साधन

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Sanskrit[edit]

Adjective[edit]

साधन ‎(sā́dhana)

  1. leading straight to a goal, guiding well, furthering
  2. effective, efficient, productive of (compound)
  3. procuring
  4. conjuring up (a spirit)
  5. denoting, designating, expressive of (compound)

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of साधन
Nom. sg. साधनः ‎(sādhanaḥ)
Gen. sg. साधनस्य ‎(sādhanasya)
Singular Dual Plural
Nominative साधनः ‎(sādhanaḥ) साधनौ ‎(sādhanau) साधनाः ‎(sādhanāḥ)
Vocative साधन ‎(sādhana) साधनौ ‎(sādhanau) साधनाः ‎(sādhanāḥ)
Accusative साधनम् ‎(sādhanam) साधनौ ‎(sādhanau) साधनान् ‎(sādhanān)
Instrumental साधनेन ‎(sādhanena) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनैः ‎(sādhanaiḥ)
Dative साधनाय ‎(sādhanāya) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनेभ्यः ‎(sādhanebhyaḥ)
Ablative साधनात् ‎(sādhanāt) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनेभ्यः ‎(sādhanebhyaḥ)
Genitive साधनस्य ‎(sādhanasya) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनानाम् ‎(sādhanānām)
Locative साधने ‎(sādhane) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनेषु ‎(sādhaneṣu)
Feminine ī-stem declension of साधन
Nom. sg. साधनी ‎(sādhanī)
Gen. sg. साधन्याः ‎(sādhanyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative साधनी ‎(sādhanī) साधन्यौ ‎(sādhanyau) साधन्यः ‎(sādhanyaḥ)
Vocative साधनि ‎(sādhani) साधन्यौ ‎(sādhanyau) साधन्यः ‎(sādhanyaḥ)
Accusative साधनीम् ‎(sādhanīm) साधन्यौ ‎(sādhanyau) साधनीः ‎(sādhanīḥ)
Instrumental साधन्या ‎(sādhanyā) साधनीभ्याम् ‎(sādhanībhyām) साधनीभिः ‎(sādhanībhiḥ)
Dative साधन्यै ‎(sādhanyai) साधनीभ्याम् ‎(sādhanībhyām) साधनीभ्यः ‎(sādhanībhyaḥ)
Ablative साधन्याः ‎(sādhanyāḥ) साधनीभ्याम् ‎(sādhanībhyām) साधनीभ्यः ‎(sādhanībhyaḥ)
Genitive साधन्याः ‎(sādhanyāḥ) साधन्योः ‎(sādhanyoḥ) साधनीनाम् ‎(sādhanīnām)
Locative साधन्याम् ‎(sādhanyām) साधन्योः ‎(sādhanyoḥ) साधनीषु ‎(sādhanīṣu)
Feminine ā-stem declension of साधन
Nom. sg. साधना ‎(sādhanā)
Gen. sg. साधनायाः ‎(sādhanāyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative साधना ‎(sādhanā) साधने ‎(sādhane) साधनाः ‎(sādhanāḥ)
Vocative साधने ‎(sādhane) साधने ‎(sādhane) साधनाः ‎(sādhanāḥ)
Accusative साधनाम् ‎(sādhanām) साधने ‎(sādhane) साधनाः ‎(sādhanāḥ)
Instrumental साधनया ‎(sādhanayā) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनाभिः ‎(sādhanābhiḥ)
Dative साधनायै ‎(sādhanāyai) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनाभ्यः ‎(sādhanābhyaḥ)
Ablative साधनायाः ‎(sādhanāyāḥ) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनाभ्यः ‎(sādhanābhyaḥ)
Genitive साधनायाः ‎(sādhanāyāḥ) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनानाम् ‎(sādhanānām)
Locative साधनायाम् ‎(sādhanāyām) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनासु ‎(sādhanāsu)
Neuter a-stem declension of साधन
Nom. sg. साधनम् ‎(sādhanam)
Gen. sg. साधनस्य ‎(sādhanasya)
Singular Dual Plural
Nominative साधनम् ‎(sādhanam) साधने ‎(sādhane) साधनानि ‎(sādhanāni)
Vocative साधन ‎(sādhana) साधने ‎(sādhane) साधनानि ‎(sādhanāni)
Accusative साधनम् ‎(sādhanam) साधने ‎(sādhane) साधनानि ‎(sādhanāni)
Instrumental साधनेन ‎(sādhanena) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनैः ‎(sādhanaiḥ)
Dative साधना ‎(sādhanā) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनेभ्यः ‎(sādhanebhyaḥ)
Ablative साधनात् ‎(sādhanāt) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनेभ्यः ‎(sādhanebhyaḥ)
Genitive साधनस्य ‎(sādhanasya) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनानाम् ‎(sādhanānām)
Locative साधने ‎(sādhane) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनेषु ‎(sādhaneṣu)

