góra

See also: Appendix:Variations of "gora"

Kalasha

Etymology

From Sanskrit गौर (gaura).

Adjective

góra

1. white

Noun

góra

1. white

Kashubian

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *gʷerH-der.

Proto-Balto-Slavic *garā́ˀ

Proto-Slavic *gorà

Kashubian góra

Inherited from Proto-Slavic *gorà.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈɡwo.ra/
• Rhymes: -ora
• Syllabification: gó‧ra

Noun

góra f

1. mountain
2. attic; upstairs

Further reading

• Stefan Ramułt (1893), “gòra”, in Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), page 42
• Jan Trepczyk (1994), “góra”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volume 1, page 185
• Eùgeniusz Gòłąbk (2011), “góra”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎^[1], volume 1, page 463
• “góra”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

Lower Sorbian

Alternative forms

• gora (obsolete)

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *gora.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈɡɛ.ra/, /ˈɡɨ.ra/, (dated) /ˈɡʊ.ra/
• Rhymes: -ɛra, -ɨra, -ʊra
• Syllabification: gó‧ra

Noun

góra f (diminutive górka)

1. mountain

Declension

Declension of góra

	Singular	Dual	Plural
Nominative	góra	górje	góry
Genitive	góry	górowu	górow
Dative	górje	góroma	góram
Accusative	góru	górje	góry
Instrumental	góru	góroma	górami
Locative	górje	góroma	górach

Further reading

• Muka, Arnošt (1921, 1928), “góra”, in Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow (in German), St. Petersburg, Prague: ОРЯС РАН, ČAVU; Reprinted Bautzen: Domowina-Verlag, 2008
• Starosta, Manfred (1999), “góra¹”, in Dolnoserbsko-nimski słownik / Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch (in German), Bautzen: Domowina-Verlag

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *gʷerH-der.

Proto-Balto-Slavic *garā́ˀ

Proto-Slavic *gorà

Old Polish góra

Inherited from Proto-Slavic *gora with unexpected lengthening of -o-. First attested in the 14th century.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /ɡɔːra/
• IPA^(key): (15^th CE) /ɡora/

Noun

góra f (diminutive górka, related adjective górny)

1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland, Masovia, Silesia) mountain (area of elevated land)
   • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎^[2], Krakow, page 174b:

     Ony szø byly do te to gory Synay prysly […] A oblok barszo suatly gesthcy on byl tø to gystø gorø prykril. A s te to gisthe gory […] barszo veliky diim setl byl […] , tegodla iszecz nasz Xc mily gestcy on byl f sznamenv ognewem na thø to gystø gorø thamo prysetl byl k n[i]m

     [Oni się byli do te to gory Synaj przyszli […] A obłok barzo światły jestci on był tę to jistą gorę przykrył. A z te to jiste gory […] barzo wieliki dym szedł był […] , tegodla iżeć nasz Xc miły jestci on był w znamieniu ogniewem na tę to jistą gorę tamo przyszedł był k nim]

   • 1981 [1397], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, t. V., B. Roty konińskie, s. 275-533, number 28, Konin:

     Yako Janush przedal […] ene gorø

     [Jako Janusz przedał […] ene gorę]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[3], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 2, 6:

     Ale ia postawon iesm crol od nego na Syon, gorze swøtey iego

     [Ale ja postawion jeśm krol od niego na Syjon, gorze świętej jego]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[4], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 3, 4:

     Glossem mogim ku gospodnu wolal iesm y ywisluszal me s gori swøtey swoi

     [Głosem mojim ku Gospodnu wołał jeśm i wysłuszał mie z gory świętej swojej.]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[5], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 10, 1:

     Vbodze ymam nadzeiø kaco molwicze moiey duszy przenesy se nagorø iaco wrobl

     [Bodze imam nadzieję. Kako mołwicie mojej duszy: Przeniesi sie na gorę jako wrobl?]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[6], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 14, 1:

     Gospodne kto bødze przebiwacz wprzebitcze twoiem albo kto bødze stacz nagorze swote twoiey

     [Gospodnie, kto będzie przebywać w przebytce twojem albo kto będzie stać na gorze świętej twojej?]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[7], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 17, 9:

     Poruszila se iest ywezdrszala zema zaloszena gor zamøczona sø yporuszona sø bo rozgnewal se iest nane

     [Poruszyła sie jest i wezdrżała ziemia, założenia gor zamącona są i poruszona są, bo rozgniewał sie jest na nie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[8], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 23, 3:

     Kto wstøpi nagorø boszø albo kto stane namescze swøtem iego

     [Kto wstąpi na gorę bożą albo kto stanie na mieście świętem jego?]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[9], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 35, 6:

     Prawda twoia iaco gory bosze sødowe twogi gløbokosczi wele

     [Prawda twoja jako gory boże, sądowie twoji głębokości wiele]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[10], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 41, 8:

     Ku mne samemu dusza moia smøczila se iest przetosz pomnecz bødø czebe zzeme iordanskey yodhemona malutkey gory

     [Ku mnie samemu dusza moja smęciła sie jest, przetoż pomnieć będę ciebie z ziemie jordańskiej i od He[r]mona, malutkiej gory]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[11], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 42, 3:

     Wipusci swatloscz twoiø yprawdø twoiø cze iesta me przewedle ydowedle nagorø swøtø twoiø ywprzebitky twoie

     [Wypuści światłość twoję i prawdę twoję, cie jesta mie przewiedle i dowiedle na gorę świętą twoję i w przebytki twoje]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[12], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 45, 2:

     Przeto nebødzemy se bacz gdi se bødze møczicz zema yprzenesoni bødø gori wsercze morske

     [Przeto nie będziemy sie bać, gdy sie będzie męcić ziemia i przeniesiony będą gory w sierce morskie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[13], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 47, 1:

     Weliky gospodzin ychwalny barzo wmescze boga naszego nagorze swøtey iego

     [Wieliki Gospodzin i chwalny barzo w mieście Boga naszego, na gorze świętej jego]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[14], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 47, 10:

     Wesel se gora syon yraduycze se czori iuda przesøødi twoie gospodne

     [Wiesiel sie gora Syjon i radujcie sie cory Juda prze sądy twoje, Gospodnie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[15], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 49, 11:

     Bo moia sø wszistka [i] zwerzøta lassow kobili nagorach ywolowe

     [Bo moja są wszystka źwierzęta lasow, kobyły na gorach i wołowie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[16], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 64, 13:

     Rostyø crasy puszczey aweselim gori opaszø se

     [Roztyją krasy puszczej a wiesielim gory opaszą sie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[17], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 67, 15-16:

     Vdy wydzy nebessky crole naney snegem vbeleni bødø wselmo gora bosza gora tlusta. Gora zsadla gora tlusta czemu podesrzani ymacze gori zsadle.

     [Gdy *widzi Niebiesski krole na niej, śniegiem ubieleni będą w Selmo[n]; gora boża gora tłusta. Gora zsiadła gora tłusta; czemu podeź rzany imacie gory zsiadłe?]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[18], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 71, 3:

     Prziymicze gori pocoy ludu apagorcowe sprawedlnoscz

     [Przyjmicie gory pokoj ludu a pagorkowie sprawiedlność]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[19], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 71, 16:

     Bødze sczwerdzene[i] wzemy nawisocosci gor wzneson bødze nad lybanem owocz iego ykwiscz bødø zmasta iaco syano zeme

     [Będzie śćwierdzenie w ziemi na wysokości gor, wzniesion będzie nad Libanem owoc jego i kwiść będą z miasta jako siano ziemie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[20], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 74, 6:

     Bo ani odewzchoda ani odzachoda ani odpustich gor bo bog sødzø iest

     [Bo ani ode wschoda, ani od zachoda, ani od pustych gor, bo Bog sędzią jest]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[21], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 75, 4:

     Sweczøcz ty dziwne odgor wekugich zamøczili sø se wszistczi glupi sercza

     [Świecąc ty dziwnie od gor wiekujich, zamącili są sie wszystcy głupi sierca]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[22], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 77, 59:

     Ywwodl ie nagorø swøtosci swoiey gorø ieysze dobila prawicza iego

     [I wwiodł je na gorę świątości swojej, gorę, jejże dobyła prawica jego]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[23], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 79, 11:

     Pocrila iest gori czma iey achrost iey cedri bosze

     [Pokryła jest gory ćma jej a chrost jej cedry boże]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[24], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 82, 13:

     Yaco ogen iensze szsze las y iaco plomen szgøczi gori

     [Jako ogień, jenże żże las, i jako płomień żgący gory]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[25], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 86, 1:

     Zaloszena iego wgorach swøtich miluie bog wrota syon nadewszistki stany iocob

     [Założenia jego w gorach świętych, miłuje Bog wrota Syjon nade wszystki stany Jakob]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[26], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 89, 2:

     Drzewey nisz sø gori byly albo stworzona zema yswat odweka yasz doweka ti ies bog

     [Drzewiej niż są gory były albo stworzona ziemia i świat, od wieka i aż do wieka ty jeś Bog]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[27], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 94, 5:

     Bo wrøcze iego sø wszistky craie zeme ywisokoscy gor iego sø

     [Bo w ręce jego są wszystki kraje ziemie i wysokości gor jego są]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[28], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 97, 9:

