राज्य

Hindi

Etymology

Borrowed from Sanskrit राज्य (rājya). Doublet of राज (rāj).

Pronunciation

• (Standard Hindi) IPA^(key): /ɾɑːd͡ʒ.jᵊ/, [ɾäːd͡ʒ.jᵊ]

Noun

राज्य • (rājya) m (Urdu spelling راجیہ)

1. state, kingdom

   यह क्षेत्र उस राज्य के अंतर्गत है।

   yah kṣetra us rājya ke antargat hai.

   This region is included in that state.

   आंतरिक अशान्ति की वजह से, राज्य उलट गया।

   āntrik aśānti kī vajah se, rājya ulaṭ gayā.

   Due to internal turmoil, the kingdom was overthrown.

2. reign

   बीस वर्ष के राज्य के पश्चात्, राजा ग़ायब हो गया।

   bīs varṣ ke rājya ke paścāt, rājā ġāyab ho gayā.

   After a reign of twenty years, the king vanished.

Declension

Declension of राज्य (masc cons-stem)

	singular	plural
direct	राज्य rājya	राज्य rājya
oblique	राज्य rājya	राज्यों rājyõ
vocative	राज्य rājya	राज्यो rājyo

Synonyms

• (colloquial) राज (rāj)

Derived terms

• राज्य सभा (rājya sabhā)
• राज्यपाल (rājyapāl)
• राज्यभाषा (rājyabhāṣā)
• राज्याधिकार (rājyādhikār)
• राज्याभिषेक (rājyābhiṣek)
• राज्यारोहण (rājyārohaṇ)
• रामराज्य (rāmrājya)
• संयुक्त राज्य अमरीका (sãyukt rājya amrīkā)
• साम्राज्य (sāmrājya) (Sanskrit)

References

• Bahri, Hardev (1989), “राज्य”, in Siksarthi Hindi-Angrejhi Sabdakosa [Learners' Hindi-English Dictionary], Delhi: Rajpal & Sons.
• McGregor, Ronald Stuart (1993), “राज्य”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press

Marathi

Etymology

From Sanskrit राज्य (rājyá, rā́jya).

Noun

राज्य • (rājya) n

1. state, province

See also

• शासन (śāsan)
• साम्राज्य (sāmrājya)

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• ৰাজ্য (Assamese script)
• ᬭᬵᬚ᭄ᬬ (Balinese script)
• রাজ্য (Bengali script)
• 𑰨𑰯𑰕𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
• 𑀭𑀸𑀚𑁆𑀬 (Brahmi script)
• ရာဇျ (Burmese script)
• રાજ્ય (Gujarati script)
• ਰਾਜ੍ਯ (Gurmukhi script)
• 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯 (Grantha script)
• ꦫꦴꦗꦾ (Javanese script)
• 𑂩𑂰𑂔𑂹𑂨 (Kaithi script)
• ರಾಜ್ಯ (Kannada script)
• រាជ្យ (Khmer script)
• ຣາຊ຺ຍ (Lao script)
• രാജ്യ (Malayalam script)
• ᡵᠠ᠎᠊ᠠᡯᠶᠠ (Manchu script)
• 𑘨𑘰𑘕𑘿𑘧 (Modi script)
• ᠷᠠᢗᠽᠶ᠎ᠠ (Mongolian script)
• 𑧈𑧑𑦵𑧠𑧇 (Nandinagari script)
• 𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 (Newa script)
• ରାଜ୍ଯ (Odia script)
• ꢬꢵꢙ꣄ꢫ (Saurashtra script)
• 𑆫𑆳𑆘𑇀𑆪 (Sharada script)
• 𑖨𑖯𑖕𑖿𑖧 (Siddham script)
• රාජ්‍ය (Sinhalese script)
• 𑩼𑩛𑩣 𑪙𑩻 (Soyombo script)
• 𑚤𑚭𑚑𑚶𑚣 (Takri script)
• ராஜ்ய (Tamil script)
• రాజ్య (Telugu script)
• ราชฺย (Thai script)
• རཱ་ཛྱ (Tibetan script)
• 𑒩𑒰𑒖𑓂𑒨 (Tirhuta script)
• 𑨫𑨊𑨥𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)

Etymology 1

From Proto-Indo-Iranian *Hrāȷ́yam, from Proto-Indo-European *h₃rēǵ-yo-m, from *h₃rḗǵs (“king, ruler”). Compare Proto-Celtic *rīgyom.

