բան

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Old Armenian բան (ban); see it for more. The main meaning of բան (ban) in Old Armenian was "word, speech, saying". The sense "thing", which is the only one surviving in modern Armenian, developed from the notion of speech → the subject of speech → the subject itself. Typologically compare Hebrew דבר (davar, word, speech; thing).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

բան (ban)

  1. thing
    մի բան անելmi ban anelto do something
    մի բան ուտելmi ban utelto eat something
    մի բան արա՛mi ban arádo something!
    ամեն բանamen baneverything
    ոչ մի բանočʿ mi bannothing
    բա՞ն ասիրba?n asirdid you say something?
    ինձ էս բանը դուր չի գալիսinj ēs banə dur čʿi galisI don't like this thing
  2. work, business
  3. (slang) penis

Declension[edit]

Synonyms[edit]

Derived terms[edit]


Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-European *bʰeh₂ni-, from *bʰeh₂- (speak).[1][2][3]

Noun[edit]

բան (ban)

  1. speech, word, term, saying, dictate, expression, oration, discourse
    բան առ բանban aṙ banword for word
    միով բանիւmiov baniwin a word
    զբանիւք առնելzbaniwkʿ aṙnelto converse, to speak
    զբանիւք անկանելzbaniwkʿ ankanelto converse with, to hold a conversation
    ի բանս արկանել, ի բանի առնելi bans arkanel, i bani aṙnelto persuade, to convince, to gain
    ի բանս հրապուրանաց արկանել, ի բանս ելու առնելi bans hrapuranacʿ arkanel, i bans elu aṙnelto charm or to allure with one's words
    բան ել, կալաւban el, kalawit is said
    զոյգ ընդ բանիցսzoyg ənd banicʿsat these words
    ասել բան չարութեան զումեքէasel ban čʿarutʿean zumekʿēto speak ill of some one
    բանս բարեաց խօսել վասնbans bareacʿ xōsel vasnto speak well of some one
    բան տալban talto promise, to give one's word
    բան ի գործ առնելban i gorc aṙnelto begin to speak
    բան ինչ է ինձ առ քեզban inčʿ ē inj aṙ kʿezI have a word to say to you
    ըստ բանի ամենեցունəst bani amenecʿunaccording to everybody
    վասն քո բանիդvasn kʿo banidupon your word
    ըստ բանի քոəst bani kʿoaccording to what you have said
    մինչդեռ բանքն ի բերան նորա կայինminčʿdeṙ bankʿn i beran nora kayinhardly had he spoken
    ընդ բանիւ առնելənd baniw aṙnelto excommunicate
  2. commandment, order, injunction
  3. language, dialect, idiom
  4. opinion; reason, intellect, understanding, intelligence; counsel
    բանս ընդ իրեարս դնել, բան ունել ընդ ումեք, բան կապել առ ոքbans ənd irears dnel, ban unel ənd umekʿ, ban kapel aṙ okʿto understand, to be understood, to come to an understanding
    ըստ իմումս բանի, որպէս իմ բանս էəst imums bani, orpēs im bans ēaccording to me
    ոչ եւս ընդ բանս ինչ ածեալočʿ ews ənd bans inčʿ acealwithout any hesitation
  5. relation, ratio, correspondence
  6. (Christianity) Word, logos, the principle of divine reason and creative order, incarnate in the person of Jesus Christ
    Ի սկզբանէ էր Բանն, եւ Բանն էր առ Աստուած, եւ Աստուած էր Բանն։I skzbanē ēr Bann, ew Bann ēr aṙ Astuac, ew Astuac ēr Bann.In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God.
  7. thing
    զինչ է բանս այսzinčʿ ē bans ayswhat is this?
    բան վճարելban včarelto do some thing
    գիտես ընդ ում է բանդgites ənd um ē bandyou know well with whom you have to do
    բանք ինչ ոչ էին/ոչ գոյին նոցա ընդ ումեք ի մարդկանէbankʿ inčʿ očʿ ēin/očʿ goyin nocʿa ənd umekʿ i mardkanēthey have neither society nor commerce with other men
    բանք ինչ եմ իմ ընդ ումեքbankʿ inčʿ em im ənd umekʿI have a suspicion of someone; I have intrigues or connections with someone
    առանց բանի պոռնկութեանaṙancʿ bani poṙnkutʿeanexcept for cause of adultery
    ի բան տանել, արկանելi ban tanel, arkanelto employ, to serve oneself

Declension[edit]

Usage notes[edit]

As a suffix -բան (-ban) was used in calques from Ancient Greek to translate λόγος (lógos) in words like θεο-λόγος (theo-lógos) or θεο-λογία (theo-logía), which were rendered as աստուածաբան (astuacaban) and աստուածաբանութիւն (astuacabanutʿiwn), respectively.

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  1. ^ Ačaṙyan, Hračʿya (1940) Hayocʿ lezvi patmutʿyun [History of the Armenian Language] (in Armenian), volume I, Yerevan: University Press, pages 40–41
  2. ^ Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “բալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press
  3. ^ Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden, Boston: Brill, page 165

Further reading[edit]

  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “բան”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “բան”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy