Leningrad: Zhdanov Leningrad State University, page 32
  • L. M. Beznosikova; E. A. Ajbabina; R. I. Kosnyreva (2000) Коми-Русский словарь [Komi-Russian dictionary], →ISBN, page 685

Mongolian[edit]

ус

Etymology[edit]

From Proto-Mongolic *usun. Cognate with Buryat уһан (uhan), Kalmyk усн (usn), Daur os, Dongxiang usu.

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

ус (us) (Mongolian spelling ᠤᠰᠤ (usu)); (hidden-n declension)

  1. water

Ossetian[edit]

Noun[edit]

ус (us)

  1. woman

Russian[edit]

Alternative forms[edit]

Etymology[edit]

Inherited from Old East Slavic усъ (usŭ), from Proto-Slavic *ǫsъ < *vǫsъ < *vǫdsъ, from Proto-Balto-Slavic *wónsa, from Proto-Indo-European *wondʰsom, s-expansion of root *wendʰ- (hair, wool, beard).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

ус (usm inan (genitive у́са, nominative plural усы́, genitive plural усо́в, diminutive у́сик)

  1. (usually in the plural) moustache
  2. whisker
  3. feeler, antenna
  4. tendril, awn

Declension[edit]

Descendants[edit]

  • Komi-Zyrian: ус (us)

Related terms[edit]

References[edit]


Southern Altai[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Turkic *ūŕ. Compare to Kyrgyz уз (uz, master).

Noun[edit]

ус (us)

  1. master

References[edit]

N. A. Baskakov, Toščakova N.A, editor (1947), “ус”, in Ojrotsko-Russkij Slovarʹ, M.: OGIZ, →ISBN


Udi[edit]

Noun[edit]

ус (us)

  1. ox