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /ɾɑː.d͡ʑi.jɐ́/, /ɾɑ́ː.d͡ʑi.jɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɾɑːd͡ʑ.jɐ/

Noun

रा॒ज्य or राज्य॑ • (rājyá or rā́jya) stem, n

1. kingdom; country; realm

   Synonym: रा॒ष्ट्र (rāṣṭrá)

   • c. 1200 BCE – 1000 BCE, Atharvaveda 18.4.31:

     एतत्ते देवः सविता वासो ददाति भर्तवे ।
     तत्त्वं यमस्य राज्ये वसानस्तार्प्यं चर ॥

     etatte devaḥ savitā vāso dadāti bhartave.
     tattvaṃ yamasya rājye vasānastārpyaṃ cara.

     Savitar the God gives thee this vesture to wear
     Wearing that robe, go to Yama's realm.

2. royalty; kingship; sovereignty; empire

Declension

Neuter a-stem declension of रा॒ज्य

	singular	dual	plural
nominative	रा॒ज्यम् (rājyám)	रा॒ज्ये (rājyé)	रा॒ज्यानि॑ (rājyā́ni) रा॒ज्या¹ (rājyā́¹)
accusative	रा॒ज्यम् (rājyám)	रा॒ज्ये (rājyé)	रा॒ज्यानि॑ (rājyā́ni) रा॒ज्या¹ (rājyā́¹)
instrumental	रा॒ज्येन॑ (rājyéna)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्यैः (rājyáiḥ) रा॒ज्येभिः॑¹ (rājyébhiḥ¹)
dative	रा॒ज्याय॑ (rājyā́ya)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्येभ्यः॑ (rājyébhyaḥ)
ablative	रा॒ज्यात् (rājyā́t)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्येभ्यः॑ (rājyébhyaḥ)
genitive	रा॒ज्यस्य॑ (rājyásya)	रा॒ज्ययोः॑ (rājyáyoḥ) रा॒ज्योः¹ (rājyóḥ¹)	रा॒ज्याना॑म् (rājyā́nām)
locative	रा॒ज्ये (rājyé)	रा॒ज्ययोः॑ (rājyáyoḥ) रा॒ज्योः¹ (rājyóḥ¹)	रा॒ज्येषु॑ (rājyéṣu)
vocative	राज्य॑ (rā́jya)	राज्ये॑ (rā́jye)	राज्या॑नि (rā́jyāni) राज्या॑¹ (rā́jyā¹)

• ¹Vedic

Neuter a-stem declension of राज्य॑

	singular	dual	plural
nominative	राज्य॑म् (rā́jyam)	राज्ये॑ (rā́jye)	राज्या॑नि (rā́jyāni) राज्या॑¹ (rā́jyā¹)
accusative	राज्य॑म् (rā́jyam)	राज्ये॑ (rā́jye)	राज्या॑नि (rā́jyāni) राज्या॑¹ (rā́jyā¹)
instrumental	राज्ये॑न (rā́jyena)	राज्या॑भ्याम् (rā́jyābhyām)	राज्यैः॑ (rā́jyaiḥ) राज्ये॑भिः¹ (rā́jyebhiḥ¹)
dative	राज्या॑य (rā́jyāya)	राज्या॑भ्याम् (rā́jyābhyām)	राज्ये॑भ्यः (rā́jyebhyaḥ)
ablative	राज्या॑त् (rā́jyāt)	राज्या॑भ्याम् (rā́jyābhyām)	राज्ये॑भ्यः (rā́jyebhyaḥ)
genitive	राज्य॑स्य (rā́jyasya)	राज्य॑योः (rā́jyayoḥ) राज्योः॑¹ (rā́jyoḥ¹)	राज्या॑नाम् (rā́jyānām)
locative	राज्ये॑ (rā́jye)	राज्य॑योः (rā́jyayoḥ) राज्योः॑¹ (rā́jyoḥ¹)	राज्ये॑षु (rā́jyeṣu)
vocative	राज्य॑ (rā́jya)	राज्ये॑ (rā́jye)	राज्या॑नि (rā́jyāni) राज्या॑¹ (rā́jyā¹)

