संस्कृत

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Hindi[edit]

Etymology[edit]

From Sanskrit संस्कृत (saṃskṛtá, perfected, refined).

Pronunciation[edit]

Proper noun[edit]

संस्कृत (sanskŕtf (Urdu spelling سنسکرت)

  1. Sanskrit language

Adjective[edit]

संस्कृत (sanskŕt)

  1. perfect, refined

Marathi[edit]

Etymology[edit]

From Sanskrit संस्कृत (saṃskṛtá, perfected, refined).

Proper noun[edit]

संस्कृत (sanskṛt)

  1. Sanskrit language

Nepali[edit]

Etymology[edit]

From Sanskrit संस्कृत (saṃskṛtá, perfected, refined).

Proper noun[edit]

संस्कृत (sãskŕt)

  1. Sanskrit

Sanskrit[edit]

Etymology[edit]

From सम्- (sam-, together) +‎ कृत (kṛta, made, done), from कृति (kṛti, make, perform, do). The first word is from Proto-Indo-European *somHós (same), and the second is from *kʷér-tis.

Pronunciation[edit]

Adjective[edit]

संस्कृत (saṃ-skṛtá, sáṃ-skṛta)

  1. put together, constructed, well or completely formed, perfected
  2. made ready, prepared, completed, finished
  3. dressed, cooked (as food)
  4. purified, consecrated, sanctified, hallowed, initiated
  5. refined, adorned, ornamented, polished, highly elaborated (especially applied to highly wrought speech, such as the Sanskrit language, as opposed to the vernaculars)

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of संस्कृत
Nom. sg. संस्कृतः (saṃskṛtaḥ)
Gen. sg. संस्कृतस्य (saṃskṛtasya)
Singular Dual Plural
Nominative संस्कृतः (saṃskṛtaḥ) संस्कृतौ (saṃskṛtau) संस्कृताः (saṃskṛtāḥ)
Vocative संस्कृत (saṃskṛta) संस्कृतौ (saṃskṛtau) संस्कृताः (saṃskṛtāḥ)
Accusative संस्कृतम् (saṃskṛtam) संस्कृतौ (saṃskṛtau) संस्कृतान् (saṃskṛtān)
Instrumental संस्कृतेन (saṃskṛtena) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतैः (saṃskṛtaiḥ)
Dative संस्कृताय (saṃskṛtāya) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतेभ्यः (saṃskṛtebhyaḥ)
Ablative संस्कृतात् (saṃskṛtāt) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतेभ्यः (saṃskṛtebhyaḥ)
Genitive संस्कृतस्य (saṃskṛtasya) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतानाम् (saṃskṛtānām)
Locative संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतेषु (saṃskṛteṣu)
Feminine ā-stem declension of संस्कृत
Nom. sg. संस्कृता (saṃskṛtā)
Gen. sg. संस्कृतायाः (saṃskṛtāyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative संस्कृता (saṃskṛtā) संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृताः (saṃskṛtāḥ)
Vocative संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृताः (saṃskṛtāḥ)
Accusative संस्कृताम् (saṃskṛtām) संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृताः (saṃskṛtāḥ)
Instrumental संस्कृतया (saṃskṛtayā) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृताभिः (saṃskṛtābhiḥ)
Dative संस्कृतायै (saṃskṛtāyai) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृताभ्यः (saṃskṛtābhyaḥ)
Ablative संस्कृतायाः (saṃskṛtāyāḥ) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृताभ्यः (saṃskṛtābhyaḥ)
Genitive संस्कृतायाः (saṃskṛtāyāḥ) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतानाम् (saṃskṛtānām)
Locative संस्कृतायाम् (saṃskṛtāyām) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतासु (saṃskṛtāsu)
Neuter a-stem declension of संस्कृत
Nom. sg. संस्कृतम् (saṃskṛtam)
Gen. sg. संस्कृतस्य (saṃskṛtasya)
Singular Dual Plural
Nominative संस्कृतम् (saṃskṛtam) संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतानि (saṃskṛtāni)
Vocative संस्कृत (saṃskṛta) संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतानि (saṃskṛtāni)
Accusative संस्कृतम् (saṃskṛtam) संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतानि (saṃskṛtāni)
Instrumental संस्कृतेन (saṃskṛtena) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतैः (saṃskṛtaiḥ)
Dative संस्कृता (saṃskṛtā) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतेभ्यः (saṃskṛtebhyaḥ)
Ablative संस्कृतात् (saṃskṛtāt) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतेभ्यः (saṃskṛtebhyaḥ)
Genitive संस्कृतस्य (saṃskṛtasya) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतानाम् (saṃskṛtānām)
Locative संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतेषु (saṃskṛteṣu)

Noun[edit]

संस्कृत (saṃ-skṛtám

  1. a man of one of the three classes who has been sanctified by the purificatory rites
  2. learned man
  3. a word formed according to accurate rules, a regular derivation

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of संस्कृत
Nom. sg. संस्कृतः (saṃskṛtaḥ)
Gen. sg. संस्कृतस्य (saṃskṛtasya)
Singular Dual Plural
Nominative संस्कृतः (saṃskṛtaḥ) संस्कृतौ (saṃskṛtau) संस्कृताः (saṃskṛtāḥ)
Vocative संस्कृत (saṃskṛta) संस्कृतौ (saṃskṛtau) संस्कृताः (saṃskṛtāḥ)
Accusative संस्कृतम् (saṃskṛtam) संस्कृतौ (saṃskṛtau) संस्कृतान् (saṃskṛtān)
Instrumental संस्कृतेन (saṃskṛtena) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतैः (saṃskṛtaiḥ)
Dative संस्कृताय (saṃskṛtāya) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतेभ्यः (saṃskṛtebhyaḥ)
Ablative संस्कृतात् (saṃskṛtāt) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतेभ्यः (saṃskṛtebhyaḥ)
Genitive संस्कृतस्य (saṃskṛtasya) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतानाम् (saṃskṛtānām)
Locative संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतेषु (saṃskṛteṣu)

Noun[edit]

संस्कृत (saṃ-skṛtán

  1. making ready, preparation or a prepared place, sacrifice
  2. sacred usage or custom
    • MW
  3. Sanskrit language (compare above)
    • c. 900 CE, Dhanañjaya, Daśarūpa
    • Rasikasarvasva in Narayana on Gitagovinda 5.2
      संस्कृतात् प्राकृतम् इष्टम् ततोऽपभ्रंशभाषणम्।
      saṃskṛtāt prākṛtam iṣṭam tato’pabhraṃśabhāṣaṇam.
      One takes for granted that from Sanskrit originated Prakrit, whence the Apabhramsa language.

Declension[edit]

Neuter a-stem declension of संस्कृत
Nom. sg. संस्कृतम् (saṃskṛtam)
Gen. sg. संस्कृतस्य (saṃskṛtasya)
Singular Dual Plural
Nominative संस्कृतम् (saṃskṛtam) संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतानि (saṃskṛtāni)
Vocative संस्कृत (saṃskṛta) संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतानि (saṃskṛtāni)
Accusative संस्कृतम् (saṃskṛtam) संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतानि (saṃskṛtāni)
Instrumental संस्कृतेन (saṃskṛtena) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतैः (saṃskṛtaiḥ)
Dative संस्कृता (saṃskṛtā) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतेभ्यः (saṃskṛtebhyaḥ)
Ablative संस्कृतात् (saṃskṛtāt) संस्कृताभ्याम् (saṃskṛtābhyām) संस्कृतेभ्यः (saṃskṛtebhyaḥ)
Genitive संस्कृतस्य (saṃskṛtasya) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतानाम् (saṃskṛtānām)
Locative संस्कृते (saṃskṛte) संस्कृतयोः (saṃskṛtayoḥ) संस्कृतेषु (saṃskṛteṣu)

References[edit]

  • संस्कृत” in Carl Cappeller, A Sanskrit–English Dictionary: Based upon the St. Petersburg Lexicons, Strasbourg: Karl J. Trübner, 1891, OCLC 186102264, page 571.
  • Sir Monier Monier-Williams (1898) A Sanskrit-English dictionary etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages, Oxford: Clarendon Press, page 1120
  • Arthur A. Macdonell, A practical Sanskrit dictionary with transliteration, accentuation, and etymological analysis throughout, London: Oxford University Press, 1893, page 326
  • Horace Hayman Wilson, A dictionary in Sanscrit and English, 2nd ed., Calcutta: Education Press, Circular Road, 1832, page 877