कट
Hindi
[edit]Pronunciation
[edit]- (Standard Hindi) IPA(key): /kəʈ/, [kɐʈ]
Verb
[edit]कट • (kaṭ)
- inflection of कटना (kaṭnā):
Marathi
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Marathi 𑘎𑘘 (kaṭa), from Maharastri Prakrit 𑀓𑀝𑁆𑀝 (kaṭṭa), from Sanskrit कृत्त (kṛtta).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]कट • (kaṭ) m
Declension
[edit]| Declension of कट (masc cons-stem) | |||
|---|---|---|---|
| direct singular |
कट kaṭ | ||
| direct plural |
कट kaṭ | ||
| singular एकवचन |
plural अनेकवचन | ||
| nominative प्रथमा |
कट kaṭ |
कट kaṭ | |
| oblique सामान्यरूप |
कटा kaṭā |
कटां- kaṭān- | |
| acc. / dative द्वितीया / चतुर्थी |
कटाला kaṭālā |
कटांना kaṭānnā | |
| ergative | कटाने, कटानं kaṭāne, kaṭāna |
कटांनी kaṭānnī | |
| instrumental | कटाशी kaṭāśī |
कटांशी kaṭānśī | |
| locative सप्तमी |
कटात kaṭāt |
कटांत kaṭāt | |
| vocative संबोधन |
कटा kaṭā |
कटांनो kaṭānno | |
| Oblique Note: The oblique case precedes all postpositions. There is no space between the stem and the postposition. Locative Note: -त (-ta) is a postposition. | |||
| Genitive declension of कट (masc cons-stem) | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| masculine object पुल्लिंगी कर्म |
feminine object स्त्रीलिंगी कर्म |
neuter object नपुसकलिंगी कर्म |
oblique सामान्यरूप | |||||
| singular एकवचन |
plural अनेकवचन |
singular एकवचन |
plural अनेकवचन |
singular* एकवचन |
plural अनेकवचन |
|||
| singular subject एकवचनी कर्ता |
कटाचा kaṭāċā |
कटाचे kaṭāċe |
कटाची kaṭācī |
कटाच्या kaṭācā |
कटाचे, कटाचं kaṭāċe, kaṭāċa |
कटाची kaṭācī |
कटाच्या kaṭācā | |
| plural subject अनेकवचनी कर्ता |
कटांचा kaṭānċā |
कटांचे kaṭānċe |
कटांची kaṭāñcī |
कटांच्या kaṭāncā |
कटांचे, कटांचं kaṭānċe, kaṭānċa |
कटांची kaṭāñcī |
कटांच्या kaṭāñcā | |
| * Note: Word-final ए (e) in neuter words is alternatively written with the anusvara and pronounced as अ (a). Oblique Note: For most postpostions, the oblique genitive can be optionally inserted between the stem and the postposition. | ||||||||
References
[edit]- Berntsen, Maxine (1982–1983), “कट”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies
- दाते, यशवंत रामकृष्ण [Date, Yashwant Ramkrishna] (1932-1950), “कट”, in महाराष्ट्र शब्दकोश (mahārāṣṭra śabdakoś) (in Marathi), पुणे [Pune]: महाराष्ट्र कोशमंडळ (mahārāṣṭra kośmaṇḍaḷ)
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- কট (Assamese script)
- ᬓᬝ (Balinese script)
- কট (Bengali script)
- 𑰎𑰘 (Bhaiksuki script)
- 𑀓𑀝 (Brahmi script)
- ကဋ (Burmese script)
- કટ (Gujarati script)
- ਕਟ (Gurmukhi script)
- 𑌕𑌟 (Grantha script)
- ꦏꦛ (Javanese script)
- 𑂍𑂗 (Kaithi script)
- ಕಟ (Kannada script)
- កដ (Khmer script)
- ກຏ (Lao script)
- കട (Malayalam script)
- ᡬᠠᢞᠠ (Manchu script)
- 𑘎𑘘 (Modi script)
- ᢉᠠᢌᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦮𑦸 (Nandinagari script)
- 𑐎𑐚 (Newa script)
- କଟ (Odia script)
- ꢒꢜ (Saurashtra script)
- 𑆑𑆛 (Sharada script)
- 𑖎𑖘 (Siddham script)
- කට (Sinhalese script)
- 𑩜𑩦 (Soyombo script)
- 𑚊𑚔 (Takri script)
- கட (Tamil script)
- కట (Telugu script)
- กฏ (Thai script)
- ཀ་ཊ (Tibetan script)
- 𑒏𑒙 (Tirhuta script)
- 𑨋𑨔 (Zanabazar Square script)
Etymology 1
[edit]Probably from a Middle Indic form of an unattested *कृत (*kṛta), from the root कृत् (kṛt, “to spin”).[1]
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]कट॑ • (káṭa) stem, m
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | कटः॑ (káṭaḥ) | कटौ॑ (káṭau) कटा॑¹ (káṭā¹) |
कटाः॑ (káṭāḥ) कटा॑सः¹ (káṭāsaḥ¹) |
| accusative | कट॑म् (káṭam) | कटौ॑ (káṭau) कटा॑¹ (káṭā¹) |
कटा॑न् (káṭān) |
| instrumental | कटे॑न (káṭena) | कटा॑भ्याम् (káṭābhyām) | कटैः॑ (káṭaiḥ) कटे॑भिः¹ (káṭebhiḥ¹) |
| dative | कटा॑य (káṭāya) | कटा॑भ्याम् (káṭābhyām) | कटे॑भ्यः (káṭebhyaḥ) |
| ablative | कटा॑त् (káṭāt) | कटा॑भ्याम् (káṭābhyām) | कटे॑भ्यः (káṭebhyaḥ) |
| genitive | कट॑स्य (káṭasya) | कट॑योः (káṭayoḥ) | कटा॑नाम् (káṭānām) |
| locative | कटे॑ (káṭe) | कट॑योः (káṭayoḥ) | कटे॑षु (káṭeṣu) |
| vocative | कट॑ (káṭa) | कटौ॑ (káṭau) कटा॑¹ (káṭā¹) |
कटाः॑ (káṭāḥ) कटा॑सः¹ (káṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- ^ Mayrhofer, Manfred (1992), “káṭa-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][1] (in German), volume 1, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 289
Etymology 2
[edit]Of uncertain origin.[1]
Perhaps from an unattested *कृत (*kṛta, “curved”), from Proto-Indo-European *(s)kel-to- (“to curve, bend”), and thus cognate with Ancient Greek σκέλος (skélos, “leg”) and Latin scelus (“wicked deed”).[2]
Alternatively, borrowed from Dravidian; compare Tamil கடம் (kaṭam, “mountain side, elephant's temple”), Kannada ಕಡೆ (kaḍe, “side, end”), Telugu కడ (kaḍa, “place; end”). See also कटि (kaṭi, “side, end, hip”).[3]
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]कट • (kaṭa) stem, m
