शस्त्र
Jump to navigation
Jump to search
See also: शास्त्र
Hindi
[edit]Etymology
[edit]Borrowed from Sanskrit शस्त्र (śastra).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]शस्त्र • (śastra) m (Urdu spelling شستر)
- weapon, sword, dagger; any handheld instrument used for cutting, wounding, or self-defense
- Synonym: हथियार (hathiyār)
Declension
[edit]Declension of शस्त्र (masc cons-stem)
See also
[edit]- अस्त्र (astr)
References
[edit]- McGregor, Ronald Stuart (1993) “शस्त्र”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press
Marathi
[edit]Etymology
[edit]Borrowed from Sanskrit शस्त्र (śastra).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]शस्त्र • (śastra) n
Declension
[edit]Declension of शस्त्र (neut cons-stem) | |||
---|---|---|---|
direct singular |
शस्त्र śastr | ||
direct plural |
शस्त्रे, शस्त्रं śastre, śastra | ||
singular एकवचन |
plural अनेकवचन | ||
nominative प्रथमा |
शस्त्र śastr |
शस्त्रे, शस्त्रं śastre, śastra | |
oblique सामान्यरूप |
शस्त्रा śastrā |
शस्त्रां- śastrān- | |
acc. / dative द्वितीया / चतुर्थी |
शस्त्राला śastrālā |
शस्त्रांना śastrānnā | |
ergative | शस्त्राने, शस्त्रानं śastrāne, śastrāna |
शस्त्रांनी śastrānnī | |
instrumental | शस्त्राशी śastrāśī |
शस्त्रांशी śastrānśī | |
locative सप्तमी |
शस्त्रात śastrāt |
शस्त्रांत śastrāt | |
vocative संबोधन |
शस्त्रा śastrā |
शस्त्रांनो śastrānno | |
Oblique Note: The oblique case precedes all postpositions. There is no space between the stem and the postposition. Locative Note: -त (-ta) is a postposition. |
Genitive declension of शस्त्र (neut cons-stem) | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
masculine object पुल्लिंगी कर्म |
feminine object स्त्रीलिंगी कर्म |
neuter object नपुसकलिंगी कर्म |
oblique सामान्यरूप | |||||
singular एकवचन |
plural अनेकवचन |
singular एकवचन |
plural अनेकवचन |
singular* एकवचन |
plural अनेकवचन |
|||
singular subject एकवचनी कर्ता |
शस्त्राचा śastrāċā |
शस्त्राचे śastrāċe |
शस्त्राची śastrācī |
शस्त्राच्या śastrācā |
शस्त्राचे, शस्त्राचं śastrāċe, śastrāċa |
शस्त्राची śastrācī |
शस्त्राच्या śastrācā | |
plural subject अनेकवचनी कर्ता |
शस्त्रांचा śastrānċā |
शस्त्रांचे śastrānċe |
शस्त्रांची śastrāñcī |
शस्त्रांच्या śastrāncā |
शस्त्रांचे, शस्त्रांचं śastrānċe, śastrānċa |
शस्त्रांची śastrāñcī |
शस्त्रांच्या śastrāñcā | |
* Note: Word-final ए (e) in neuter words is alternatively written with the anusvara and pronounced as अ (a). Oblique Note: For most postpostions, the oblique genitive can be optionally inserted between the stem and the postposition. |
Derived terms
[edit]- शस्त्रक्रिया (śastrakriyā, “surgery”)
- शस्त्रास्त्र (śastrāstra)
References
[edit]- Berntsen, Maxine, “शस्त्र”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies, 1982-1983.
- Molesworth, James Thomas (1857) “शस्त्र”, in A dictionary, Marathi and English, Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's Press
- Shridhar Ganesh Vaze (1911) “शस्त्र”, in The Aryabhusan School Dictionary, Poona: Arya-Bhushan Press
- दाते, यशवंत रामकृष्ण [Date, Yashwant Ramkrishna] (1932-1950) “शस्त्र”, in महाराष्ट्र शब्दकोश (mahārāṣṭra śabdakoś) (in Marathi), पुणे [Pune]: महाराष्ट्र कोशमंडळ (mahārāṣṭra kośmaṇḍaḷ).