• ¹Vedic

Derived terms

• अङ्गराज्य (aṅgarājya)
• अधिराज्य (adhirājya)
• अरण्यराज्य (araṇyarājya)
• अशेषसाम्राज्य (aśeṣasāmrājya)
• आधि॑राज्य (ā́dhirājya)
• ऐकराज्य (aikarājya)
• कुराज्य (kurājya)
• कुरुराज्य (kururājya, “the Kuru kingdom”)
• कूपराज्य (kūparājya)
• कौमारराज्य (kaumārarājya)
• क्रमराज्य (kramarājya)
• गणराज्य (gaṇarājya, an ancient oligarchy in India)
• जान॑राज्य (jā́narājya, “sovereignty”)
• त्रैलोक्यराज्य (trailokyarājya)
• द॒श॒पु॒रु॒षंरा॑ज्य (daśapuruṣáṃrājya)
• देवराज्य (devarājya, “rule over the gods”)
• दैवराज्य (daivarājya)
• द्वैराज्य (dvairājya)
• धर्मराज्य (dharmarājya, “a kingdom of just laws”)
• नरराज्य (nararājya)
• नष्टराज्य (naṣṭarājya)
• नीराज्य (nīrājya)
• पक्षिराज्य (pakṣirājya)
• परिव्राज्य (parivrājya)
• पारिव्राज्य (pārivrājya)
• पृथिवीराज्य (pṛthivīrājya)
• पृथ्वीराज्य (pṛthvīrājya)
• प्राव्राज्य (prāvrājya)
• बद्धराज्य (baddharājya)
• ब्रह्मसाम्राज्य (brahmasāmrājya, “extensive or powerful rule”)
• भूमिसाम्राज्य (bhūmisāmrājya)
• भ्रष्टराज्य (bhraṣṭarājya)
• मडरराज्य (maḍararājya)
• मनोराज्य (manorājya, “the realm of fancy”)
• महाप्राव्राज्य (mahāprāvrājya)
• महाराज्य (mahārājya)
• माहाराज्य (māhārājya, “sovereignty”)
• म्लेच्छराज्य (mleccharājya, “rule by barbarians”)
• य॒म॒राज्य॑ (yamarā́jya, “the reign of Yama”)
• युवराज्य (yuvarājya)
• यौवराज्य (yauvarājya)
• राजराज्य (rājarājya)
• रामराज्य (rāmarājya, “the reign of Rama”)
• वत्सराज्य (vatsarājya)
• वनराज्य (vanarājya)
• वनिताराज्य (vanitārājya)
• वराज्य (varājya)
• वि॒प्र॒राज्य॑ (viprarā́jya)
• विराज्य (virājya)
• वैराज्य (vairājya)
• शूद्रराज्य (śūdrarājya)
• स॒म॒र्य॒राज्य॑ (samaryarā́jya)
• सर्वराज्य (sarvarājya)
• साम्रा॑ज्य (sā́mrājya, “empire”)
• सा॒म्रा॒ज्य (sāmrājyá, “universal sovereign”)
• साहित्यसाम्राज्य (sāhityasāmrājya)
• सुरराज्य (surarājya)
• सुरलोकराज्य (suralokarājya)
• सू॒र्य॒राज्य॑ (sūryarā́jya)
• सोमराज्य (somarājya)
• सौमराज्य (saumarājya)
• सौराज्य (saurājya)
• स्त्रीराज्य (strīrājya)
• स्व॒राज्य॑ (svarā́jya)
• स्वर्गराज्य (svargarājya, “Svarga, the kingdom of heaven”)
• स्वारा॑ज्य (svā́rājya)
• हृतराज्य (hṛtarājya)

Descendants

• Gandhari: 𐨪𐨗 (raja)
• Pali: rajja
• Prakrit: 𑀭𑀚𑁆𑀚 (rajja)
  • Sauraseni Prakrit:
    • Hindi: राज (rāj)
      • → English: raj
• → Assamese: ৰাজ্য (raizzo)
• → Bengali: রাজ্য (rajjo)
  • Bengali: রাজ (raj)
• → Dhivehi: ރާއްޖެ (rājje)
• → Kannada: ರಾಜ್ಯ (rājya)
• → Khmer: រាជ្យ (riəc)
• → Malayalam: രാജ്യം (rājyaṁ)
• → Old Javanese: rājya
  • >? Javanese: ꦫꦢꦾ (radya)
• → Tamil: ராஜ்யம் (rājyam)
• → Telugu: రాజ్యము (rājyamu)

Etymology 2

From राज् (rāj, “king”) +‎ -य (-ya). Compare Latin rēgius.

