opowiedzieć

From Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Old Polish

[edit]

Etymology

[edit]

From o- +‎ powiedzieć. First attested in 1394.

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): (10th–15th CE) /ɔpɔvjɛd͡ʑɛt͡ɕ/
  • IPA(key): (15th CE) /ɔpɔvjɛd͡ʑɛt͡ɕ/

Verb

[edit]

opowiedzieć pf (imperfective opowiadać)

  1. (attested in Greater Poland) to inform, to let know; to tell about
    • 1959 [1394], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 307, Poznań:
      Kedym Broniszeui pobral dobitek, tedym opouedzal starsemu
      [Kiedym Broniszewi pobral dobytek, tedym opowiedział starszemu]
  2. (attested in Greater Poland) to announce, to proclaim, to make known
    • 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 117:
      Thedy woythow poszel ma ludzyom opowyedzyecz, ysz maya gayny sząd
      [Tedy wojtow poseł ma ludziom opowiedzieć, iż mają gajny sąd]
  3. (law, attested in Masovia) to report in court; to make a statement
    • 1950 [1482], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1597, Warsaw:
      Jako my then lysth szgorzal, kthorym myal na tho szyedlyszko oth xyandza Janusza, y wczasz opowyedzal, ysz szgorzal
      [Jako mi ten list zgorzał, ktorym miał na to siedlisko ot księdza Janusza, i w czas opowiedział, iż zgorzał]
  4. to announce someone's arrival
    • 1930 [c. 1455], “Judith”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[1], 16, 10:
      Y wyedly iø (sc. Judyt) ku stanu Olofernowu y opowyedzely iø (annuntiantes eam)
      [I wiedli ją (sc. Judyt) ku stanu Olofernowu, i opowiedzieli ją (annuntiantes eam)]
  5. to answer; to reply; to respond
    Synonym: odpowiedzieć
    • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[2], page 391:
      Tedy opovyedzyal (respondens Mat 19, 27) svyathy Pyotr y rzekl
      [Tedy opowiedział (respondens Mat 19, 27) Święty Piotr i rzekł]
[edit]
noun
verbs

Descendants

[edit]
  • Polish: opowiedzieć

References

[edit]

Polish

[edit]

Etymology

[edit]

Inherited from Old Polish opowiedzieć. By surface analysis, o- +‎ powiedzieć.

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): /ɔ.pɔˈvjɛ.d͡ʑɛt͡ɕ/
  • (Middle Polish) IPA(key): /ɔ.pɔˈvjɛ.d͡ʑɛt͡ɕ/
  • Audio 1, opowiedzieć:(file)
  • Audio 2, opowiedzieć się:(file)
  • Rhymes: -ɛd͡ʑɛt͡ɕ
  • Syllabification: o‧po‧wie‧dzieć

Verb

[edit]

opowiedzieć pf (imperfective opowiadać)

  1. (transitive) to tell, to narrate (to present a series of events using words) [with dative ‘to whom’] [with o (+ locative) ‘about whom/what’]
  2. (reflexive with się) to back, to side with [with za (+ instrumental) ‘someone/something’], [with przeciwko (+ dative) ‘against someone/something’]
  3. (transitive, obsolete) to inform, to tell, to announce
  4. (transitive, obsolete, hunting, of a dog) to announce an animal's location by barking
  5. (transitive, Middle Polish) to bode
    Synonym: zapowiedzieć
  6. (transitive, Middle Polish, law) to warn the interested party verbally of a request or proceeding taking place within a specified period
  7. (transitive, Middle Polish) to reply
    Synonym: odpowiedzieć
  8. (reflexive with się, literary) to justify (to explain actions or intentions so as to gain the approval of someone) [with dative ‘to whom’] [with z (+ genitive) ‘what’]
  9. (reflexive with się) to announce one's arrival or departure
  10. (reflexive with się, Middle Polish) to tell about oneself
  11. (reflexive with się, Middle Polish) to speak one's mind, to express one's opinion
  12. (reflexive with się, Middle Polish) to institute
    Synonym: powołać się

Conjugation

[edit]
Conjugation of opowiedzieć pf
person singular plural
masculine feminine neuter virile nonvirile
infinitive opowiedzieć
future tense 1st opowiem opowiemy
2nd opowiesz opowiecie
3rd opowie opowiedzą
impersonal opowie się
past tense 1st opowiedziałem,
-(e)m opowiedział
opowiedziałam,
-(e)m opowiedziała
opowiedziałom,
-(e)m opowiedziało
opowiedzieliśmy,
-(e)śmy opowiedzieli
opowiedziałyśmy,
-(e)śmy opowiedziały
2nd opowiedziałeś,
-(e)ś opowiedział
opowiedziałaś,
-(e)ś opowiedziała
opowiedziałoś,
-(e)ś opowiedziało
opowiedzieliście,
-(e)ście opowiedzieli
opowiedziałyście,
-(e)ście opowiedziały
3rd opowiedział opowiedziała opowiedziało opowiedzieli opowiedziały
impersonal opowiedziano
conditional 1st opowiedziałbym,
bym opowiedział
opowiedziałabym,
bym opowiedziała
opowiedziałobym,
bym opowiedziało
opowiedzielibyśmy,
byśmy opowiedzieli
opowiedziałybyśmy,
byśmy opowiedziały
2nd opowiedziałbyś,
byś opowiedział
opowiedziałabyś,
byś opowiedziała
opowiedziałobyś,
byś opowiedziało
opowiedzielibyście,
byście opowiedzieli
opowiedziałybyście,
byście opowiedziały
3rd opowiedziałby,
by opowiedział
opowiedziałaby,
by opowiedziała
opowiedziałoby,
by opowiedziało
opowiedzieliby,
by opowiedzieli
opowiedziałyby,
by opowiedziały
impersonal opowiedziano by
imperative 1st niech opowiem opowiedzmy
2nd opowiedz opowiedzcie
3rd niech opowie niech opowiedzą
passive adjectival participle opowiedziany opowiedziana opowiedziane opowiedziani opowiedziane
anterior adverbial participle opowiedziawszy
verbal noun opowiedzenie

Derived terms

[edit]
noun
[edit]
adjectives
nouns
verbs

Further reading

[edit]