բան

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Old Armenian բան ‎(ban); see it for more. The main meaning of բան ‎(ban) in Old Armenian was "word, speech, saying". The sense "thing", which is the only one surviving in modern Armenian, developed from the notion of speech → the subject of speech → the subject itself. Typologically compare Hebrew דבר ‎(davar, word, speech; thing).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

բան ‎(ban)

  1. thing
    մի բան անել‎ ― mi ban anel ― to do something
    մի բան ուտել‎ ― mi ban utel ― to eat something
    մի բան արա՛‎ ― mi ban ará ― do something!
    ամեն բան‎ ― amen ban ― everything
    ոչ մի բան‎ ― očʿ mi ban ― nothing
    բա՞ն ասիր‎ ― ba?n asir ― did you say something?
    ինձ էս բանը դուր չի գալիս‎ ― inj ēs banə dur čʿi galis ― I don't like this thing
  2. work, business
  3. (slang) penis

Declension[edit]

Synonyms[edit]

Derived terms[edit]


Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-European *bʰeh₂ni-, from *bʰeh₂- ‎(speak). Cognate with Proto-Germanic *bōniz.

Noun[edit]

բան ‎(ban)

  1. speech, word, term, saying, dictate, expression, oration, discourse
    բան առ բան‎ ― ban aṙ ban ― word for word
    միով բանիւ‎ ― miov baniw ― in a word
    զբանիւք առնել‎ ― zbaniwkʿ aṙnel ― to converse, to speak
    զբանիւք անկանել‎ ― zbaniwkʿ ankanel ― to converse with, to hold a conversation
    ի բանս արկանել, ի բանի առնել‎ ― i bans arkanel, i bani aṙnel ― to persuade, to convince, to gain
    ի բանս հրապուրանաց արկանել, ի բանս ելու առնել‎ ― i bans hrapuranacʿ arkanel, i bans elu aṙnel ― to charm or to allure with one's words
    բան ել, կալաւ‎ ― ban el, kalaw ― it is said
    զոյգ ընդ բանիցս‎ ― zoyg ənd banicʿs ― at these words
    ասել բան չարութեան զումեքէ‎ ― asel ban čʿarutʿean zumekʿē ― to speak ill of some one
    բանս բարեաց խօսել վասն‎ ― bans bareacʿ xōsel vasn ― to speak well of some one
    բան տալ‎ ― ban tal ― to promise, to give one's word
    բան ի գործ առնել‎ ― ban i gorc aṙnel ― to begin to speak
    բան ինչ է ինձ առ քեզ‎ ― ban inčʿ ē inj aṙ kʿez ― I have a word to say to you
    ըստ բանի ամենեցուն‎ ― əst bani amenecʿun ― according to everybody
    վասն քո բանիդ‎ ― vasn kʿo banid ― upon your word
    ըստ բանի քո‎ ― əst bani kʿo ― according to what you have said
    մինչդեռ բանքն ի բերան նորա կային‎ ― minčʿdeṙ bankʿn i beran nora kayin ― hardly had he spoken
    ընդ բանիւ առնել‎ ― ənd baniw aṙnel ― to excommunicate
  2. commandment, order, injunction
  3. language, dialect, idiom
  4. opinion; reason, intellect, understanding, intelligence; counsel
    բանս ընդ իրեարս դնել, բան ունել ընդ ումեք, բան կապել առ ոք‎ ― bans ənd irears dnel, ban unel ənd umekʿ, ban kapel aṙ okʿ ― to understand, to be understood, to come to an understanding
    ըստ իմումս բանի, որպէս իմ բանս է‎ ― əst imums bani, orpēs im bans ē ― according to me
    ոչ եւս ընդ բանս ինչ ածեալ‎ ― očʿ ews ənd bans inčʿ aceal ― without any hesitation
  5. relation, ratio, correspondence
  6. (Christianity) Word, logos, the principle of divine reason and creative order, incarnate in the person of Jesus Christ
    Ի սկզբանէ էր Բանն, եւ Բանն էր առ Աստուած, եւ Աստուած էր Բանն։‎ ― I skzbanē ēr Bann, ew Bann ēr aṙ Astuac, ew Astuac ēr Bann. ― In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God.
  7. thing
    զինչ է բանս այս‎ ― zinčʿ ē bans ays ― what is this?
    բան վճարել‎ ― ban včarel ― to do some thing
    գիտես ընդ ում է բանդ‎ ― gites ənd um ē band ― you know well with whom you have to do
    բանք ինչ ոչ էին/ոչ գոյին նոցա ընդ ումեք ի մարդկանէ‎ ― bankʿ inčʿ očʿ ēin/očʿ goyin nocʿa ənd umekʿ i mardkanē ― they have neither society nor commerce with other men
    բանք ինչ եմ իմ ընդ ումեք‎ ― bankʿ inčʿ em im ənd umekʿ ― I have a suspicion of someone; I have intrigues or connections with someone
    առանց բանի պոռնկութեան‎ ― aṙancʿ bani poṙnkutʿean ― except for cause of adultery
    ի բան տանել, արկանել‎ ― i ban tanel, arkanel ― to employ, to serve one's self

Declension[edit]

Usage notes[edit]

As a suffix -բան ‎(-ban) was used in calques from Ancient Greek to translate λόγος ‎(lógos) in words like θεο-λόγος ‎(theo-lógos) or θεο-λογία ‎(theo-logía), which were rendered as աստուածաբան ‎(astuacaban) and աստուածաբանութիւն ‎(astuacabanutʿiwn), respectively.

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “բան”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “բալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, published 1926–1935
  • Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden, Boston: Brill, page 165