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /ɾɑː.d͡ʑi.jɐ́/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɾɑːd͡ʑ.jɐ/

Adjective

रा॒ज्य • (rājyá) stem

1. kingly; princely; royal

Declension

Masculine a-stem declension of रा॒ज्य

	singular	dual	plural
nominative	रा॒ज्यः (rājyáḥ)	रा॒ज्यौ (rājyáu) रा॒ज्या¹ (rājyā́¹)	रा॒ज्याः (rājyā́ḥ) रा॒ज्यासः॑¹ (rājyā́saḥ¹)
accusative	रा॒ज्यम् (rājyám)	रा॒ज्यौ (rājyáu) रा॒ज्या¹ (rājyā́¹)	रा॒ज्यान् (rājyā́n)
instrumental	रा॒ज्येन॑ (rājyéna)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्यैः (rājyáiḥ) रा॒ज्येभिः॑¹ (rājyébhiḥ¹)
dative	रा॒ज्याय॑ (rājyā́ya)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्येभ्यः॑ (rājyébhyaḥ)
ablative	रा॒ज्यात् (rājyā́t)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्येभ्यः॑ (rājyébhyaḥ)
genitive	रा॒ज्यस्य॑ (rājyásya)	रा॒ज्ययोः॑ (rājyáyoḥ) रा॒ज्योः¹ (rājyóḥ¹)	रा॒ज्याना॑म् (rājyā́nām)
locative	रा॒ज्ये (rājyé)	रा॒ज्ययोः॑ (rājyáyoḥ) रा॒ज्योः¹ (rājyóḥ¹)	रा॒ज्येषु॑ (rājyéṣu)
vocative	राज्य॑ (rā́jya)	राज्यौ॑ (rā́jyau) राज्या॑¹ (rā́jyā¹)	राज्याः॑ (rā́jyāḥ) राज्या॑सः¹ (rā́jyāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of रा॒ज्या

	singular	dual	plural
nominative	रा॒ज्या (rājyā́)	रा॒ज्ये (rājyé)	रा॒ज्याः (rājyā́ḥ)
accusative	रा॒ज्याम् (rājyā́m)	रा॒ज्ये (rājyé)	रा॒ज्याः (rājyā́ḥ)
instrumental	रा॒ज्यया॑ (rājyáyā) रा॒ज्या¹ (rājyā́¹)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्याभिः॑ (rājyā́bhiḥ)
dative	रा॒ज्यायै॑ (rājyā́yai)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्याभ्यः॑ (rājyā́bhyaḥ)
ablative	रा॒ज्यायाः॑ (rājyā́yāḥ) रा॒ज्यायै॑² (rājyā́yai²)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्याभ्यः॑ (rājyā́bhyaḥ)
genitive	रा॒ज्यायाः॑ (rājyā́yāḥ) रा॒ज्यायै॑² (rājyā́yai²)	रा॒ज्ययोः॑ (rājyáyoḥ)	रा॒ज्याना॑म् (rājyā́nām)
locative	रा॒ज्याया॑म् (rājyā́yām)	रा॒ज्ययोः॑ (rājyáyoḥ)	रा॒ज्यासु॑ (rājyā́su)
vocative	राज्ये॑ (rā́jye)	राज्ये॑ (rā́jye)	राज्याः॑ (rā́jyāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of रा॒ज्य

	singular	dual	plural
nominative	रा॒ज्यम् (rājyám)	रा॒ज्ये (rājyé)	रा॒ज्यानि॑ (rājyā́ni) रा॒ज्या¹ (rājyā́¹)
accusative	रा॒ज्यम् (rājyám)	रा॒ज्ये (rājyé)	रा॒ज्यानि॑ (rājyā́ni) रा॒ज्या¹ (rājyā́¹)
instrumental	रा॒ज्येन॑ (rājyéna)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्यैः (rājyáiḥ) रा॒ज्येभिः॑¹ (rājyébhiḥ¹)
dative	रा॒ज्याय॑ (rājyā́ya)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्येभ्यः॑ (rājyébhyaḥ)
ablative	रा॒ज्यात् (rājyā́t)	रा॒ज्याभ्या॑म् (rājyā́bhyām)	रा॒ज्येभ्यः॑ (rājyébhyaḥ)
genitive	रा॒ज्यस्य॑ (rājyásya)	रा॒ज्ययोः॑ (rājyáyoḥ) रा॒ज्योः¹ (rājyóḥ¹)	रा॒ज्याना॑म् (rājyā́nām)
locative	रा॒ज्ये (rājyé)	रा॒ज्ययोः॑ (rājyáyoḥ) रा॒ज्योः¹ (rājyóḥ¹)	रा॒ज्येषु॑ (rājyéṣu)
vocative	राज्य॑ (rā́jya)	राज्ये॑ (rā́jye)	राज्या॑नि (rā́jyāni) राज्या॑¹ (rā́jyā¹)

• ¹Vedic

References

• Monier Williams (1899), “राज्य”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 875, column 1.
• Wackernagel, Jakob; Albert Debrunner (1896-1964), Altindische Grammatik [Grammar of Ancient Indian] (Indogermanische Bibliothek. 2. Reihe: Wörterbücher)‎^[1] (in German), Vol. II.2: Die Nominalsuffixe, Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, published 1954, 666a, page 833