Jump to content

robić

From Wiktionary, the free dictionary
See also: robic

Old Polish

[edit]

Etymology

[edit]

    Inherited from Proto-Slavic *orbiti. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): (10th–15th CE) /rɔbʲit͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /rɔbʲit͡ɕʲ/

    Verb

    [edit]

    robić impf

    1. (attested in Sieradz-Łęczyca, Greater Poland, Masovia, Lesser Poland) to work, to labor
      • 1930 [c. 1455], “Jos”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, section 24,13:
        Dalem wam zemyø, w nyeyzescye nye robili (in qua non laborastis), y myasta, gichzescye nye dzalali
        [Dałem wam ziemię, w niejżeście nie robili (in qua non laborastis), i miasta, jichżeście nie działali]
      • 1415, Przecław Słota, O zachowaniu się przy stole[2], Łęczyca, Poznań, line 31:
        A pelnø miszø nadroby, yako on, czszo motykø roby
        [A pełną misę nadrobi jako on, cso motyką robi]
      • 1950 [1436], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 480, Warsaw:
        Jacom ya nye robil na Janowich konyech silø... Canimir nye robil na Janowich konyech silø
        [Jakom ja nie robił na Janowych koniech siłą... Kanimir nie robił na Janowych koniech siłą]
      • 1892 [1484], Hieronim Łopaciński, editor, Reguła trzeciego zakonu św. Franciszka i drobniejsze zabytki języka polskiego z końca w. XV i początku XVI[3], Krakow, page 712:
        Syosthry... brzemyenne... nye mayą robiczi cziązko roboth thych czyelesthnych (ab exactione qualibet corporali... potuerint... abstinere)
        [Siostry... brzemienne... nie mają robić ciężko robot tych cielestnych (ab exactione qualibet corporali... potuerint... abstinere)]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[4], page 118:
        Po drodze ydączy, Marya barzo vyelye robyla (laboravit), a rzatko kyedy vszyadla na osla, aby sobye odpoczynela
        [Po drodze idęcy Maryja barzo wiele robiła (laboravit) a rzadko kiedy wsiadła na osła, aby sobie odpoczynęła]
      1. (attested in Masovia) to work as a serf
        • 1920 [1411], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 1609, Płońsk:
          Yaco v mne ne robyl Thomek sznopa ratayskego
          [Jako u mnie nie robił Tomek snopa ratajskiego]
        • 1879 [1430], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis[5], Masovia, page LXXXI:
          Jaco ia o tha krywda oth *pyskupa *wstol, esz my kaszal wyszey szecz dny robic, nysze bil wynowath y robilem ge
          [Jako ja o tę krzywdę ot biskupa wstał, eż mi kazał wyszey szeć dni robić, niże był winowat i robiłem je]
      2. (attested in Masovia) to be employed somewhere
        • 1921 [1434], Kazimierz Tymieniecki, editor, Wolność kmieca na Mazowszu w wieku XV[6], Masovia, page 76:
          Sed te mea uxor [mea] covenerit precio vlg. hwstanowyla do thego dna s mytha robycz
          [Sed te mea uxor covenerit precio vlg. hustanowiła do tego dnia s myta robić]
        • 1959 [1491], “Teksty polskie z końca XV w.”, in Rafał Leszczyński, editor, Rozprawy Komisji Językowej[7], volume VII, page 58:
          Zadny thowarzis aby nye sromoczil swego mystrza, v kthorego 'roby
          [Żadny towarzysz aby nie sromocił swego mistrza, u ktorego robi]
    2. to do
      • 1895 [1419], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici[8], volume VIIIa, page 45:
        Ktore stoli Pabian robil *Stanislaowi, thi sø przi Pabyiane
        [Ktore stoły Pabijan robił Stanisła(w)owi, ty są przy Pabijanie]
    3. (attested in Greater Poland) to make
      • 1888 [1399], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV[9], Greater Poland, page 96:
        Iaco prave Iaracz ne mal g themu situ niczs ani na ne robil, nisli ('ale') Stachni czeczy
        [Jako prawie Jaracz nie miał k temu żytu niczs ani na nie robił, niżli (a. niźli, 'ale') Stachny dzieci]
    4. (attested in Greater Poland) to order (to request some product or service)
      • 1959 [1428], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1297, Poznań:
        Ten dlug [] , o ktorisz Marczin (sc. aurifaber) s Posznanya byl poszwal paną Mycolaya... temu szą trzi lata mynaly, a potem v nyego pąn Mycolay nycz nye robyl po trzech leczech
        [Ten dług [] , o ktoryż Marcin (sc. aurifaber) s Poznania był pozwał pana Mikołaja... temu są trzy lata minęły; a potem u niego pan Mikołaj nic nie robił po trzech leciech]
    5. to act, to behave
      • 1876-1929 [1411], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie[10], volume VI, page 213:
        Jako czszo yest Barthlomey robil, tho sz Yanowø wolø robil, szwe zytho woszø sz Wochowa
        [Jako cso jest Bartłomiej robił, to z Janową wolą robił, swe żyto wożę z Wochowa]
    6. to handle money
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[11], page 407:
        Robczye temy pyenyądzmy, asczy szye vrocze (negotiamini, dum venio Luc 19, 13)
        [Robcie temi pieniędzmi, ażci sie wrocę (negotiamini, dum venio Luc 19, 13)]
    7. (sometimes reflexive with się, attested in Lesser Poland, Masovia) to try, to attempt
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 48, 8, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Y robicz bødze (laborabit, Puł: vszylowacz będze) na weky
        [I robić będzie (laborabit, Puł: usiłować będze) na wieki]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 38:
        Nalazvyą szą nyegini, gisz okrasamy vymyslonymy myarthwe a dokonane rzeczi robyą szą wsdrvszycz (molliuntur refricare
        [Nalazują się niejeni, jiż okrasami wymyślonymi miartwe a dokonane rzeczy robią się wzdruszyć (molliuntur refricare)]

    Derived terms

    [edit]
    [edit]
    verb

    Descendants

    [edit]
    • Polish: robić
    • Silesian: robić

    References

    [edit]
    • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “robić”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

    Polish

    [edit]

    Etymology

    [edit]

      Inherited from Old Polish robić.

      Pronunciation

      [edit]
       
      • Audio 1; robić:(file)
      • Audio 2; robić się:(file)
      • Rhymes: -ɔbit͡ɕ
      • Syllabification: ro‧bić

      Verb

      [edit]

      robić impf (perfective zrobić, frequentative (dialectal) robiwać)

      1. (transitive) to make (to cause the existence of)
        Robię im śniadanie.I'm making them breakfast.
      2. (transitive) to do (to perform; to execute)
        Synonym: wykonywać
        Co robisz?What are you doing?
      3. (transitive) to make; to cause (to effect or produce by means of some action)
        Synonym: urządzać
      4. (transitive) to throw (to organize; to cause something to happen)
      5. (transitive) to make (to cause someone to take on traits of something, to become something) [with z (+ genitive) ‘out of what’]
      6. (transitive) to make (to unfairly assign traits of something to someone or something) [with z (+ genitive) ‘out of what’]
      7. (intransitive) used as a generic verb, sometimes to replace another; to do
      8. (intransitive, anaphora) used anaphorically instead of repeating a previous verb; to do
      9. (intransitive) to act, to behave
        Synonyms: postępować, zachowywać się
      10. (reflexive with się) to come about, to arise
        Synonyms: nastawać, czynić się
      11. (reflexive with się) to get, to become [with z (+ genitive) ‘out of what’]
        Robi się późno.It's getting late.
      12. (reflexive with się, impersonal) to start to feel [with dative ‘who’]
      13. (reflexive with się, colloquial) to dress to kill [with na (+ accusative)]
      14. (reflexive with się) to be done; to be made