     Rzeky pløsacz bødøø røkama pospolu gori radowacz se bødøø od obesrzena boszego bo iest prziszedl sødzicz zemø

     [Rzeki plęsać będą rękama, pospołu gory radować sie będą od obeź rzenia bożego, bo jest przyszedł sędzić ziemię]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[29], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 98, 10:

     Powiszaycze gospodna boga naszego ychwalicze nagorze swøtey iego bo swøti gospodzin bog [i] nasz

     [Powyszajcie Gospodna, Boga naszego, i chwalicie na gorze świętej jego, bo święty Gospodzin, Bog nasz]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[30], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 103, 7:

     Gløbokoscz yako odzyenye odzyew yego nagorach stanø wody

     [Głębokość jako odzienie odziew jego, na gorach staną wody]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[31], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 103, 11:

     Genze wypusczasz studnye wpodolech medzy posrzodkem gor poydø wodi

     [Jenże wypuszczasz studnie w podolech, miedzy pośrzodkiem gor pojdą wody]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[32], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 103, 14:

     Zmaczayøczy gori zwysokosczy gich zowocza dzyal twogych nasyczena bødze szemya

     [Zmaczający gory z wysokości jich, z owoca dział twojich nasycena będzie ziemi]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[33], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 103, 33:

     Gensze zrzy nazemyø ykasze se gyey trzyescz albo drszecz gensze dotyka guor ykurzø sø

     [Jenże źrzy na ziemię i każe sie jej trz eść albo drżeć, jenże dotyka gor i kurzą się]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[34], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 113, 6:

     Gory weselyly sczesø yako baranawe apogorky yako ownowe owecz

     [Gory, wiesieliłyście się jako baranowie a *pogorki jako ownowie owiec?]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[35], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 120, 1:

     Podzwygl gesm oczy moy nagory ot kød przydze pomocz mne

     [Podźwigł jeśm oczy moi na gory, otkąd przydzie pomoc mnie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[36], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 132, 3:

     Yasz stanpa wkray odzena gego yako rosa hermon yasz støpa wgory syon

     [Jaż z stąpa w kraj odzienia jego, jako rosa Hermon, jaż z stąpa w gory Syjon,]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[37], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 143, 6:

     Pane naklon nebosa twoya astøpy dotkny gory abødøse kvrzycz

     [Panie, nakłoń niebiosa twoja a z stępi, dotkni gory, a będą sie kurzyć]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[38], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 146, 9:

     Gensze wywodzy wgorach syano azele sluszbe ludzskey

     [Jenże wywodzi w gorach siano a ziele służbie ludzskiej]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[39], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 148, 9:

     Gory yswytky pagorky drwa owocz na ywsytky cedrowe

     [Gory i szwytki pagorki, drwa owocna i wszytki cedrowie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[40], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Moys 20:

     Wwedzesz ge ywsczepysz nagorze dzedzyczstwa twego natwardszego przebytka twogego

     [Wwiedziesz je i wszczepisz na gorze dziedzicstwa twego, *natwardszego *przebytka *twojego, jenżeś uczynił, Gospodnie]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^[41], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Hab 9:

     Pozrzal yrozproszyl pogany ystarty sø gory sweczke

     [Poźrzał i rozproszył pogany, i starty są gory świeckie]

   • 1913-2024 [1419], Język Polski‎^[42], volume XXXVII, Poznań: Organ Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, page 173:

     A na dol mlinow ma gidz stara szamicza asz na conedz gori, wącz od gori xsząsa zema, a gego bloto

     [A na doł Młynow ma jić stara samica aż na koniec gory, więc od gory księża ziemia, a jego błoto]

   • 1950 [c. 1425], Jan Janów, editor, Najstarsze szczątki ewangeliarza polskiego, Krakow, page 43:

     *Przgidø [do] Betfagie, cu gorze olywetske, thedy posla dwa

     [Przyjdę [do] Betfage, ku gorze oliweckie, tedy posła dwa]

   • 1885-2024 [c. 1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎^[43], volume I, Międzyrzec, Warsaw, page 481:

     Zastawyamy dzedzini nassze […] ze wszytkimi gorami, padoli, pagorky […] , y gynimy y drugimi, ktorimkoli gimenem nasladnyo weszuany bi bili

     [Zastawiamy dziedziny nasze […] ze wszytkimi gorami, padoły, pagorki […] , i jinymi i drugimi, ktorymkoli jimieniem naśladnio wezwany by były]

   • 1956 [XV med.], Jerzy Woronczak, editor, Teksty polskie w rękopisie nr 43 Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu z połowy XV wieku‎^[44], Silesia, page 47v:

     Centum ligna cedrina in Lybano j na gorze

     [Centum ligna cedrina in Lybano i na gorze]