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- শস্ত্ৰ (Assamese script)
- ᬰᬲ᭄ᬢ᭄ᬭ (Balinese script)
- শস্ত্র (Bengali script)
- 𑰫𑰭𑰿𑰝𑰿𑰨 (Bhaiksuki script)
- 𑀰𑀲𑁆𑀢𑁆𑀭 (Brahmi script)
- ၐသ္တြ (Burmese script)
- શસ્ત્ર (Gujarati script)
- ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰ (Gurmukhi script)
- 𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰 (Grantha script)
- ꦯꦱ꧀ꦠꦿ (Javanese script)
- 𑂬𑂮𑂹𑂞𑂹𑂩 (Kaithi script)
- ಶಸ್ತ್ರ (Kannada script)
- ឝស្ត្រ (Khmer script)
- ຨສ຺ຕ຺ຣ (Lao script)
- ശസ്ത്ര (Malayalam script)
- ᡧᠠᠰ᠌ᢠᡵᠠ (Manchu script)
- 𑘫𑘭𑘿𑘝𑘿𑘨 (Modi script)
- ᠱᠠᠰᢐᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑧋𑧍𑧠𑦽𑧠𑧈 (Nandinagari script)
- 𑐱𑐳𑑂𑐟𑑂𑐬 (Newa script)
- ଶସ୍ତ୍ର (Odia script)
- ꢯꢱ꣄ꢡ꣄ꢬ (Saurashtra script)
- 𑆯𑆱𑇀𑆠𑇀𑆫 (Sharada script)
- 𑖫𑖭𑖿𑖝𑖿𑖨 (Siddham script)
- ශස්ත්ර (Sinhalese script)
- 𑩿𑪁 𑪙𑩫 𑪙𑩼 (Soyombo script)
- 𑚧𑚨𑚶𑚙𑚶𑚤 (Takri script)
- ஶஸ்த்ர (Tamil script)
- శస్త్ర (Telugu script)
- ศสฺตฺร (Thai script)
- ཤ་སྟྲ (Tibetan script)
- 𑒬𑒮𑓂𑒞𑓂𑒩 (Tirhuta script)
- 𑨮𑨰𑩇𑨙𑩇𑨫 (Zanabazar Square script)
Pronunciation
[edit]Etymology 1
[edit]From शंस् (śaṃs) + -त्र (-tra).
Noun
[edit]शस्त्र • (śastrá) stem, n
- invocation, praise (applied to any hymn recited either audibly or inaudibly, as opposed to स्तोम (stoma), which is sung, but especially the verses recited by the hotṛ and his assistant as an accompaniment to the grahas at the soma libation)
- reciting, recitation
Declension
[edit]Neuter a-stem declension of शस्त्र | |||
---|---|---|---|
Nom. sg. | शस्त्रम् (śastram) | ||
Gen. sg. | शस्त्रस्य (śastrasya) | ||
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | शस्त्रम् (śastram) | शस्त्रे (śastre) | शस्त्राणि (śastrāṇi) |
Vocative | शस्त्र (śastra) | शस्त्रे (śastre) | शस्त्राणि (śastrāṇi) |
Accusative | शस्त्रम् (śastram) | शस्त्रे (śastre) | शस्त्राणि (śastrāṇi) |
Instrumental | शस्त्रेण (śastreṇa) | शस्त्राभ्याम् (śastrābhyām) | शस्त्रैः (śastraiḥ) |
Dative | शस्त्राय (śastrāya) | शस्त्राभ्याम् (śastrābhyām) | शस्त्रेभ्यः (śastrebhyaḥ) |
Ablative | शस्त्रात् (śastrāt) | शस्त्राभ्याम् (śastrābhyām) | शस्त्रेभ्यः (śastrebhyaḥ) |
Genitive | शस्त्रस्य (śastrasya) | शस्त्रयोः (śastrayoḥ) | शस्त्राणाम् (śastrāṇām) |
Locative | शस्त्रे (śastre) | शस्त्रयोः (śastrayoḥ) | शस्त्रेषु (śastreṣu) |
Etymology 2
[edit]From Proto-Indo-Iranian *ćastrám, from Proto-Indo-European *ḱes-tróm, from *ḱes- (“to cut”). Compare Latin castrō (“I prune”) (whence English castrate), Albanian thadër (“adze”).[1]
Noun
[edit]शस्त्र • (śastrá) stem, m
Declension
[edit]Masculine a-stem declension of शस्त्र | |||
---|---|---|---|
Nom. sg. | शस्त्रः (śastraḥ) | ||
Gen. sg. | शस्त्रस्य (śastrasya) | ||
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | शस्त्रः (śastraḥ) | शस्त्रौ (śastrau) | शस्त्राः (śastrāḥ) |
Vocative | शस्त्र (śastra) | शस्त्रौ (śastrau) | शस्त्राः (śastrāḥ) |
Accusative | शस्त्रम् (śastram) | शस्त्रौ (śastrau) | शस्त्रान् (śastrān) |