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | कटः (kaṭaḥ) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
| accusative | कटम् (kaṭam) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटान् (kaṭān) |
| instrumental | कटेन (kaṭena) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटैः (kaṭaiḥ) कटेभिः¹ (kaṭebhiḥ¹) |
| dative | कटाय (kaṭāya) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| ablative | कटात् (kaṭāt) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| genitive | कटस्य (kaṭasya) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटानाम् (kaṭānām) |
| locative | कटे (kaṭe) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटेषु (kaṭeṣu) |
| vocative | कट (kaṭa) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- ^ Mayrhofer, Manfred (2001), “kaṭa-1 m. Hüfte”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][2] (in German), volume 3, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 46
- ^ Mayrhofer, Manfred (1956), “káṭaḥ2”, in Kurzgefasstes Etymologisches Wörterbuch des Altindischen [A Concise Etymological Sanskrit Dictionary][3] (in German), volume 1, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 141
- ^ Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “kaṭi”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 131
Etymology 3
[edit]Of unclear origin. Probably related to the "twist of straw" sense of Etymology 1. Alternatively, borrowed from Dravidian; compare Tamil கட்டை (kaṭṭai, “corpse”).[1]
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]कट • (kaṭa) stem, m
- (L.) a corpse
- (L.) a hearse or any vehicle for conveying a dead body
- (L.) a burning-ground or place of sepulture
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | कटः (kaṭaḥ) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
| accusative | कटम् (kaṭam) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटान् (kaṭān) |
| instrumental | कटेन (kaṭena) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटैः (kaṭaiḥ) कटेभिः¹ (kaṭebhiḥ¹) |
| dative | कटाय (kaṭāya) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| ablative | कटात् (kaṭāt) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| genitive | कटस्य (kaṭasya) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटानाम् (kaṭānām) |
| locative | कटे (kaṭe) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटेषु (kaṭeṣu) |
| vocative | कट (kaṭa) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- ^ Mayrhofer, Manfred (2001), “kaṭa-2 m. Leiche”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][4] (in German), volume 3, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 46
Etymology 4
[edit]Borrowed from Dravidian; compare Telugu గడ్డి (gaḍḍi, “grass, straw”). See also खट (khaṭa, “thatching grass”).[1]
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]कट • (kaṭa) stem, m
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | कटः (kaṭaḥ) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
| accusative | कटम् (kaṭam) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटान् (kaṭān) |
| instrumental | कटेन (kaṭena) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटैः (kaṭaiḥ) कटेभिः¹ (kaṭebhiḥ¹) |
| dative | कटाय (kaṭāya) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| ablative | कटात् (kaṭāt) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| genitive | कटस्य (kaṭasya) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटानाम् (kaṭānām) |
| locative | कटे (kaṭe) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटेषु (kaṭeṣu) |
| vocative | कट (kaṭa) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- ^ Mayrhofer, Manfred (2001), “kaṭa-3 m. Gras (Lex.)”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][5] (in German), volume 3, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 46
Etymology 5
[edit]Of unknown, probably substrate, origin.[1]
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]कट • (kaṭa) stem, m
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | कटः (kaṭaḥ) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
| accusative | कटम् (kaṭam) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटान् (kaṭān) |
| instrumental | कटेन (kaṭena) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटैः (kaṭaiḥ) कटेभिः¹ (kaṭebhiḥ¹) |
| dative | कटाय (kaṭāya) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| ablative | कटात् (kaṭāt) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| genitive | कटस्य (kaṭasya) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटानाम् (kaṭānām) |
| locative | कटे (kaṭe) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटेषु (kaṭeṣu) |
| vocative | कट (kaṭa) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- ^ Mayrhofer, Manfred (2001), “kaṭa-4 m. Brett (Lex.)”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][6] (in German), volume 3, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 46