      Conjugation

      [edit]
      Conjugation of robić impf
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive robić
      present tense 1st robię robimy
      2nd robisz robicie
      3rd robi robią
      impersonal robi się
      past tense 1st robiłem,
      -(e)m robił
      robiłam,
      -(e)m robiła
      robiłom,
      -(e)m robiło
      robiliśmy,
      -(e)śmy robili
      robiłyśmy,
      -(e)śmy robiły
      2nd robiłeś,
      -(e)ś robił
      robiłaś,
      -(e)ś robiła
      robiłoś,
      -(e)ś robiło
      robiliście,
      -(e)ście robili
      robiłyście,
      -(e)ście robiły
      3rd robił robiła robiło robili robiły
      impersonal robiono
      future tense 1st będę robił,
      będę robić
      będę robiła,
      będę robić
      będę robiło,
      będę robić
      będziemy robili,
      będziemy robić
      będziemy robiły,
      będziemy robić
      2nd będziesz robił,
      będziesz robić
      będziesz robiła,
      będziesz robić
      będziesz robiło,
      będziesz robić
      będziecie robili,
      będziecie robić
      będziecie robiły,
      będziecie robić
      3rd będzie robił,
      będzie robić
      będzie robiła,
      będzie robić
      będzie robiło,
      będzie robić
      będą robili,
      będą robić
      będą robiły,
      będą robić
      impersonal będzie robić się
      conditional 1st robiłbym,
      bym robił
      robiłabym,
      bym robiła
      robiłobym,
      bym robiło
      robilibyśmy,
      byśmy robili
      robiłybyśmy,
      byśmy robiły
      2nd robiłbyś,
      byś robił
      robiłabyś,
      byś robiła
      robiłobyś,
      byś robiło
      robilibyście,
      byście robili
      robiłybyście,
      byście robiły
      3rd robiłby,
      by robił
      robiłaby,
      by robiła
      robiłoby,
      by robiło
      robiliby,
      by robili
      robiłyby,
      by robiły
      impersonal robiono by
      imperative 1st niech robię róbmy
      2nd rób róbcie
      3rd niech robi niech robią
      active adjectival participle robiący robiąca robiące robiący robiące
      passive adjectival participle robiony robiona robione robieni robione
      contemporary adverbial participle robiąc
      verbal noun robienie

      Verb

      [edit]

      robić impf

      1. (intransitive, colloquial) to toil
        Synonym: pracować
        Robię trzy godziny dziennie.I work three hours a day.
      2. (transitive, Middle Polish) to use, to apply
        Synonyms: posługiwać się, stosować, używać, wykorzystywać
      3. (transitive, Middle Polish) to move (to cause to change location)
        Synonym: poruszać
      4. (intransitive, Middle Polish, of wine) to ferment
        Synonym: fermentować
      5. (transitive, colloquial) to act, to substitute [with za (+ accusative) ‘as what’]

      Conjugation

      [edit]
      Conjugation of robić impf
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive robić
      present tense 1st robię robimy
      2nd robisz robicie
      3rd robi robią
      impersonal robi się
      past tense 1st robiłem,
      -(e)m robił
      robiłam,
      -(e)m robiła
      robiłom,
      -(e)m robiło
      robiliśmy,
      -(e)śmy robili
      robiłyśmy,
      -(e)śmy robiły
      2nd robiłeś,
      -(e)ś robił
      robiłaś,
      -(e)ś robiła
      robiłoś,
      -(e)ś robiło
      robiliście,
      -(e)ście robili
      robiłyście,
      -(e)ście robiły
      3rd robił robiła robiło robili robiły
      impersonal robiono
      future tense 1st będę robił,
      będę robić
      będę robiła,
      będę robić
      będę robiło,
      będę robić
      będziemy robili,
      będziemy robić
      będziemy robiły,
      będziemy robić
      2nd będziesz robił,
      będziesz robić
      będziesz robiła,
      będziesz robić
      będziesz robiło,
      będziesz robić
      będziecie robili,
      będziecie robić
      będziecie robiły,
      będziecie robić
      3rd będzie robił,
      będzie robić
      będzie robiła,
      będzie robić
      będzie robiło,
      będzie robić
      będą robili,
      będą robić
      będą robiły,
      będą robić
      impersonal będzie robić się
      conditional 1st robiłbym,
      bym robił
      robiłabym,
      bym robiła
      robiłobym,
      bym robiło
      robilibyśmy,
      byśmy robili
      robiłybyśmy,
      byśmy robiły
      2nd robiłbyś,
      byś robił
      robiłabyś,
      byś robiła
      robiłobyś,
      byś robiło
      robilibyście,
      byście robili
      robiłybyście,
      byście robiły
      3rd robiłby,
      by robił
      robiłaby,
      by robiła
      robiłoby,
      by robiło
      robiliby,
      by robili
      robiłyby,
      by robiły
      impersonal robiono by
      imperative 1st niech robię róbmy
      2nd rób róbcie
      3rd niech robi niech robią
      active adjectival participle robiący robiąca robiące robiący robiące
      passive adjectival participle robiony robiona robione robieni robione
      contemporary adverbial participle robiąc
      verbal noun robienie

      Derived terms

      [edit]
      verbs
      verbs
      [edit]

      Trivia

      [edit]

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), robić is one of the most used words in Polish, appearing 6 times in scientific texts, 4 times in news, 20 times in essays, 87 times in fiction, and 148 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 265 times, making it the 196th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      [edit]
      1. ^ Ida Kurcz (1990), “robić”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 2, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 493

      Further reading

      [edit]

      Silesian

      [edit]

      Etymology

      [edit]

        Inherited from Old Polish robić.

