Jump to content

basmaq

From Wiktionary, the free dictionary

Azerbaijani

[edit]
Other scripts
Cyrillic басмаг
Arabic باسماق

Etymology

[edit]

From Proto-Turkic *bas- (to press).[1] Cognate with Turkish basmak (to press, print).

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): [bɑsˈmɑx], [-ɑɣ]
  • Audio (Baku):(file)
  • Hyphenation: bas‧maq

Verb

[edit]

basmaq (transitive)

  1. to press, push
    Düyməni bas, işıq yansın.Push the button, and turn on the light.
  2. to defeat
    Synonyms: məğlub etmək, yenmək, qalib gəlmək
  3. to run over, hit
    Synonym: vurmaq
  4. to overcome (to be overwhelmed with emotion or sense)
    Synonym: yenmək
    Yuxu məni basdı.I was overcome by sleepiness.
  5. to flood not in the natural sense
    • 2013 January 7, FaktXəbər[1]:
      Müstəqillikdən sonra sələmçi qruplar yağışdan sonra göbələk kimi ölkəni basıb.
      After independence, moneylender groups flooded the country like mushrooms after rain.
  6. to be overgrown with
    Yolları ot basmışdı.The roads were overgrown with grass.
    • 2019 June 8, AZƏRTAC-ın Uşaq Bilik Portalı[2]:
      Evin bağı baxımsız qaldı, tarlanı alaq basdı.
      The garden was uncared for, the field was overgrown with weeds.
  7. (dated) to print
    Synonym: çap etmək
  8. (colloquial, agriculture) to mount, to get on top of an animal to mate, to cover
    Synonym: sürmək
  9. (dialectal, intransitive) to lie
    Synonyms: osturağa basmaq, gopa basmaq, goplamaq, basıb-bağlamaq

