բերան

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Old Armenian բերան ‎(beran).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

բերան ‎(beran)

  1. mouth
    փակի՛ բերանդ‎ ― pʿakí berand ― shut your mouth!
  2. (figuratively) opening, entrance, aperture, outlet
  3. (figuratively) mouth (of a river)
  4. (figuratively) edge, blade (of a knife, sword, etc.)

Declension[edit]


Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-European *bʰer- ‎(to bore, pierce), the “mouth” being perceived as a “hole, opening”. Cognates include Lithuanian burnà ‎(mouth), Ancient Greek φάρυγξ ‎(phárunx, throat), Latin frūmen ‎(larynx, throat), Old Norse barki ‎(throat, windpipe), Bulgarian бърна ‎(bǎrna, lip). Related to բահ ‎(bah, spade, shovel) and բիր ‎(bir, club, cudgel).

Noun[edit]

բերան ‎(beran)

  1. mouth
    ի բերան, ի բերանոյ‎ ― i beran, i beranoy ― by heart, by rote
    ի բերան գիտել, ուսանել, առնուլ, ունել‎ ― i beran gitel, usanel, aṙnul, unel ― to learn by heart
    աղաղակէր ամենայն բերան‎ ― ałałakēr amenayn beran ― every one or body cried out, all the people cried out
    բերան ժողովոյն‎ ― beran žołovoyn ― orator of the assembly or council
    նա եղիցի քեզ բերան‎ ― na ełicʿi kʿez beran ― he will speak for you
    ի բերանս լինել, հարկանիլ, տապալիլ, բերան ի վայր անկանիլ‎ ― i berans linel, harkanil, tapalil, beran i vayr ankanil ― to fall upon one's face
    բերան ի բերան‎ ― beran i beran ― face to face
    գոյժ ի բերան առնուլ‎ ― goyž i beran aṙnul ― to bring bad news
    երգս ի բերան առնուլ‎ ― ergs i beran aṙnul ― to sing, to warble
    ընդ մի բերան, ի միոջէ բերանոյ‎ ― ənd mi beran, i mioǰē beranoy ― with one voice, unanimous
    բերան ի վայր, ի վերայ բերանոյ‎ ― beran i vayr, i veray beranoy ― lying upon one's face
    ընդ բերան ածել‎ ― ənd beran acel ― to repeat incessantly
    բանս ի բերան դնել‎ ― bans i beran dnel ― to suggest, to hint
  2. (figuratively) entrance, opening; narrow entrance of a harbour; orifice; defile; anus
    բերան գետոյ‎ ― beran getoy ― mouth of a river
    բերանք ճրագաց‎ ― berankʿ čragacʿ ― receptacle for oil in a lamp
  3. (figuratively) edge, blade (of a knife, sword, etc.)
    բերան սրոյ‎ ― beran sroy ― edge of a sword
    արկանել, կոտորել ի բերան սրոյ, հարկանել բերանով սուսերի‎ ― arkanel, kotorel i beran sroy, harkanel beranov suseri ― to kill with the sword, to put to the sword
  4. (figuratively) beginning
    ի բերան սովուն‎ ― i beran sovun ― at the beginning of the famine
  5. (figuratively) person
    ըստ բերան‎ ― əst beran ― each, so much a head, apiece
    ի բերանոյ ուրուք‎ ― i beranoy urukʿ ― on account of or in the name of someone
  6. (figuratively) order, command; testimony
    գրել ինչ ի բերանոյ ուրուք‎ ― grel inčʿ i beranoy urukʿ ― to write under dictation

Declension[edit]

Synonyms[edit]

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “բերան”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, published 1926–1935
  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “բերան”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “բերան”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy