չափ

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Old Armenian չափ (čʿapʿ).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

չափ (čʿapʿ)

  1. limit, degree
  2. size
  3. measure

Declension[edit]

Related terms[edit]

Postposition[edit]

չափ (čʿapʿ)

  1. equal to
    փղի չափ մեծpʿłi čʿapʿ mecas big as an elephant

Old Armenian[edit]

Alternative forms[edit]

  • չաք (čʿakʿ) (post-classical)
  • չաքս (čʿakʿs) (post-classical)

Etymology[edit]

The origin is uncertain.

Noun[edit]

չափ (čʿapʿ)

  1. measure; that by which any thing is measured; extent, dimension, measurement; quantity, dose; measure, bounds, compass; mediocrity; moderation; rule, proportion, measure; reach, value, capacity; boundary, limits, end
    ըստ չափուəst čʿapʿuin proportion
    զչափ առնուլzčʿapʿ aṙnulto measure, to prove, to weigh; to try, to feel
    առնուլ զչափ հանդերձիaṙnul zčʿapʿ handerjito take the measure for a coat
    չափովčʿapʿovwith measure or moderation, moderately
    միտք նորա չափովmitkʿ nora čʿapʿovperson of shallow intellect or weak mind
    ի չափու ունելi čʿapʿu unelto confine within due limits, to limit, to keep within bounds, to restrain, to repress
    ի չափու ունել զանձն, գիտել զչափ անձինi čʿapʿu unel zanjn, gitel zčʿapʿ anjinto conduct oneself with moderation, to restrain, to regulate oneself, to be master of oneself
    զամենայն ինչ առնել չափով եւ կշռովzamenayn inčʿ aṙnel čʿapʿov ew kšṙovto do all by weight and measure
    անդր քան զչափ անցուցանել, անցանել ըստ չափandr kʿan zčʿapʿ ancʿucʿanel, ancʿanel əst čʿapʿto go rather too far, beyond bounds, to outstrip, to carry to excess
    չափ դնել, չափ եւ սահման դնելčʿapʿ dnel, čʿapʿ ew sahman dnelto place limits to, to moderate, to restrain
    կալ ի չափուkal i čʿapʿuto restrain oneself; to keep one's temper
    չկալ ի չափուčʿkal i čʿapʿuto make a bad use of, to misuse
    ծախս առնել ըստ չափու եկամտիցնcaxs aṙnel əst čʿapʿu ekamticʿnto spend in proportion to one's income
    ճանաչել զչափ անձինčanačʿel zčʿapʿ anjinto know one's ability
    զառն չափ ոչ գիտելzaṙn čʿapʿ očʿ gitelto know not a man: not to know mankind, to be ignorant of human nature
    ունի սա չափ ժամանակի առաւել քան զինն հարիւր ամացuni sa čʿapʿ žamanaki aṙawel kʿan zinn hariwr amacʿit has lasted for more then nine hundred years
    ունի չափ ժամանակի հարիւր ամացuni čʿapʿ žamanaki hariwr amacʿit is a period of a hundred years, it is a century
    առաւել քան զչափնaṙawel kʿan zčʿapʿnvery much, immeasurably, exceedingly, extremely, excessively
    գալով չափ բանին քոյոյgalov čʿapʿ banin kʿoyoywhen your word shall be proved true
    լրացեալ է չափնlracʿeal ē čʿapʿnthe measure is heaped up; the cup is full
  2. (music, poetry) measure, time; cadence, metre, foot, measure, rhythm
    չափով բան, բանք չափաւčʿapʿov ban, bankʿ čʿapʿawverse, poetry
    չափովčʿapʿovin verse
  3. age of discretion, manhood
    ի չափ հասեալi čʿapʿ hasealof age, grown up, formed
    ի չափ հասանելi čʿapʿ hasanelto arrive at or to be in the flower of manhood; to become of age, to be grown up, adult, marriageable
    ի չափ աւուրց հասանելi čʿapʿ awurcʿ hasanelto be getting old

Declension[edit]

Adjective[edit]

չափ (čʿapʿ)

  1. measured, regular, moderate; middle, moderate
    չափ հասակաւčʿapʿ hasakawmiddle-sized
    չափ ինչčʿapʿ inčʿsome, a little

Preposition[edit]

չափ (čʿapʿ)

  1. even, to, about, as, by, with
    ձեօք չափjeōkʿ čʿapʿas much as you
    արեամբ չափareamb čʿapʿto bloodshed
    ուխտել երդմամբ չափuxtel erdmamb čʿapʿto confirm on oath
    բրել զտեղին իբրեւ առն չափbrel ztełin ibrew aṙn čʿapʿto dig a hole to a man's depth, to excavate the earth to the depth of a man's height
    հինգ հարիւրով չափhing hariwrov čʿapʿabout five hundred
    միջովք չափ եւ բարձիւք չափmiǰovkʿ čʿapʿ ew barjiwkʿ čʿapʿfrom the loins to the thighs
    զհասարակ չափ գիշերաւzhasarak čʿapʿ gišerawabout midnight

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “չափ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “չափ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “չափ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press