Jump to content

paść

From Wiktionary, the free dictionary
See also: PASC and pasc

Old Polish

[edit]

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): (10th–15th CE) /paɕt͡ɕʲ/
  • IPA(key): (15th CE) /paɕt͡ɕʲ/

Etymology 1

[edit]

    Inherited from Proto-Slavic *pàsti (to fall). First attested in the 14th century.

    Verb

    [edit]

    paść pf (imperfective padać)

    1. (attested in Lesser Poland) to fall (to come to the ground, usually involuntarily)
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 9, 32, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Nacloni se y padne, gdy panowacz bødze vbogim
        [Nakłoni sie i padnie, gdy panować będzie ubogim]
      • 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 20, 30:
        Vcyekly cy, gysz bily ostaly, do Affet myasta a padl mur na dwadzeszcya a na syedm tysyøczow lyvdzi, gisz bily ostaly
        [Uciekli ci, jiż byli ostali, do Afet miasta a padł mur na dwadzieścia a na siedm tysiącow ludzi, jiż byli ostali]
      1. The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
        1. to fall (to become corrupted)
          • 1915 [XV med.], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543[1], page 517:
            Nagle pascz succumbere
            [Nagle paść succumbere]
      2. (attested in Lesser Poland) to fall to (to submit to someone)
        • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 44, 7, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
          Lud pod czø padne
          [Lud pod cię padnie]
    2. (attested in Lesser Poland, Masovia) to fall (to go to the ground so as to beg for mercy, forgiveness, etc.) [with do (+ genitive) or ku (+ dative) ‘to what’; or with przed (+ accusative or instrumental) ‘before whom/what’]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 21, 31, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        W obesrzenu iego padnø wszitczi, gisz se spuszczaiø w zemø
        [W obeźrzeniu jego padną wszytcy, jiż sie spuszczają w ziemię]
      • 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116transliteration, transcription, Warsaw, page 306:
        Czo gdy vyrzal Szymon Pyothr, padl do kolyan Ihusevych
        [Co gdy ujrzał Szymon Piotr, padł do kolan Krystusewych]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[2], page 437:
        Marya... vzrączy y padla na sve kolana y na szve oblycze kv yego nogam
        [Maryja... uźręcy ji padła na swe kolana i na swe oblicze ku jego nogam]
      • 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności[3], volume V, page 265:
        Et procidentes adorauerunt eum a padwschy przed nye korzyly sze yemu
        [Et procidentes adorauerunt eum a padwszy przed nie korzyli sie jemu]
      • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskietransliteration, transcription, Krakow, page 14b:
        Pres tocz gest ona do Xpa bila prysla y pred gego nogamy gest ona bila padla
        [Przeztoć jest ona do Krysta była przyszła i przed jego nogami jest ona była padła]
    3. to fall (to die, usually from battle)
    4. (attested in Lesser Poland) to fall (to descend downward)
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 139, 11, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Padne na ne wangle
        [Padnie na nie węgle]
      1. (figuratively) to fall
        • 1451-1455, Legenda o świętym Aleksym[4], line 155:
          Tham byl czvl szwyąthego Pawla, thv byla gyego myszl padla
          [Tam był czuł świętego Pawła, tu była jego myśl padła]
    5. (attested in Lesser Poland) to fall into (to enter by falling)
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 140, 11, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        *Pado w syecy gego grzeszny
        [Padą w sieci jego grzeszni]
      1. (attested in Silesia, figuratively) to fall into the hands of (to allow oneself to be taken over)
        • 1956 [XV med.], Jerzy Woronczak, editor, Teksty polskie w rękopisie nr 43 Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu z połowy XV wieku[5], Silesia, page 63v:
          Oblitus domini dei sui in arroganciam mentis proruppit padl
          [Oblitus domini dei sui in arroganciam mentis proruppit padł]
    6. (attested in Greater Poland) to fall to someone's lot [with na (+ accusative) ‘to whom’]
      • 1959 [1393], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 162, Poznań:
        Jaco czi dzedzici... mimo lata trzymali, asz na Chwala... pusczina padla
        [Jako ci dziedzicy... mimo lata trzymali, aż na Chwała... puścina padła]
      • 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 36, 3:
        Gesz to gdisz ginego pokolenya lvdze poymvyø sobye za zony, padnye s nimi *gymyeney gich a przenyesono bødze do gynego pokolenya z naszego dzedzicztwa
        [Jeż to gdyż jinego pokolenia ludzie pojmują sobie za żony, padnie s nimi jimienie jich a przeniesiono będzie do jinego pokolenia z naszego dziedzictwa]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 32:
        Padly nynye ceciderunt
        [Padli ninie ceciderunt]
    7. (attested in Lesser Poland) to fall (to lose strength or significance, to suffer setbacks, to be destroyed)
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 81, 7, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Wy zaprawdø iaco ludze mrzecze a iaco ieden ze ksøszøt padnecze
        [Wy zaprawdę jako ludzie mrzecie a jako jeden ze książąt padniecie]
    8. (attested in Lesser Poland, hapax legomenon) to overtake [with na (+ accusative) ‘whom’]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 54, 4, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Strach smercy padl iest na mø
        [Strach śmierci padł jest na mię]
    9. to attack, to assail [with na (+ accusative) ‘whom’]
    Derived terms
    [edit]
    phrases
    Descendants
    [edit]
    • Polish: paść (to fall)

    Etymology 2

    [edit]

      Inherited from Proto-Slavic *pàsti (to pasture). First attested in the 14th century.

      Verb

      [edit]

      paść impf

      1. (attested in Greater Poland) to pasture (to take animals to a feeding area and allow them to eat while guarding them)
        • 1888 [1391], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV[6], Greater Poland, page 63:
          Kedi Janek otpusczil pascz na swey dzedzine Pascowy
          [Kiedy Janek otpuścił paść na swej dziedzinie Paszkowi]
      2. (attested in Lesser Poland, figuratively) to feed; to protect
        • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, number 77, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
          Wibral Dawida... pascz Iacoba, slugø swego a Israhel, dzedziczstwo swoie i pasl ie w newynowaczstwe sercza swoiego
          [Wybrał Dawida... paść Jakoba, sługę swego a Israhel, dziedzicstwo swoje i pasł je w niewinowacstwie sierca swojego]
      3. (attested in Greater Poland) to feed with (to give as food)
        • 1959 [1401], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 515, Poznań:
          Iaco ludze Micolagewi na Baranowe comenderowi pasø lanky, zito gualtem Micolagewø kasnø
          [Jaco ludzie Mikołajewi na Baranowie komenderowi pasą łąki, żyto gwałtem Mikołajewą kaźnią]
      Descendants
      [edit]
      • Polish: paść (to feed)

      References

      [edit]
      • Boryś, Wiesław (2005), “paść I-II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
      • Mańczak, Witold (2017), “paść I-II”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
      • Bańkowski, Andrzej (2000), “paść 1-2”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
      • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “paść”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

      Polish

      [edit]

      Pronunciation

      [edit]
       
      • Audio 1; paść:(file)
      • Audio 2; paść się:(file)
      • Rhymes: -aɕt͡ɕ
      • Syllabification: paść

      Etymology 1

      [edit]

        Inherited from Old Polish paść (to fall).

        Verb

        [edit]

        paść pf (imperfective padać)

        1. (intransitive) to fall; to drop
          Synonym: upaść
          Chłopi padli na kolana przed królem.The peasants dropped to their knees before the king.
          Promienie światła padły na taflę jeziora.Rays of light fell on the surface of the lake.
        2. (intransitive) to strike; to overwhelm (of a negative emotion)
          Synonyms: ogarnąć, pochłonąć
          Padł na niego strach.He was struck by fear.
        3. (intransitive) to be brought up; to be mentioned, said or asked
          Podczas negocjacji padła suma 30 milionów euro.During the negotiations, a sum of 30 million euros was mentioned.
        4. (intransitive) to occur (used in reference to records and lottery wins)
          Na wczorajszym meczu padł rekord frekwencji.Yesterday's match saw a record attendance.
        5. (intransitive, colloquial) to lose it; to be very surprised or amused
          Padłem, jak go zobaczyłem w tym przebraniu.I lost it when I saw him in that costume.
        6. (intransitive, colloquial) to die; to stop working
          Właśnie padł mi telefon.My phone just died.
        7. (intransitive, impersonal) to fall to someone's lot
          Tym razem padło na Michała.This time, it fell upon Michał.
        Conjugation
        [edit]
        Conjugation of paść pf
        person singular plural
        masculine feminine neuter virile nonvirile
        infinitive paść
        future tense 1st padnę padniemy
        2nd padniesz padniecie
        3rd padnie padną
        impersonal padnie się
        past tense 1st padłem,
        -(e)m padł
        padłam,
        -(e)m padła
        padłom,
        -(e)m padło
        padliśmy,
        -(e)śmy padli
        padłyśmy,
        -(e)śmy padły
        2nd padłeś,
        -(e)ś padł
        padłaś,
        -(e)ś padła
        padłoś,
        -(e)ś padło
        padliście,
        -(e)ście padli
        padłyście,
        -(e)ście padły
        3rd padł padła padło padli padły
        impersonal padnięto
        conditional 1st padłbym,
        bym padł
        padłabym,
        bym padła
        padłobym,
        bym padło
        padlibyśmy,
        byśmy padli
        padłybyśmy,
        byśmy padły
        2nd padłbyś,
        byś padł
        padłabyś,
        byś padła
        padłobyś,
        byś padło
        padlibyście,
        byście padli
        padłybyście,
        byście padły
        3rd padłby,
        by padł
        padłaby,
        by padła
        padłoby,
        by padło
        padliby,
        by padli
        padłyby,
        by padły
        impersonal padnięto by
        imperative 1st niech padnę padnijmy
        2nd padnij padnijcie
        3rd niech padnie niech padną
        anterior adverbial participle padłszy
        verbal noun padnięcie
        Derived terms
        [edit]
        verbs