Instrumental | शस्त्रेण (śastreṇa) | शस्त्राभ्याम् (śastrābhyām) | शस्त्रैः (śastraiḥ) |
Dative | शस्त्राय (śastrāya) | शस्त्राभ्याम् (śastrābhyām) | शस्त्रेभ्यः (śastrebhyaḥ) |
Ablative | शस्त्रात् (śastrāt) | शस्त्राभ्याम् (śastrābhyām) | शस्त्रेभ्यः (śastrebhyaḥ) |
Genitive | शस्त्रस्य (śastrasya) | शस्त्रयोः (śastrayoḥ) | शस्त्राणाम् (śastrāṇām) |
Locative | शस्त्रे (śastre) | शस्त्रयोः (śastrayoḥ) | शस्त्रेषु (śastreṣu) |
Descendants
[edit]- → Hindi: शस्त्र (śastra) (learned)
- → Odia: ଶସ୍ତ୍ର (śastra) (learned)
- → Old Javanese: śastra
- → Balinese: ᬲᬵᬲ᭄ᬢ᭄ᬭ (sastra, “arrow”)
- →⇒ Telugu: శస్త్రము (śastramu)
- →⇒ Punjabi: ਸ਼ਸਤਰ (śastar)
Noun
[edit]शस्त्र • (śastrá) stem, n
- an instrument for cutting or wounding, knife, sword, dagger, any weapon (even applied to an arrow Bhat2t2.; weapons are said to be of four kinds, पाणिमुक्त (pāṇi-mukta), यन्त्रमुक्त (yantra-mukta), मुक्तामुक्त (muktā*mukta), and अमुक्त (amukta))
- any instrument or tool
- iron, steel
Declension
[edit]Neuter a-stem declension of शस्त्र | |||
---|---|---|---|
Nom. sg. | शस्त्रम् (śastram) | ||
Gen. sg. | शस्त्रस्य (śastrasya) | ||
Singular | Dual | Plural | |
Nominative | शस्त्रम् (śastram) | शस्त्रे (śastre) | शस्त्राणि (śastrāṇi) |
Vocative | शस्त्र (śastra) | शस्त्रे (śastre) | शस्त्राणि (śastrāṇi) |
Accusative | शस्त्रम् (śastram) | शस्त्रे (śastre) | शस्त्राणि (śastrāṇi) |
Instrumental | शस्त्रेण (śastreṇa) | शस्त्राभ्याम् (śastrābhyām) | शस्त्रैः (śastraiḥ) |
Dative | शस्त्राय (śastrāya) | शस्त्राभ्याम् (śastrābhyām) | शस्त्रेभ्यः (śastrebhyaḥ) |
Ablative | शस्त्रात् (śastrāt) | शस्त्राभ्याम् (śastrābhyām) | शस्त्रेभ्यः (śastrebhyaḥ) |
Genitive | शस्त्रस्य (śastrasya) | शस्त्रयोः (śastrayoḥ) | शस्त्राणाम् (śastrāṇām) |
Locative | शस्त्रे (śastre) | शस्त्रयोः (śastrayoḥ) | शस्त्रेषु (śastreṣu) |
References
[edit]- Monier Williams (1899) “शस्त्र”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1044.
- ^ Mallory, J. P. with Adams, D. Q. (2006) The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World (Oxford Linguistics), New York: Oxford University Press, →ISBN, page 245
Categories:
- Hindi terms borrowed from Sanskrit
- Hindi terms derived from Sanskrit
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi lemmas
- Hindi nouns
- Hindi masculine nouns
- Hindi terms with usage examples
- Hindi masculine consonant-stem nouns
- Marathi terms borrowed from Sanskrit
- Marathi terms derived from Sanskrit
- Marathi terms with IPA pronunciation
- Marathi lemmas
- Marathi nouns
- Marathi nouns in Devanagari script
- Marathi neuter nouns
- Marathi nouns with declension
- Marathi neuter consonant-stem nouns
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit terms suffixed with -त्र
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit neuter nouns
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-Iranian
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-Iranian
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-European
- Sanskrit masculine nouns