   • 1956 [XV med.], Jerzy Woronczak, editor, Teksty polskie w rękopisie nr 43 Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu z połowy XV wieku‎^[45], Silesia, page 52r:

     Super omnia i montana, gory, Iudee d[i]vulgabantur omnia verba hec

     [Super omnia i montana, gory, Iudee d[i]vulgabantur omnia verba hec]

   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 7, 19—20:

     Awodi bili barzo wyelike nadzemyø yprzikrili bili wszitky nadzemyø gori podewszym nyebem. y bila gest woda pyøcznaszczye lokyet nadewszemy goramy gezto bila prziskrila

     [A wody były barzo wielikie nad ziemią i przykryły były wszytki *nad *ziemią gory pode wszym niebem. I była jest woda pięćnaście łokiet nade wszemi gorami, jeż to była przykryła.]

   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 8, 5:

     Atak wodi zzemye plynøly avbiwalo gich azdom yeszøcza dzeszyøtego Potem dzeszøtego myesyøcza pyrwi dzen winyknø wyrzchowye gor

     [A tak wody z ziemie płynęły a ubywało jich aż do miesiąca dziesiątego, potem dziesiątego miesiąca pirwy dzień wynikną wirzchowie gor]

   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 15, 17:

     Agdisz bilo slunce zagorø zaslo yvczyny szyø mrokowa czma a blask syø zyawy aszwyatle ognyowe y da iskri aczyøszczy rozdzelone ognya

     [A gdyż było słuńce za gorę zaszło i uczyni się mrokowa ćma a *blask się zjawi, a światło ogniowe *ida *iskry *a *części *rozdzielone *ognia]

   • 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 13, 18-19:

     yposlal ge Moyzes kvspatrzenv zemye kanaanskey Yrzecze knim Wzydzecze kv polvdnyowey stronye a gdisz przidzecze kv goram, opatrzi cze zemye kakye sø ylvd genze bydli wnyey gest li silni czili mdli iest li mali czili wyeliki

     [I posłał je Mojżesz ku spatrzeniu ziemie kanaańskiej, i rzecze k nim: „*Wzydziecie ku południowej stronie, a gdyż przydziecie ku goram, opatrzycie ziemie, kakie są, i lud, jenże bydli w niej, jestli silny czyli mdły, jestli mały czyli wieliki]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 1, 6:

     pan bog nasz movil iest knam nagorze Oreb rzekøcz Dosicz macze zescze nateyto gorze przebiwali

     [Pan Bog nasz mowił jest k nam na gorze Oreb rzekąc: «Dosyć macie, żeście na tej to gorze przebywali]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 1, 7:

     wroczcze syø apoydzcze kv gorze Amoreyskey ykgynemv ktoresto gey bliska sø pola ykvgo ram yknissim myesczom przeciw polvdnyv podle brzegv morskyego wzemi kananeiskey odlibanø asz do rzeky wyelikey Evfraten

     [Wroćcie się a pojdźcie ku gorze amorejskiej i k jinem[u], ktoreż to jej bliska są, *pola, i ku goram i ku niż szym mieścom przeciw południu podle brzegu morskiego w ziemi kananejskiej, od Libanu aż do rzeki wielikiej Eufraten]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 33, 19:

     lvdzi kvgorze przizowø tamo bødø obyetowacz obyati sprawyedliwye ktorzisto roswodnyenye morskye iako mleko saacz bødø y skarby skrite pyaseczne

     [Ludzi ku gorze przyzową, tamo będą obietować obiaty sprawiedliwie, ktorzyż to roz wodnienie morskie jako mleko ssać będą i skarby skryte piaseczne]

   • 1930 [c. 1455], “IV Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 12, 3:

     ale wszaka pogankich modl na gorach nyezatracyl bo gescze lyvd obyatowal a palyl na gorach zazszonø obyatø

     [ale wszako pogańskich modł na gorach nie zatracił, bo jeszcze lud obiatował a palił na gorach zażżoną obiatę]

   • 1930 [c. 1455], “IV Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 21, 3:

     yodwrocyl syø y vdzalal modlebne koscyoli na gorach wisokoscy gesz bil wzruszil ocyecz gego Ezechias y wzwyodl oltarze Baalowi a nadzalal pasyek iako bil vczinyl Achab krol Israhelski a modlyl syø wszelkim gwyazdam nyebyeskim aczcyl gee

     [I odwrocił się i udziałał modlebne kościoły na gorach wysokości, jeż był wzruszył ociec jego Ezechyjasz, i wzwiodł ołtarze Baalowy a nadziałał pasiek, jako był uczynił Achab krol israhelski, a modlił się wszelkim gwiazdam niebieskim, a ćcił je]

   • 1930 [c. 1455], “Judith”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 6, 8:

     Awszowszi gy sludzi Olo fernoui braly syø popolyoch Ale gdisz syø prziblyzily ku goram wiszly przecyw gym cy gysz sproce luczaiø

     [wziąwszy ji słudzy Olofernowy, brali się po poloch. Ale gdyż się przybliżyli ku goram, wyszli przeciw jim ci, jiż z proce łuczają]

   • 1868 [1461], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[46], volume VI (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 68:

     Iacenti usque ad aciem montis al. do wyrsch gory

     [Iacenti usque ad aciem montis al. do wirzch gory]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 19:

     Konyecz gory ad radicem montis

     [Koniec gory ad radicem montis]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 40:

     Pod gorą pro iugum

     [Pod gorą pro iugum]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 124:

     Valem, gorą, przekopem vallo

     [Wałem, gorą, przekopem vallo]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 125:

     Lysha gora, gl. Calvaria

     [Łysa gora, gl. Calvaria]

   • 1892 [1484], Hieronim Łopaciński, editor, Reguła trzeciego zakonu św. Franciszka i drobniejsze zabytki języka polskiego z końca w. XV i początku XVI‎^[47], Krakow, page 704:

     [Na g]orze, tho yesth na a fundamenczie vyssokyem yesth polozona y tez zbudovana [t]hwardosczy vyary krzesczyanyskyei

     [[Na g]orze, to jest na fundamencie wysokiem jest położona i też zbudowana [t]wardość wiary krześcijańskiej]

   • 1868 [1487], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[48], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 568:

     A isto scopulo equitavit recte per maricam al. na wyrszch gory et de monte equitavit antiqua orbita

     [A isto scopulo equitavit recte per maricam al. na wirzch gory et de monte equitavit antiqua orbita]

   • 1905, 1907, 1908 [1497], Theodorus Wierzbowski, editor, Matricularum Regni Poloniae summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur. P. 4, Sigismundi I regis tempora complectens (1507-1548). Vol. 3, Acta vicecancellariorum, 1533-1548‎^[49], volume II, number 879:

     Iohanni […] bona […] in gori et bori in Vnyezyrz […] data sunt

     [Iohanni […] bona […] in gory et bory in Uniezirz […] data sunt]

   • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎^[50], Greater Poland, page 14 arg.:

     Domine quis habitabit Ten ps[alm] powyada yze Xpus yest gora na yeyze wyssokoszczy dusze wszech sprawyedlywych

     [Domine, quis habitabit. Ten psalm powiada, iże Krystus jest gora, na jejże wysokości dusze wszech sprawiedliwych odpoczywają]

   • 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 289:

     A powstawszy Maryja dniow onych, szła na gory z kwapliwością do miasta Juda

     [A powstawszy marya dnyow onych szla na gory squaplyvoszczą do myastha Ivda]

   • 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 298:

     wszelky padol bądzye napelnyon a vszelka gora y pagorek bądzye vnyszon A bądą krzyve wprosthe a osthre wdrogy rowne

     [Wszelki padoł będzie napełnion a wszelka gora i pagorek będzie uniżon, a będą krzywe w proste a ostre w drogi rowne]

   • 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 301:

     lyepak wszyąl go dyabel na gorą vysoką barso I vkazal mv vszysthky krolyestwa szvyatha y chwalą gych

     [Lepak wziął go dyjabeł na gorę wysoką barz o i ukazał mu wszystki krolestwa świata i chwałę jich]

   • 1901 [XV ex.], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 319:

     Cana […] bila in monte, na wyszokem myeszczv, a Capharneum, tho myasto […] , bilo pod gorą, na nyszkem myeszczv

     [Cana […] była in monte, na wysokiem mieścu, a Capharneum, to miasto […] , było pod gorą, na niskiem mieścu]

   • 1876-1929 [c. 1500], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎^[51], volume X, Trzemeszno, page 378:

     Iste stavek fuit *pol gora Sion, ubi de illo monte cyeklo zrzodlo

     [Iste stawek fuit poł gora Sjon, ubi de illo monte ciekło zrzodło]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[52], page 66:

     Tocz yest to myle *dzyączyatko svyąte […] , tocz yest kamyen vydzony krolyem vyelykyem, z gory przez rogv vyczyosany

     [Toć jest to miłe dzieciątko święte […] , toć jest kamien widziany krolem wielikiem, z gory przez ręku wyciosany]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[53], page 71:

     Tey noczy stary korab Nogyego, yen byl na gorach Armanyskych, dal svyadecztwo svyate troycze

     [Tej nocy stary korab Nogiego, jen był na gorach armańskich, dał świadectwo Święte Trojce]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[54], page 82:

     Czyrpyely sa vyelykye nyedostatky: glod […] , lyskanye, gory, laszy

     [Czyrpieli są wielikie niedostatki: głod […] , łyskanie, gory, lasy]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[55], page 125:

     Tako szą vezly na yedną gorą vyelmy przykra […] Byezącz yedno dzyeczya nyeopacznye y szvalylo szye z oney gory, to yest skaly, padnye na zyemye y zdechnye

     [Tako są weszli na jednę gorę wielmi przykrą […] Bieżąc jedno dziecia nieopatrznie i zwaliło się z onej gory, to jest skały, padnie na ziemie i zdechnie]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[56], page 264:

     Kazal myly Cristus […] na vyrzchy gory apostolom, a tlusczam y apostolom na podgorky stoyącz

     [Kazał miły Krystus […] na wirzchy gory apostołom, a tłuszczam i apostołom na podgorki stojąc]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[57], page 265:

     Nye moze szye myasto skrycz na vyszokey gorze poszadzone

     [Nie może się miasto skryć na wysokiej gorze posadzone]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[58], page 452:

     Myeyczye vyarą […] , bysczye rzekly gorze: Podnyeszy szye, rzvczy szya v morze, nathychmyast szye stanye

     [Miejcie wiarę […] , byście rzekli gorze: Podniesi się, rzuci się w morze, natychmiast się stanie]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[59], page 461:

     Myly Iesus schedl na gorą Olyvetną

     [Miły Jezus szedł na gorę Oliwetną]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[60], page 481:

     Tedy czy, ktorzy ssa v zydovskey zyemy, vczyeką kv goram

     [Tedy ci, ktorzy się u żydowskiej ziemi, ucieką ku goram]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[61], page 591:

     Kako myly Iesus vschedl v ogrod pod gorą Olyvetną. Iako myly Iesus przyschedl kv gorze Olyvethney

     [Kako miły Jezus wszedł w ogrod pod gorą Oliwetną. Jako miły Jezus przyszedł ku gorze Oliwetnej]

2. (hapax legomenon) mountainside forest (woodland on the slope of a mountain)
   • 1856-1870 [1400], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎^[62], volume VIII, number 9693:

     Pro silua dicta gora in Dobronouice

     [Pro silua dicta gora in Dobronowice]

3. (attested in Silesia) top; up (higher part of something; upward direction)
   • 1956 [XV med.], Jerzy Woronczak, editor, Teksty polskie w rękopisie nr 43 Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu z połowy XV wieku‎^[63], Silesia, page 33v:

     Statuerunt eum super pynaculum, u gor[o]y, templi

     [Statuerunt eum super pynaculum, u gory, templi]

   • 1930 [c. 1455], “IV Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 12, 9:

     Tedi wszøw Ioyada byskup chowa tedlnyczø pyenyøznø yotworzil dzuro zgori ypostawyl iø podle oltarza nacrawyci wchadzaiøcich do domv boszego yskladaly syø donyey kaplany gysz strzegly drzwy wszitki pyenyødze gesz noszono do koscyola boszego

     [Tedy wziąw Jojada biskup chowatedlnicę pieniężną i otworzył dziurę z gory, i postawił ją podle ołtarza na prawicy wchadzających do domu bożego, i składali są do niej kapłani, jiż strzegli drzwi, wszytki pieniądze, jeż noszono do kościoła bożego]

   1. (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca, hapax legomenon) top (higher part of something; upward direction)
      • 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎^[64], Krakow, Brodnia, page 63a:

        O blogoslawyony, kthory obral szobye mathka szwyatey Anny, iako na gorze pyszano

        [O błogosławiony, ktory obrał sobie matkę z świętej Anny, jako na gorze pisano]

   2. (attested in Kuyavia) The meaning of this term is uncertain.
      • 1897 [1423], Teki Adolfa Pawińskiego‎^[65], volume VII, number 3447, Brześć Kujawski Voivodeship:

        Gambarth ne podaual frumenta Martini magistro Stanislao, ale mu ge skaszalo prawo sz gori

        [Gambart nie podawał frumenta Martini magistro Stanislao, ale mu je skazało prawo z gory]

4. (attested in Lesser Poland, hapax legomenon) upper hand, advantage (condition, circumstance, opportunity or means, particularly favorable or chance to success, or to any desired end)
   • 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎^[66], Lesser Poland, page 33:

     Ale ysze taczy zlosnyczy kv odpyranyv swey zlosczy wząly sobye w obyczay myeszkacz w myesczech abo we wsyach, gdzesz to by syą nyemyeczskym prawem odpyraly, a tako cząstokrocz swą chytrosczą od smyerczy wychodzą, przeto chczem, aby zly gori nye myal, ale wszady potąpyon

     [Ale iże tacy złośnicy ku odpiraniu swej złości wzięli sobie w obyczaj mieszkać w mieściech abo we wsiach, gdzież to by się niemiecskim prawem odpirali, a tako częstokroć swą chytrością od śmierci wychodzą, przeto chcem, aby zły gory nie miał, ale wszędy potępion.]