Etymology 6
[edit]Perhaps from the "twist of grass" sense of Etymology 1, with semantic shift; agreements would be conducted on straw mats in the Classical era. Alternatively, from कृ (kṛ, “to express”).[1]
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]कट • (kaṭa) stem, m
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | कटः (kaṭaḥ) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
| accusative | कटम् (kaṭam) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटान् (kaṭān) |
| instrumental | कटेन (kaṭena) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटैः (kaṭaiḥ) कटेभिः¹ (kaṭebhiḥ¹) |
| dative | कटाय (kaṭāya) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| ablative | कटात् (kaṭāt) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| genitive | कटस्य (kaṭasya) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटानाम् (kaṭānām) |
| locative | कटे (kaṭe) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटेषु (kaṭeṣu) |
| vocative | कट (kaṭa) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- ^ Mayrhofer, Manfred (2001), “kaṭa-5 m. Übereinkunft (Lex.)”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][7] (in German), volume 3, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 46
Etymology 7
[edit]See करकट (karakaṭa, “elephant's temples”), करट (karaṭa, “elephant's temples”).[1]
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]कट • (kaṭa) stem, m
- the temples of an elephant
- a glance or side look
- Synonym: कटाक्ष (kaṭākṣa)
- a throw of the dice in hazard
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | कटः (kaṭaḥ) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
| accusative | कटम् (kaṭam) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटान् (kaṭān) |
| instrumental | कटेन (kaṭena) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटैः (kaṭaiḥ) कटेभिः¹ (kaṭebhiḥ¹) |
| dative | कटाय (kaṭāya) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| ablative | कटात् (kaṭāt) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| genitive | कटस्य (kaṭasya) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटानाम् (kaṭānām) |
| locative | कटे (kaṭe) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटेषु (kaṭeṣu) |
| vocative | कट (kaṭa) | कटौ (kaṭau) कटा¹ (kaṭā¹) |
कटाः (kaṭāḥ) कटासः¹ (kaṭāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- ^ Mayrhofer, Manfred (2001), “kaṭa-6 m. Elefantenschlafe”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][8] (in German), volume 3, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 46
Etymology 8
[edit]Not listed in etymological dictionaries. Perhaps related to कट (kaṭa#Etymology 3, “corpse”) or कट (kaṭa#Etymology 4, “grass”).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]कट • (kaṭa) stem, n
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | कटम् (kaṭam) | कटे (kaṭe) | कटानि (kaṭāni) कटा¹ (kaṭā¹) |
| accusative | कटम् (kaṭam) | कटे (kaṭe) | कटानि (kaṭāni) कटा¹ (kaṭā¹) |
| instrumental | कटेन (kaṭena) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटैः (kaṭaiḥ) कटेभिः¹ (kaṭebhiḥ¹) |
| dative | कटाय (kaṭāya) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| ablative | कटात् (kaṭāt) | कटाभ्याम् (kaṭābhyām) | कटेभ्यः (kaṭebhyaḥ) |
| genitive | कटस्य (kaṭasya) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटानाम् (kaṭānām) |
| locative | कटे (kaṭe) | कटयोः (kaṭayoḥ) | कटेषु (kaṭeṣu) |
| vocative | कट (kaṭa) | कटे (kaṭe) | कटानि (kaṭāni) कटा¹ (kaṭā¹) |
- ¹Vedic
Derived terms
[edit]Further reading
[edit]- Monier Williams (1899), “कट”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 243, column 2.
- Mayrhofer, Manfred (1956), Kurzgefasstes Etymologisches Wörterbuch des Altindischen [A Concise Etymological Sanskrit Dictionary][9] (in German), volume 1, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, pages 141-2
Categories:
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi non-lemma forms
- Hindi verb forms
- Marathi terms inherited from Old Marathi
- Marathi terms derived from Old Marathi
- Marathi terms inherited from Maharastri Prakrit
- Marathi terms derived from Maharastri Prakrit
- Marathi terms inherited from Sanskrit
- Marathi terms derived from Sanskrit
- Marathi terms with IPA pronunciation
- Marathi lemmas
- Marathi nouns
- Marathi nouns in Devanagari script
- Marathi masculine nouns
- Marathi nouns with declension
- Marathi masculine consonant-stem nouns
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit masculine nouns
- Sanskrit a-stem nouns
- Sanskrit terms with unknown etymologies
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms borrowed from Dravidian languages
- Sanskrit terms derived from Dravidian languages
- Sanskrit neuter nouns