Noun[edit]

साधन ‎(sā́dhanam

  1. name of the author of RV. x, 157 (having the patronymics भौवन ‎(bhauvana))
  2. propitiation, worship, adoration

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of साधन
Nom. sg. साधनः ‎(sādhanaḥ)
Gen. sg. साधनस्य ‎(sādhanasya)
Singular Dual Plural
Nominative साधनः ‎(sādhanaḥ) साधनौ ‎(sādhanau) साधनाः ‎(sādhanāḥ)
Vocative साधन ‎(sādhana) साधनौ ‎(sādhanau) साधनाः ‎(sādhanāḥ)
Accusative साधनम् ‎(sādhanam) साधनौ ‎(sādhanau) साधनान् ‎(sādhanān)
Instrumental साधनेन ‎(sādhanena) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनैः ‎(sādhanaiḥ)
Dative साधनाय ‎(sādhanāya) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनेभ्यः ‎(sādhanebhyaḥ)
Ablative साधनात् ‎(sādhanāt) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनेभ्यः ‎(sādhanebhyaḥ)
Genitive साधनस्य ‎(sādhanasya) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनानाम् ‎(sādhanānām)
Locative साधने ‎(sādhane) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनेषु ‎(sādhaneṣu)

Noun[edit]

साधन ‎(sā́dhanan

  1. the act of mastering, overpowering, subduing
  2. subduing by charms, conjuring up, summoning (spirits etc.)
  3. subduing a disease, healing, cure
  4. enforcing payment or recovery (of a debt)
  5. bringing about, carrying out, accomplishment, fulfilment, completion, perfection
  6. establishment of a truth, proof, argument, demonstration
  7. reason or premiss (in a syllogism , leading to a conclusion)
  8. any means of effecting or accomplishing, any agent or instrument or implement or utensil or apparatus, an expedient, requisite for (genitive or compound)
  9. a means of summoning or conjuring up a spirit (or deity)
  10. means or materials of warfare, military forces army or portion of an army (sg and pl)
  11. conflict, battle
  12. means of correcting or punishing (as "a stick", "rod" etc.)
  13. means of enjoyment, goods, commodities etc.
  14. efficient cause or source (in general)
  15. organ of generation (male or female)
  16. (grammar) the sense of the instrumental or agent (as expressed by the case of a noun, as opposed to the action itself)
  17. preparing, making ready, preparation (of food, poison etc.)
  18. obtaining, procuring, gain, acquisition
  19. finding out by calculation, computation
  20. fruit, result
  21. the conjugational affix or suffix which is placed between the root and terminations (= वीहरण ‎(vīharaṇa))
  22. in Lexicographers: matter, material, substance, ingredient, drug, medicine; good works, penance, self-mortification, attainment of beatitude; conciliation, propitiation, worship; killing, destroying; killing metals, depriving them by oxidation etc. of their metallic properties (especially said of mercury); burning on a funeral pile, obsequies; setting out, proceeding, going; going quickly; going after, following

Declension[edit]

Neuter a-stem declension of साधन
Nom. sg. साधनम् ‎(sādhanam)
Gen. sg. साधनस्य ‎(sādhanasya)
Singular Dual Plural
Nominative साधनम् ‎(sādhanam) साधने ‎(sādhane) साधनानि ‎(sādhanāni)
Vocative साधन ‎(sādhana) साधने ‎(sādhane) साधनानि ‎(sādhanāni)
Accusative साधनम् ‎(sādhanam) साधने ‎(sādhane) साधनानि ‎(sādhanāni)
Instrumental साधनेन ‎(sādhanena) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनैः ‎(sādhanaiḥ)
Dative साधना ‎(sādhanā) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनेभ्यः ‎(sādhanebhyaḥ)
Ablative साधनात् ‎(sādhanāt) साधनाभ्याम् ‎(sādhanābhyām) साधनेभ्यः ‎(sādhanebhyaḥ)
Genitive साधनस्य ‎(sādhanasya) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनानाम् ‎(sādhanānām)
Locative साधने ‎(sādhane) साधनयोः ‎(sādhanayoḥ) साधनेषु ‎(sādhaneṣu)

Descendants[edit]

References[edit]

  • Sir Monier Monier-Williams (1898) A Sanskrit-English dictionary etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages, Oxford: Clarendon Press, page 1201