5. (attested in Lesser Poland, hapax legomenon) upper hand, advantage (condition, circumstance, opportunity or means, particularly favorable or chance to success, or to any desired end)
   • 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎^[67], Lesser Poland, page 33:

     Ale ysze taczy zlosnyczy kv odpyranyv swey zlosczy wząly sobye w obyczay myeszkacz w myesczech abo we wsyach, gdzesz to by syą nyemyeczskym prawem odpyraly, a tako cząstokrocz swą chytrosczą od smyerczy wychodzą, przeto chczem, aby zly gori nye myal, ale wszady potąpyon

     [Ale iże tacy złośnicy ku odpiraniu swej złości wzięli sobie w obyczaj mieszkać w mieściech abo we wsiach, gdzież to by się niemiecskim prawem odpirali, a tako częstokroć swą chytrością od śmierci wychodzą, przeto chcem, aby zły gory nie miał, ale wszędy potępion.]

Declension

Declension of gora

	singular	dual	plural
nominative	gora	—	gory
genitive	gory	—	gor
dative	gorze	—	goram
accusative	gorę	—	gory
instrumental	gorą	—	gorami
locative	gorze	—	gorach
vocative	gora	—	góry

Derived terms

adjectives

• górowaty
• górski

adverbs

• do góry
• na górę
• w górę
• z góry

nouns

• górnik

Descendants

• Polish: góra
• Silesian: gōra

References

• Boryś, Wiesław (2005), “góra”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “góra”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “góra”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “góra”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• Brückner, Aleksander (1927), “góra”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• K. Nitsch, editor (1958), “góra”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 2, Wrocław, Kraków, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 477
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “2998”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “góra”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
• Wanda Decyk-Zięba; Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz; Zygmunt Gałecki; Justyna Garczyńska; Halina Karaś; Alina Kępińska; Anna Pasoń; Izabela Stąpor; Barbara Taras; Izabela Winiarska-Górska (2008), “gora”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 46

Polish

góra

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *gʷerH-der.

Proto-Balto-Slavic *garā́ˀ

Proto-Slavic *gorà

Old Polish góra

Polish góra

Inherited from Old Polish góra. Sense 4 is preserved in terms such as górnik and was displaced by kopalnia. Doublet of hore.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈɡu.ra/

• (Middle Polish) IPA^(key): /ˈɡo.ra/
• (Greater Poland):
  • (Kuyavia) IPA^(key): /ˈɡo.ra/
• (Masovia):
  • (Masuria) IPA^(key): /ˈɡo.ra/
• (Lesser Poland):
  • (Kielce) IPA^(key): /ˈɡu.ra/
  • (Western Kraków) IPA^(key): /ˈɡu.ra/
  • (Lasovia) IPA^(key): /ˈɡwo.ra/
  • (Podegrodzie) IPA^(key): /ˈɡo.ra/
  • (Biecz) IPA^(key): /ˈɡo.ra/
  • (Western Lublin) IPA^(key): [ˈɡu.ra]
  • (Przemyśl) IPA^(key): [ˈɡu.ra]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ura
• Syllabification: gó‧ra
• Homophones: Góra, Gura

Noun

góra f (diminutive górka or (dialectal) góreńka, abbreviation g.)

1. (countable) mountain (elevation of land of considerable dimensions rising more or less abruptly, forming a conspicuous figure in the landscape, usually having a small extent of surface at its summit)

   Klasztor znajdował się na szczycie wysokiej góry.

   The monastery was situated on the top of a high mountain.

   1. (in the plural) mountains, mountain range
   2. (Przemyśl) synonym of wyniosłość (“elevation”)
2. (uncountable) top; up (higher part of some object; upmost part of something)

   Antonym: dół

   Góra strony powinna być pusta. ― The top of the page should be empty.

   1. (uncountable, now standard, originally dialectal, Lasovia, Tarnobrzeg, Biecz, Brzeziny, Western Kraków, Zebrzydowice, Kielce, Opoczno, Podegrodzie, Kuyavia) upstairs; attic; garret

      Synonyms: poddasze, strych

   2. (colloquial) higher-ups

      Synonym: władza

      Nie pomogę wam w tym projekcie, dopóki góra go nie przyklepie.

      I won't help you with this project until the higher-ups sign off on it.

   3. (uncountable, music) upper range of a singer
   4. (countable, obsolete) upper course of a river

      Hypernym: bieg

   5. (countable, Middle Polish) beginning, start (first part of something; top of a piece of text)

      Synonym: początek

3. (countable) pile (collection of things one on top of the other)

   Synonyms: kopiec, kupa, sterta, stos

5. (countable, obsolete or dialectal, Kielce, Western Kraków) mine (place for extracting resources)

   Synonym: kopalnia

   obiecać złote góry/obiecywać złote góry

   to promise the moon

   (literally, “to promise golden mines”)

6. (countable, obsolete, except in set phrases) upper hand, advantage (condition, circumstance, opportunity or means, particularly favorable or chance to success, or to any desired end)

   Synonym: przewaga

   wziąć górę/brać górę ― to get the better of

7. (countable, Middle Polish, geography) cape (piece or point of land, extending beyond the adjacent coast into a sea or lake)

   Synonym: przylądek

8. (Middle Polish) surface (external part of something)

   Synonym: wierzch

9. (Middle Polish) The meaning of this term is uncertain.
   • 1501-1558, Zapiski i roty polskie‎^[68], page 1505 nr 2000:

     Iakosz thy nam czlovyekya […] sz gory szvrzadem wszyal wszwoya cząscz crą czyreyowska thamo wgorze podla poszw gwalthem.

     [Jakoś ty nam człowiekia […] z góry szurzadem usiał w szwoja cześć crą czyrejowska tamo w górze podla poszw gwałtem.]

   • 1528, J. Murmelius, Dictionarius‎^[69], page 21:

     Mons pharetratus […] Der Kocherſberg. Sárczaná gorá.

     [Mons pharetratus […] Der Kocherſberg. Siarczana góra.]

Declension

Declension of góra

	singular	plural
nominative	góra	góry
genitive	góry	gór
dative	górze	górom
accusative	górę	góry
instrumental	górą	górami
locative	górze	górach
vocative	góro	góry

Derived terms

adjectives

• górny
• górski
• górzysty

adverbs

• do góry nogami
• górą
• na górze
• od góry do dołu
• pod górę
• u góry
• z góry
• za górami, za lasami

interjections

• głowa do góry

nouns

• góra lodowa
• góral
• góralka
• górotwór
• Góry Stołowe
• kopniak w górę
• Pasterska Góra
• wierzchołek góry lodowej

particles

phrases

• przykład idzie z góry

prepositions

• w górę

proverbs

• góra rodzi mysz
• góra urodziła mysz
• góra z górą się nie zejdzie, a człowiek z człowiekiem zawsze
• góra z górą się nie zejdzie, ale człowiek
• nie przyszła góra do Mahometa, przyszedł Mahomet do góry
• wiara góry przenosi

verbs

• bomba poszła w górę pf, bomba idzie w górę impf
• być górą impf
• leżeć do góry brzuchem impf
• móc przenosić góry impf
• patrzeć z góry impf
• pójść w górę pf, iśc w górę impf
• równać w górę impf
• wziąć górę pf, brać górę impf

verbs

• górować impf

Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), góra is one of the most used words in Polish, appearing 46 times in scientific texts, 10 times in news, 16 times in essays, 66 times in fiction, and 34 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 172 times, making it the 334th most common word in a corpus of 500,000 words.

Particle

góra

1. at most, tops

   Synonym: najwyżej

   Skończę za dwa, góra trzy dni. ― I'll finish in two, three days at most.

Further reading

• góra I in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• góra II in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• góra in Polish dictionaries at PWN
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “gora”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Włodzimierz Gruszczyński (12.12.2024), “GÓRA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “góra”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “góra”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “góra”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 887
• Jan Karłowicz (1901), “góra”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 111
• Aleksander Saloni (1899), “góra”, in “Lud wiejski w okolicy Przeworska”, in M. Arct, E. Lubowski, editors, Wisła : miesięcznik gieograficzno-etnograficzny (in Polish), volume 13, Warsaw: Artur Gruszecki, page 238
• Aleksander Saloni (1908), “góra”, in “Lud rzeszowski”, in Materyały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne (in Polish), volume 10, Kraków: Akademia Umiejętności, page 334

Slovincian

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *gʷerH-der.

Proto-Balto-Slavic *garā́ˀ

Proto-Slavic *gorà

Slovincian góra

Inherited from Proto-Slavic *gorà.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈɡo.ra/
• Rhymes: -ora
• Syllabification: gó‧ra

Noun

góra f (diminutive górka, related adjective górny or górzëszczô)

1. mountain (elevation of land of considerable dimensions rising more or less abruptly, forming a conspicuous figure in the landscape, usually having a small extent of surface at its summit)

Further reading

• Lorentz, Friedrich (1908), “gȯ́u̯ră”, in Slovinzisches Wörterbuch‎^[70] (in German), volume 1, Saint Petersburg: ОРЯС ИАН, page 287