biały
Jump to navigation
Jump to search
Old Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *bě̃lъ. First attested in the 13th century.
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]biały (comparative bielszy)
- (attested in Greater Poland) white (of a light color)
- Coordinate term: czarny
- 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[1], [2], [3], volume XXII, page 246:
- Gorzkye nye chcze, ny mosze bicz slotkym, prosczye mowyącz, byale czarnim
- [Gorzkie nie chce ni może być słodkim, proście mowiąc białe czarnym]
- 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności[4], volume V, page 275:
- Przed obliczym baranka odzane w byale odzyenye in conspectu agni amicti stolis albis
- [Przed obliczym baranka odziane w białe odziene in conspectu agni amicti stolis albis]
- 1878-1889 [1422], Archiwum Komisji Historycznej[5], volume III, Greater Poland, page 327:
- Iandrzey... gest clenotu Baranow, czsso nossą byaly baran na czirwoni[m] sczicze
- [Jędrzej... jest klenotu Baranow, czso noszą biały baran na czyrwonym szczycie]
- 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[6], 49, 12:
- Zøbi gego byelsze mleka (lacte candidiores)
- [Zęby jego bielsze mleka (lacte candidiores)]
- 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[7], 16, 31:
- [To] bilo gest yako szyemyø kolyandrowe byale (album)
- [[To] było jest jako siemię kolijandrowe białe (album)]
- (relational) byssine, byssus
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 18:
- Z byalego de bysso (decem cortinas de bysso retorta... facies Ex 26, 1)
- [Z białego de bysso (decem cortinas de bysso retorta... facies Ex 26, 1)]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 48:
- Pawloką byala bysso (I Par 4, 21)
- [Pawłoką białą bysso (I Par 4, 21)]
Derived terms
[edit]adjectives
nouns
verbs
Related terms
[edit]adjectives
nouns
verbs
- pobielać impf
Descendants
[edit]References
[edit]- Boryś, Wiesław (2005) “biały”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Sławski, Franciszek (1958-1965) “biały”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- Mańczak, Witold (2017) “biały”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000) “biały”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “biały”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “biały”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
[edit]Alternative forms
[edit]- biał, białły, bieły (Middle Polish)
Etymology
[edit]Inherited from Old Polish biały.
Pronunciation
[edit]- IPA(key): /ˈbja.wɨ/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈbjɒ.ɫɨ/
Audio 1: (file) Audio 2: (file) - Rhymes: -awɨ
- Syllabification: bia‧ły
- Homophone: Biały
Adjective
[edit]biały (comparative bielszy, superlative najbielszy, derived adverb biało)
- white (bright and colourless; reflecting equal quantities of all frequencies of visible light)#:
biały kolor: - Coordinate term: czarny
- white (grey, as from old age, having silvery hair, hoary)
- Synonym: siwy
- pale, white (having a color lighter than others)
- white, Caucasian
- Synonym: (literary) białoskóry
- (taxonomy) white (being a variety lighter than other varieties)
- (obsolete) innocent, pure
- (obsolete) peaceful; moderate
- (obsolete, now in set phrases, of the day or weather) clear; bright
- Synonym: jasny
- (Middle Polish, of liquids) opaque; sludgy (containing sediment)
- (Middle Polish) see-through, clear
- Synonyms: przejrzysty, przezroczysty
- (Middle Polish, of objects made of metal) shiny, sparkling
- Synonyms: błyszczący, lśniący
Declension
[edit]Declension of biały (hard)
singular | plural | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
masculine animate | masculine inanimate | feminine | neuter | virile (= masculine personal) | non-virile | |
nominative | biały | biała | białe | biali | białe | |
genitive | białego | białej | białego | białych | ||
dative | białemu | białej | białemu | białym | ||
accusative | białego | biały | białą | białe | białych | białe |
instrumental | białym | białą | białym | białymi | ||
locative | białym | białej | białym | białych |
Derived terms
[edit]adjectives
- bezbiałkowy
- bialski
- bialuchny
- bialusieńki
- bialuśki
- bialuteńki
- bialutki
- białaczkotwórczy
- białaczkowy
- białawy
- białkowy
- białobrody
- białogrzbiety
- białolicy
- białonogi
- białopióry
- białorunny
- białoskórniczy
- białoskóry
- białowłosy
- bielaczy
- bielasty
- bielicowy
- bieliźniany
- bieliźniarski
- bielmowy
- bieluchny
- bielusieńki
- bieluśki
- bieluteńki
- bielutki
- błękitnobiały
- czarno-biały
- jaskrawobiały
- kremowobiały
- matowobiały
- mlecznobiały
- srebrnobiały
- srebrzystobiały
- szarawobiały
- śnieżnobiały
adjectives/adverbs
adverbs
nouns
- barszcz biały
- biała dama
- biała flaga
- biała gorączka
- biała kawa
- biała księga
- biała magia
- biała niedziela
- biała noc
- biała plama
- biała sobota
- biała śmierć
- białaczka
- białas
- białaska
- białe ciałko krwi
- białe kołnierzyki
- białe małżeństwo
- białe mięso
- białe myszki
- białe pieczywo
- białe szaleństwo
- białe tango
- białe złoto
- białko
- białkomocz
- białkówka
- białodrzew
- białogłowa
- białorzytka
- białosęp
- białoskórnictwo
- białoskórnik
- białość
- białozór
- biały chleb
- biały karzeł
- biały kruk
- biały mazur
- biały montaż
- biały murzyn
- biały personel
- biały proszek
- biały salceson
- biały ser
- biały sos
- biały sport
- biały szkwał
- biały tydzień
- biały wywiad
- biel
- bielactwo
- bielak
- bielarnia
- bielec
- bielic
- bielicowanie
- bielidło
- bielik
- bielikrasa
- bielinek
- bielinek kapustnik
- bielizna
- bieliźniarka
- bieliźniarstwo
- bieliźniarz
- bielmo
- bieluń
- bieługa
- bocian biały
- broń biała
- istota biała
- komosa biała
- krwinka biała
- rozbój w biały dzień
- tupot białych mew
- wiersz biały
- żarłacz biały
verbs
See also
[edit]biały | szary | czarny |
czerwony; karmazyn | pomarańczowy; brązowy | żółty; beżowy |
limonkowy | zielony | miętowy; ciemnozielony |
cyjan; morski | błękitny | niebieski |
fuksja; indygo | magenta; purpurowy | różowy |
Trivia
[edit]According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), biały is one of the most used words in Polish, appearing 16 times in scientific texts, 10 times in news, 4 times in essays, 47 times in fiction, and 10 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 87 times, making it the 730th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
[edit]Further reading
[edit]- biały in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- biały in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “biały”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Krystyna Siekierska (09.01.2013) “BIAŁY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “biały”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “biały”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “biały”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 144
Categories:
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish adjectives
- Greater Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Old Polish relational adjectives
- zlw-opl:Whites
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/awɨ
- Rhymes:Polish/awɨ/2 syllables
- Polish terms with homophones
- Polish lemmas
- Polish adjectives
- pl:Taxonomy
- Polish terms with obsolete senses
- Middle Polish
- Polish hard adjectives
- pl:Whites