Conjugation

[edit]
Conjugation of basmaq
Positive conjugation
subject non-past participle basan
subject past participle basmış
subject future definite participle basacaq
non-subject future participle (mənim +) basacağım (sənin +) basacağın (onun +) basacağı (bizim +) basacağımız (sizin +) basacağınız (onların +) basacağı or basacaqları
non-subject past participle (mənim +) basdığım (sənin +) basdığın (onun +) basdığı (bizim +) basdığımız (sizin +) basdığınız (onların +) basdığı or basdıqları
converb basıb
general temporal participle basanda
participle of intensification basdıqca
specific temporal participle basarkən
reduplicated participle basa-basa
modal participle basaraq
infinitive basmaq
verbal noun basma
singular plural
first second third first second third
indicative present simple basıram basırsan basır basırıq basırsınız basırlar
perfect 1 basmışam basmısan,
basmışsan*
basmışdır basmışıq basmısınız,
basmışsınız*
basmışlar
perfect 2 basıbsan basıb(dır) basıbsınız basıb(dır)lar
past simple basdım basdın basdı basdıq basdınız basdılar
continuous basırdım basırdın basırdı basırdıq basırdınız basırdılar
perfect basmışdım basmışdın basmışdı basmışdıq basmışdınız basmışdılar
future definite basacağam basacaqsan, basassan basacaq basacağıq basacaqsınız, basassız basacaqlar
indefinite basaram basarsan basar basarıq basarsınız basarlar
future-in-the-past definite basacaqdım basacaqdın basacaqdı basacaqdıq basacaqdınız basacaqdılar
indefinite basardım basardın basardı basardıq basardınız basardılar
conditional present bassam bassan bassa bassaq bassanız bassalar
past bassaydım bassaydın bassaydı bassaydıq bassaydınız bassaydılar
obligational present basmalıyam basmalısan basmalıdır basmalıyıq basmalısınız basmalıdırlar
past basmalıydım basmalıydın basmalıydı basmalıydıq basmalıydınız basmalıydılar
evidential present basırmışam basırmışsan basırmış basırmışıq basırmışsınız basırmışlar
past basıbmışam basıbmışsan basıbmış basıbmışıq basıbmışsınız basıbmışlar
subjunctive basam basasan basa basaq basasınız basalar
hortative basasıyam basasısan basasıdır basasıyıq basasısınız basasıdırlar
imperative basım bas bassın basaq,
basalım*
basın bassınlar
Negative conjugation
subject non-past participle basmayan
subject past participle basmamış
subject future definite participle basmayacaq
non-subject future participle (mənim +) basmayacağım (sənin +) basmayacağın (onun +) basmayacağı (bizim +) basmayacağımız (sizin +) basmayacağınız (onların +) basmayacağı or basmayacaqları
non-subject participle (mənim +) basmadığım (sənin +) basmadığın (onun +) basmadığı (bizim +) basmadığımız (sizin +) basmadığınız (onların +) basmadığı or basmadıqları
converb basmayıb
caritive converb basmadan
general temporal participle basmayanda
participle of intensification basmadıqca
specific temporal participle basmayarkən
modal participle basmayaraq
infinitive basmamaq
singular plural
first second third first second third
indicative present simple basmıram basmırsan basmır basmırıq basmırsınız basmırlar
perfect 1 basmamışam basmamısan,
basmamışsan*
basmamış basmamışıq basmamısınız,
basmamışsınız*
basmamışlar
perfect 2 basmayıbsan basmayıb(dır) basmayıbsınız basmayıb(dır)lar
past simple basmadım basmadın basmadı basmadıq basmadınız basmadılar
continuous basmırdım basmırdın basmırdı basmırdıq basmırdınız basmırdılar
perfect basmamışdım basmamışdın basmamışdı basmamışdıq basmamışdınız basmamışdılar
future definite basmayacağam basmayacaqsan basmayacaq basmayacağıq basmayacaqsınız basmayacaqlar
indefinite basmaram basmarsan,
basmazsan
basmaz basmarıq basmarsınız, basmazsınız basmazlar
future-in-the-past definite basmayacaqdım basmayacaqdın basmayacaqdı basmayacaqdıq basmayacaqdınız basmayacaqdılar
indefinite basmazdım basmazdın basmazdı basmazdıq basmazdınız basmazdılar
conditional present basmasam basmasan basmasa basmasaq basmasanız basmasalar
past basmasaydım basmasaydın basmasaydı basmasaydıq basmasaydınız basmasaydılar
obligational present basmamalıyam basmamalısan basmamalı basmamalıyıq basmamalısınız basmamalılar
past basmamalıydım basmamalıydın basmamalıydı basmamalıydıq basmamalıydınız basmamalıydılar
evidential present basmayırmışam basmayırmışsan basmayırmış basmayırmışıq basmayırmışsınız basmayırmışlar
past basmayıbmışam basmayıbmışsan basmayıbmış basmayıbmışıq basmayıbmışsınız basmayıbmışlar
subjunctive basmayam basmayasan basmaya basmayaq basmayasınız basmayalar
hortative basmayasıyam basmayasısan basmayası basmayasıyıq basmayasısınız basmayasılar
imperative basmayım basma basmasın basmayaq
basmayalım*
basmayın basmasınlar
Negative potential conjugation
subject non-past participle basammayan
subject future definite participle basammayacaq
non-subject participle (mənim +) basammadığım (sənin +) basammadığın (onun +) basammadığı (bizim +) basammadığımız (sizin +) basammadığınız (onların +) basammadığı or basammadıqları
converb basammayıb
caritive converb basammadan
general temporal participle basammayanda
participle of intensification basammadıqca
specific temporal participle basammayarkən
modal participle basammayaraq
infinitive basammamaq
singular plural
first second third first second third
indicative present simple basammıram basammırsan basammır basammırıq basammırsınız basammırlar
perfect 1 basammamışam basammamısan,
basammamışsan*
basammamışdır basammamışıq basammamısınız,
basammamışsınız*
basammaşmılar
perfect 2 basammayıbsan basammayıb(dır) basammayıbsınız basammayıb(dır)lar
past simple basammadım basammadın basammadı basammadıq basammadınız basammadılar
continuous basammırdım basammırdın basammırdı basammırdıq basammırdınız basammırdılır
perfect basammamışdım basammamışdın basammamışdı basammamışdıq basammamışdınız basammamışdılar
future definite basammayacağam basammayacaqsan basammayacaq basammayacağıq basammayacaqsınız basammayacaqlar
indefinite basammaram basammarsan,
basammazsan
basammaz basammarıq basammarsınız,
basammazsınız
basammazlar
future-in-the-past definite basammayacaqdım basammayacaqdın basammayacaqdı basammayacaqdıq basammayacaqdınız basammayacaqdılar
indefinite basammazdım basammazdın basammazdı basammazdıq basammazdınız basammazdılar
conditional present basammasam basammasan basammasa basammasaq basammasanız basammasalar
past basammasaydım basammasaydın basammasaydı basammasaydıq basammasaydınız basammasaydılar
subjunctive basammayam basammayasan basammaya basammayaq basammayasınız basammayalar
imperative basammayım basamma basammasın basammayaq basammayın basammasınlar