        Pronunciation

        [edit]

        Verb

        [edit]

        robić impf

        1. (transitive) to make
          Synonyms: (colloquial) ônaczyć, produkować, rychtować, tworzić, wykōnować
        2. (transitive) to do
          Synonyms: czynić, działać, (colloquial) ônaczyć, postympować, sprawiać, wykōnować
        3. (intransitive) to behave
          Synonyms: czynić, postympować, zachowować sie
        4. (intransitive) to work
          Synonym: pracować
        5. (reflexive with sie) to act, to behave
          Synonym: zaczynać sie
        6. (reflexive with sie) to get, to become
          Synonym: stŏwać sie
        7. (reflexive with sie) to be done, to be carried out

        Conjugation

        [edit]
        Conjugation of robić impf
        person singular plural
        masculine feminine neuter virile nonvirile
        infinitive robić
        present tense 1st robiã robiymy
        2nd robisz robicie
        3rd robi robiōm
        past tense 1st robiōłch,
        robiōłech,
        robiōł żech
        robiyłach
        robiyła żech
        robiyłoch1)
        robiyło żech
        1)
        robiylimy,
        robiylichmy
        robiyłymy,
        robiyłychmy
        2nd robiōłś,
        robiōłeś,
        robiōł żeś
        robiyłaś
        robiyła żeś
        robiyłoś1)
        robiyło żeś
        1)
        robiyliście,
        robiyli żeście
        robiyłyście,
        robiyły żeście
        3rd robiōł robiyła robiyło robiyli robiyły
        future tense 1st bydã robiōł,
        bydã robić
        bydã robiyła,
        bydã robić
        bydã robiyło,1)
        bydã robić
        bydymy robiyli,
        bydymy robić
        bydymy robiyły,
        bydymy robić
        2nd bydziesz robiōł,
        bydziesz robić
        bydziesz robiyła,
        bydziesz robić
        bydziesz robiyło,1)
        bydziesz robić
        bydziecie robiyli,
        bydziecie robić
        bydziecie robiyły,
        bydziecie robić
        3rd bydzie robiōł,
        bydzie robić
        bydzie robiyła,
        bydzie robić
        bydzie robiyło,
        bydzie robić
        bydōm robiyli,
        bydōm robić
        bydōm robiyły,
        bydōm robić
        pluperfect tense2)
        1st bōłch robiōł,
        bōłech robiōł,
        bōł żech robiōł
        byłach robiyła
        była żech robiyła
        byłoch robiyło1)
        było żech robiyło
        1)
        byli my robiyli,
        bylichmy robiyli
        były my robiyły,
        byłychmy robiyły
        2nd bōłś robiōł,
        bōłeś robiōł,
        bōł żeś robiōł
        byłaś robiyła
        była żeś robiyła
        byłoś robiyło1)
        było żeś robiyło
        1)
        byliście robiyli,
        byli żeście robiyli
        byłyście robiyły,
        były żeście robiyły
        3rd bōł robiōł była robiyła było robiyło1)
        były my robiyli,
        byłychmy robiyli
        były robiyły
        conditional 1st bych robiōł bych robiyła byście robiyli by my robiyły,
        bychmy robiyły
        2nd byś robiōł byś robiyła byście robiyli byście robiyły
        3rd by robiōł by robiyła by robiyło by robiyli by robiyły
        imperative 1st niych robiã rōbmy
        2nd rōb rōbcie
        3rd niych robi niych robiōm
        active adjectival participle robiōncy robiōncŏ robiōnce robiōncy robiōnce
        passive adjectival participle robiōny robiōnŏ robiōne robiyni robiōne
        verbal noun robiynie
        1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
        2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

        Derived terms

        [edit]

        Further reading

        [edit]