pracować

From Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Old Polish[edit]

Alternative forms[edit]

Etymology[edit]

From praca +‎ -ować. First attested in the middle of the 15th century. Compare Old Czech pracovati.

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): (10th–15th CE) /pra(ː)t͡sɔvat͡ɕ/
  • IPA(key): (15th CE) /prat͡sɔvat͡ɕ/, /prɒt͡sɔvat͡ɕ/

Verb[edit]

pracować pf

  1. to work, to labor (to exert oneself very much)
    • 1880 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności, volume V, page 271:
      Cyeskom praczoval wolayacz (laboravi clamans Psal 68, 4), assz vsta moye ochrapyaly
      [Ciężkom pracował wołając (laboravi clamans Psal 68, 4), aż usta moje ochrapiały]
    • c. 1500, Wokabularz lubiński, inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 120r:
      Satagare id est satis agere procurare festinare et omnia peragere prączovacz szylovacz
      [Satagare id est satis agere procurare festinare et omnia peragere pracować siłować]
  2. (intransitive or reflexive with się) to work (to perform a specified task)
    • 1880 [End of the fifteenth century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności, volume I, page 148:
      Oretur... pro omnibus fidelibus laboratoribus, ut eos deus dignetur confortare in eorum sanitate ysby ony tako praczvyvczy sya svych robot vdzyelaly a potym sya do krolestva nyebyeskyego doslussyly
      [Oretur... pro omnibus fidelibus laboratoribus, ut eos deus dignetur confortare in eorum sanitate iżby oni tako pracujący się swych robot udzielali a potym się do krolestwa niebieskiego dosłużyli]
    • c. 1500, Wokabularz lubiński, inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 88r:
      Niti id est laborare gradi conari et parere prączovącz
      [Niti id est laborare gradi conari et parere pracować]
  3. (reflexive with się) to care for; to worry about
    • 1901 [End of the fifteenth century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 320:
      Nye potrzebyen czy yvsz szadni lyekarz na vszdrowyenye twego szina, a przetho nye praczvy szyą, yvszczy szdrow
      [Nie potrzebien ci już żadny lekarz na uzdrowienie twego syna, a przeto nie pracuj się, jużci zdrow]

Derived terms[edit]

adjectives
noun
verbs

Related terms[edit]

adjective
noun

Descendants[edit]

References[edit]

Polish[edit]

Etymology[edit]

Inherited from Old Polish pracować. By surface analysis, praca +‎ -ować. Compare Czech pracovat and Slovak pracovať. Further compare Kashubian prôcowac.

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): /praˈt͡sɔ.vat͡ɕ/
  • (Middle Polish) IPA(key): /praˈt͡sɔ.vat͡ɕ/, /prɒˈt͡sɔ.vat͡ɕ/
  • (file)
  • Rhymes: -ɔvat͡ɕ
  • Syllabification: pra‧co‧wać

Verb[edit]

pracować impf

  1. (intransitive) to work (to do a specific task by employing physical or mental powers) [+ przy (locative) = at what]
    1. (intransitive) to work for (to perform a specified task at someone's request or for their benefit) [+ dla (genitive) = for whom]
    2. (intransitive) to work for (to perform certain tasks in order to achieve something) [+ na (accusative) = for what]
      Synonym: zapracowywać
    3. (intransitive) to work on (to perform certain tasks to develop or create something) [+ nad (instrumental) = on what]
    4. (intransitive) to work on (to perform certain tasks to convince someone of something) [+ nad (instrumental) = on whom]
    5. (intransitive) to work with (to cooperate with someone on something) [+ z (instrumental) = with whom]
    6. (intransitive) to work with (to perform certain actions to help someone's development, to teach, etc.) [+ z (instrumental) = with whom]
  2. (intransitive) to work (to do a specified task for payment or a reward) [+ u (genitive) = for whom/at what company]
    Synonyms: robić, zarabiać, praktykować
    Pracuję jako menadżer.I work as manager.
    1. (intransitive) to work with (to have a job alongside someone else at the same company) [+ z (instrumental) = with whom]
  3. (intransitive, of a factory etc.) to work (to function, to operate, to be active at performing the intended task)
  4. (intransitive, medicine, of an organ) to work (to perform a function necessary for the body)
  5. (intransitive, of devices) to work (to be on, to be performing a function)
  6. (intransitive, of constructions, building materials, etc.) to warp (to be deformed by some force or from use)
  7. (intransitive, obsolete, of brews, beers, etc.) to ferment
    Synonym: fermentować
  8. (intransitive, obsolete, hunting, of dogs) to chase an animal diligently and eagerly
  9. (intransitive, Middle Polish) to fight, to brawl (to have a physical conflict with someone)

Conjugation[edit]