* dated or highly formal

Derived terms

[edit]

References

[edit]
  1. ^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*press-”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill

Further reading

[edit]

Khalaj

[edit]
Perso-Arabic باسماق

Etymology

[edit]

From Proto-Turkic *bas-.

Pronunciation

[edit]
  • (Xarrâbî) IPA(key): [basˈmaq]

Verb

[edit]

basmaq (third-person singular aorist basar, second person singular imperative bası, basıır)

  1. to press, to push

Conjugation

[edit]
Conjugation of basmaq [thematic vowel -V², imperative -V¹]
Positive
infinitive basmaq
verbal noun basma
verbal adverb basdı
repeated verbal adverb basa
impersonal participle basğılı, basan
personal participle basdıq
perfective participle basmış
necessitative participle basğılıq, basmalığ, basmalı
optative / imprecative participle basğır
singular plural
1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
mən sən ô biz siz ullar
indicative aorist simple basam basañ basar basamız basañız basalar
aorist past / past imperfect basar-artım basar-artııñ basar-artı basar-artıq basar-artıñız basar-artılar
perfect continuous basar-amışam basar-amışañ basar-amış basar-amışaq basar-amışañız basar-amışallar
present simple basayôrım basayôrııñ basayôr, basayôrı basayôrıq basayôrıñız basayullar
past progressive basayôr-artım basayôr-artııñ basayôr-artı basayôr-artıq basayôr-artıñız basayôr-aortılar
perfect progressive basayôr-amışam basayôr-amışañ basayôr-amış basayôr-amışaq basayôr-amışañız basayôr-amışallar
past form 1 basdım basdııñ basdı basdıq basdıñız basdılar
form 2 basıtım, bastım basıtııñ, bastııñ basıtı, bastı basıtıq, bastıq basıtıñız, bastıñız basıtılar, bastılar
perfect simple basmışam basmışañ basmış basmışaq basmışañız basmışallar
pluperfect basmış-artım basmış-artııñ basmış-artı basmış-artıq basmış-artıñız basmış-artılar
perfect pluperfect basmış-amışam basmış-amışañ basmış-amış basmış-amışaq basmış-amışañız basmış-amışallar
conditional bassam bassañ bassa bassaq bassañız bassalar
intentional basığam, basğam basığañ, basğañ basığa, basğa basığaq, basğaq basığañız, basğañız basığalar, basğalar
imperative basıdım, basdım bası, bas basıta, basta basıdıq, basdıq basıdııñ, basdııñ basıtalar, bastalar
Negative
infinitive basmamaq
singular plural
1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
mən sən ô biz siz ullar
indicative aorist simple basmam basmañ basmaz basmamız basmañız basmazlar
aorist past / past imperfect basmaz-artım basmaz-artııñ basmaz-artı basmaz-artıq basmaz-artıñız basmaz-artılar
perfect continuous basmaz-amışam basmaz-amışañ basmaz-amış basmaz-amışaq basmaz-amışañız basmaz-amışallar
present simple basmayôrım basmayôrııñ basmayôr, basmayôrı basmayôrıq basmayôrıñız basmayullar
past progressive basmayôr-artım basmayôr-artııñ basmayôr-artı basmayôr-artıq basmayôr-artıñız basmayôr-artılar
perfect progressive basmayôr-amışam basmayôr-amışañ basmayôr-amış basmayôr-amışaq basmayôr-amışañız basmayôr-amışallar
past basmadım basmadııñ basmadı basmadıq basmadıñız basmadılar
perfect basic basmadıqam basmadıqañ basmadıq basmadıqaq basmadıqañız basmadıqallar
pluperfect basmadıq-artım basmadıq-artııñ basmadıq-artı basmadıq-artıq basmadıq-artıñız basmadıq-artılar
perfect pluperfect basmadıq-amışam basmadıq-amışañ basmadıq-amış basmadıq-amışaq basmadıq-amışañız basmadıq-amışallar