        Etymology 2

        [edit]

          Inherited from Old Polish paść (to pasture).

          Verb

          [edit]

          paść impf

          1. (transitive) to feed an animal
            Jaś poszedł paść konie.Johnny went to feed the horses.
          2. (reflexive with się) to graze, to feed oneself
            Konie pasły się pod lasem.The horses were grazing near the forest.
          Conjugation
          [edit]
          Conjugation of paść impf
          person singular plural
          masculine feminine neuter virile nonvirile
          infinitive paść
          present tense 1st pasę pasiemy
          2nd pasiesz pasiecie
          3rd pasie pasą
          impersonal pasie się
          past tense 1st pasłem,
          -(e)m pasł
          pasłam,
          -(e)m pasła
          pasłom,
          -(e)m pasło
          paśliśmy,
          -(e)śmy paśli
          pasłyśmy,
          -(e)śmy pasły
          2nd pasłeś,
          -(e)ś pasł
          pasłaś,
          -(e)ś pasła
          pasłoś,
          -(e)ś pasło
          paśliście,
          -(e)ście paśli
          pasłyście,
          -(e)ście pasły
          3rd pasł pasła pasło paśli pasły
          impersonal pasiono
          future tense 1st będę pasł,
          będę paść
          będę pasła,
          będę paść
          będę pasło,
          będę paść
          będziemy paśli,
          będziemy paść
          będziemy pasły,
          będziemy paść
          2nd będziesz pasł,
          będziesz paść
          będziesz pasła,
          będziesz paść
          będziesz pasło,
          będziesz paść
          będziecie paśli,
          będziecie paść
          będziecie pasły,
          będziecie paść
          3rd będzie pasł,
          będzie paść
          będzie pasła,
          będzie paść
          będzie pasło,
          będzie paść
          będą paśli,
          będą paść
          będą pasły,
          będą paść
          impersonal będzie paść się
          conditional 1st pasłbym,
          bym pasł
          pasłabym,
          bym pasła
          pasłobym,
          bym pasło
          paślibyśmy,
          byśmy paśli
          pasłybyśmy,
          byśmy pasły
          2nd pasłbyś,
          byś pasł
          pasłabyś,
          byś pasła
          pasłobyś,
          byś pasło
          paślibyście,
          byście paśli
          pasłybyście,
          byście pasły
          3rd pasłby,
          by pasł
          pasłaby,
          by pasła
          pasłoby,
          by pasło
          paśliby,
          by paśli
          pasłyby,
          by pasły
          impersonal pasiono by
          imperative 1st niech pasę paśmy
          2nd paś paście
          3rd niech pasie niech pasą
          active adjectival participle pasący pasąca pasące pasący pasące
          contemporary adverbial participle pasąc
          verbal noun pasienie
          Derived terms
          [edit]
          adjectives
          verbs

          Further reading

          [edit]
          • paść”, in Wielki słownik języka polskiego[7] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
          • paść”, in Polish dictionaries at PWN[8] (in Polish)
          • Oskar Kolberg (1865), “padło mu”, in Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce. Serya II. Sandomierskie (in Polish), page 264