Conjugation of pracować impf
person singular plural
masculine feminine neuter virile nonvirile
infinitive pracować
present tense 1st pracuję pracujemy
2nd pracujesz pracujecie
3rd pracuje pracują
impersonal pracuje się
past tense 1st pracowałem,
-(e)m pracował
pracowałam,
-(e)m pracowała
pracowałom,
-(e)m pracowało
pracowaliśmy,
-(e)śmy pracowali
pracowałyśmy,
-(e)śmy pracowały
2nd pracowałeś,
-(e)ś pracował
pracowałaś,
-(e)ś pracowała
pracowałoś,
-(e)ś pracowało
pracowaliście,
-(e)ście pracowali
pracowałyście,
-(e)ście pracowały
3rd pracował pracowała pracowało pracowali pracowały
impersonal pracowano
future tense 1st będę pracował,
będę pracować
będę pracowała,
będę pracować
będę pracowało,
będę pracować
będziemy pracowali,
będziemy pracować
będziemy pracowały,
będziemy pracować
2nd będziesz pracował,
będziesz pracować
będziesz pracowała,
będziesz pracować
będziesz pracowało,
będziesz pracować
będziecie pracowali,
będziecie pracować
będziecie pracowały,
będziecie pracować
3rd będzie pracował,
będzie pracować
będzie pracowała,
będzie pracować
będzie pracowało,
będzie pracować
będą pracowali,
będą pracować
będą pracowały,
będą pracować
impersonal będzie pracować się
conditional 1st pracowałbym,
bym pracował
pracowałabym,
bym pracowała
pracowałobym,
bym pracowało
pracowalibyśmy,
byśmy pracowali
pracowałybyśmy,
byśmy pracowały
2nd pracowałbyś,
byś pracował
pracowałabyś,
byś pracowała
pracowałobyś,
byś pracowało
pracowalibyście,
byście pracowali
pracowałybyście,
byście pracowały
3rd pracowałby,
by pracował
pracowałaby,
by pracowała
pracowałoby,
by pracowało
pracowaliby,
by pracowali
pracowałyby,
by pracowały
impersonal pracowano by
imperative 1st niech pracuję pracujmy
2nd pracuj pracujcie
3rd niech pracuje niech pracują
active adjectival participle pracujący pracująca pracujące pracujący pracujące
contemporary adverbial participle pracując
verbal noun pracowanie

Derived terms[edit]

interjection
proverb
verbs
verbs

Descendants[edit]

Trivia[edit]

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), pracować is one of the most used words in Polish, appearing 30 times in scientific texts, 39 times in news, 33 times in essays, 43 times in fiction, and 36 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 181 times, making it the 314th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

References[edit]

  1. ^ Ida Kurcz (1990), “pracować”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 429

Further reading[edit]

  • pracować in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • pracować in Polish dictionaries at PWN
  • Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “pracować”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]‎[2]
  • Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “pracować się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]‎[3]
  • PRACOWAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 16.06.2016
  • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “pracować”, in Słownik języka polskiego
  • Aleksander Zdanowicz (1861), “pracować”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
  • A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “pracować”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 966
  • pracować in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

Silesian[edit]

Etymology[edit]

Inherited from Old Polish pracować. By surface analysis, prŏca +‎ -ować.

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): /praˈt͡sɔvat͡ɕ/
  • Rhymes: -ɔvat͡ɕ
  • Syllabification: pra‧co‧wać

Verb[edit]

pracować impf

  1. (intransitive) to work (to do a specific task)

Conjugation[edit]

Conjugation of pracować impf
person singular plural
masculine feminine neuter virile nonvirile
infinitive pracować
present tense 1st pracujã pracujymy
2nd pracujesz pracujecie
3rd pracuje pracujōm
past tense 1st pracowołch,
pracowołech,
pracowoł żech
pracowałach
pracowała żech
pracowałoch1)
pracowało żech
1)
pracowalimy,
pracowalichmy
pracowałymy,
pracowałychmy
2nd pracowołś,
pracowołeś,
pracowoł żeś
pracowałaś
pracowała żeś
pracowałoś1)
pracowało żeś
1)
pracowaliście,
pracowali żeście
pracowałyście,
pracowały żeście
3rd pracowoł pracowała pracowało pracowali pracowały
future tense 1st bydã pracowoł,
bydã pracować
bydã pracowała,
bydã pracować
bydã pracowało,1)
bydã pracować
bydymy pracowali,
bydymy pracować
bydymy pracowały,
bydymy pracować
2nd bydziesz pracowoł,
bydziesz pracować
bydziesz pracowała,
bydziesz pracować
bydziesz pracowało,1)
bydziesz pracować
bydziecie pracowali,
bydziecie pracować
bydziecie pracowały,
bydziecie pracować
3rd bydzie pracowoł,
bydzie pracować
bydzie pracowała,
bydzie pracować
bydzie pracowało,
bydzie pracować
bydōm pracowali,
bydōm pracować
bydōm pracowały,
bydōm pracować
pluperfect tense2)
1st bōłch pracowoł,
bōłech pracowoł,
bōł żech pracowoł
byłach pracowała
była żech pracowała
byłoch pracowało1)
było żech pracowało
1)
byli my pracowali,
bylichmy pracowali
były my pracowały,
byłychmy pracowały
2nd bōłś pracowoł,
bōłeś pracowoł,
bōł żeś pracowoł
byłaś pracowała
była żeś pracowała
byłoś pracowało1)
było żeś pracowało
1)
byliście pracowali,
byli żeście pracowali
byłyście pracowały,
były żeście pracowały
3rd bōł pracowoł była pracowała było pracowało1)
były my pracowali,
byłychmy pracowali
były pracowały
conditional 1st bych pracowoł bych pracowała byście pracowali by my pracowały,
bychmy pracowały
2nd byś pracowoł byś pracowała byście pracowali byście pracowały
3rd by pracowoł by pracowała by pracowało by pracowali by pracowały
imperative 1st niych pracujã pracujmy
2nd pracuj pracujcie
3rd niych pracuje niych pracujōm
active adjectival participle pracujōncy pracujōncŏ pracujōnce pracujōncy pracujōnce
verbal noun pracowanie
1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

Derived terms[edit]

adjective
verbs

Related terms[edit]

adverb
noun

Further reading[edit]