conditional basmasam basmasañ basmasa basmasaq basmasañız basmasalar
intentional basmağam basmağañ basmağa basmağaq basmağañız basmağalar
imperative basmadım basma basmata basmadıq basmadııñ basmatalar
Conjugation of basmaq [thematic vowel -V², imperative -V⁵r]
Positive
infinitive basmaq
verbal noun basma
verbal adverb basdı
repeated verbal adverb basa
impersonal participle basğılı, basan
personal participle basdıq
perfective participle basmış
necessitative participle basğılıq, basmalığ, basmalı
optative / imprecative participle basğır
singular plural
1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
mən sən ô biz siz ullar
indicative aorist simple basam basañ basar basamız basañız basalar
aorist past / past imperfect basar-artım basar-artııñ basar-artı basar-artıq basar-artıñız basar-artılar
perfect continuous basar-amışam basar-amışañ basar-amış basar-amışaq basar-amışañız basar-amışallar
present simple basayôrım basayôrııñ basayôr, basayôrı basayôrıq basayôrıñız basayullar
past progressive basayôr-artım basayôr-artııñ basayôr-artı basayôr-artıq basayôr-artıñız basayôr-aortılar
perfect progressive basayôr-amışam basayôr-amışañ basayôr-amış basayôr-amışaq basayôr-amışañız basayôr-amışallar
past form 1 basdım basdııñ basdı basdıq basdıñız basdılar
form 2 basıırdım basıırdııñ basıırdı basıırdıq basıırdıñız basıırdılar
perfect simple basmışam basmışañ basmış basmışaq basmışañız basmışallar
pluperfect basmış-artım basmış-artııñ basmış-artı basmış-artıq basmış-artıñız basmış-artılar
perfect pluperfect basmış-amışam basmış-amışañ basmış-amış basmış-amışaq basmış-amışañız basmış-amışallar
conditional bassam bassañ bassa bassaq bassañız bassalar
intentional basıırğam basıırğañ basıırğa basıırğaq basıırğañız basıırğalar
imperative basıırdım, basıırım basıır basıırta basıırdıq, basıırıq basıırdııñ, basıırııñ basıırtalar
Negative
infinitive basmamaq
singular plural
1st person 2nd person 3rd person 1st person 2nd person 3rd person
mən sən ô biz siz ullar
indicative aorist simple basmam basmañ basmaz basmamız basmañız basmazlar
aorist past / past imperfect basmaz-artım basmaz-artııñ basmaz-artı basmaz-artıq basmaz-artıñız basmaz-artılar
perfect continuous basmaz-amışam basmaz-amışañ basmaz-amış basmaz-amışaq basmaz-amışañız basmaz-amışallar
present simple basmayôrım basmayôrııñ basmayôr, basmayôrı basmayôrıq basmayôrıñız basmayullar
past progressive basmayôr-artım basmayôr-artııñ basmayôr-artı basmayôr-artıq basmayôr-artıñız basmayôr-artılar
perfect progressive basmayôr-amışam basmayôr-amışañ basmayôr-amış basmayôr-amışaq basmayôr-amışañız basmayôr-amışallar
past basmadım basmadııñ basmadı basmadıq basmadıñız basmadılar
perfect basic basmadıqam basmadıqañ basmadıq basmadıqaq basmadıqañız basmadıqallar
pluperfect basmadıq-artım basmadıq-artııñ basmadıq-artı basmadıq-artıq basmadıq-artıñız basmadıq-artılar
perfect pluperfect basmadıq-amışam basmadıq-amışañ basmadıq-amış basmadıq-amışaq basmadıq-amışañız basmadıq-amışallar
conditional basmasam basmasañ basmasa basmasaq basmasañız basmasalar
intentional basmağam basmağañ basmağa basmağaq basmağañız basmağalar
imperative basmadım basma basmata basmadıq basmadııñ basmatalar

Derived terms

[edit]

References

[edit]
  • Doerfer, Gerhard (1980), Wörterbuch des Chaladsch (Dialekt von Charrab) [Khalaj dictionary] (in German), Budapest: Akadémiai Kiadó