batmaq

Azerbaijani

Other scripts

Cyrillic		батмаг
Arabic		باتماق

FWOTD – 15 March 2023

Etymology

From Proto-Turkic *bat- (“to sink; to fit into, get into”).

Pronunciation

• IPA^(key): /bɑtˈmɑχ/
• Hyphenation: bat‧maq

• Audio (Baku):

  (file)

Verb

batmaq (intransitive)

1. (of an object) to pierce [with dative]

   Synonym: girmək

   Barmağıma tilişkə batdı. ― A splinter pierced my finger.

   • 1968, İsmayıl Şıxlı, Dəli Kür:

     Çərkəz qışqırıb, ayağına batan çökürlərə fikir vermədən irəli cumdu.

     Çərkəz screamed and rushed forward, not paying attention to the wheat stumps piercing his feet.

2. to sink

   Synonym: qərq olmaq

   Gəmi batdı. ― The ship sank.

   • 2010 March 26, Elmin Nuri, Modern.az‎^[1]:

     Gəmi batdı, 400 mühacir öldü

     A ship sank, 400 immigrants died.

3. (of eyes or cheeks) to be or become sunken, to fall deeper back into the face

   gözləri batmaq ― to be sunken (of eyes)

   ordları (ovurdları) batmaq ― to be sunken (of cheeks)

4. to set (of the sun)

   Gün çıxdı, gün batdı. ― The sun rose, the sun set.

5. to become dirty [with dative ‘with’]

   Synonyms: çirklənmək, bulaşmaq, bulanmaq, kirlənmək

   Əlləri qana batdı. ― His/her/their hands got dirty with blood.

   • 2013, Mahmud Allahmanlı, editor, Borçalı folklor örnəkləri. Dastanlar., page 217:

     Getdi özünü çamıra saldı üst-başı palçığa batdı, istədim qolunnan tutam qaldıram, mənim də üst-başımı palçığa bulaşdırdı.

     He went and got himself into slush, his clothes got soiled in mud, [so] I wanted to grab him by the arm and get him up, [but] he got my clothes soiled in the mud too.

6. to be completely destroyed, ruined, leveled (of a city, constructions etc.)

   Şəhər batdı. ― The city was leveled.

7. to vanish

   adı batmaq ― to disappear without leaving a trace

   izi batmaq ― to disappear without leaving a trace

   itib-batmaq ― to vanish into thin air

8. to be wasted, to go to waste, to be lost

   Hər şey batdı! ― All is lost!

   • 2022 March 22, demokrat.az‎^[2]:

     Subsidiya batdı, kredit batdı, insan əməyi batdı, məhsuldarlıq batdı, ixrac istənilən nəticəni vermədi, daxili bazarda qiymət qalxdı.

     Subsidies went to waste, loans went to waste, human labor went to waste, productivity deteriorated, exports didn't give the desired results, prices in the domestic market went up.

9. (colloquial) to go bankrupt, go bust

   Synonyms: müflis olmaq, iflas etmək

   Bank batdı. ― The bank went bust.

   • 2010 March 26, Emin Hüseynov, “Qlobal böhran və onun səbəbləri.”, in Kayzen‎^[3]:

     Beləliklə, Amerikanın maliyyə sistemində böhran başladı, lakin Amerika hökuməti və Mərkəzi Bankı (Federal Ehtiyatlar Sistemi) çalışdı ki, böyük bankları iflasdan qurtarsın və etdi də, sadəcə bir böyük bankı (Lehman Brothers) xilas etmək fikrindən vaz keçdi və o bank batdı.

     Thus, a crisis began in the American financial system; however, American government and the central bank (the Federal Reserve System) attempted to rescue the major banks from bankruptcy and succeeded in doing so; it only refrained from rescuing one major bank (Lehman Brothers) and that bank went bankrupt.

10. (colloquial) to be in trouble, rooted, screwed
    • 2020, Aqşin Yenisey, Azadlığın bədəni:

      Amma arvad xeylağına etibar yoxdu, birdə gördün doğdu, doğsa, ikimiz də batdıq.

      You can't trust women though, what if she gives birth? If she does, we're both rooted.

11. (of voice) to become hoarse

    O qədər qışqırdım ki, səsim batdı. ― I've screamed so much that my voice became hoarse.

12. (of ears) to become stuffed up or to pop; (of hearing) to become temporarily worsened

    Synonym: tutulmaq

    Qulağım batdı. ― My ears popped.

Conjugation

Conjugation of batmaq

Positive conjugation subject non-past participle batan subject past participle batmış subject future definite participle batacaq non-subject future participle (mənim +) batacağım (sənin +) batacağın (onun +) batacağı (bizim +) batacağımız (sizin +) batacağınız (onların +) batacağı or batacaqları non-subject past participle (mənim +) batdığım (sənin +) batdığın (onun +) batdığı (bizim +) batdığımız (sizin +) batdığınız (onların +) batdığı or batdıqları converb batıb general temporal participle batanda participle of intensification batdıqca specific temporal participle batarkən reduplicated participle bata-bata modal participle bataraq infinitive batmaq verbal noun batma singular plural first second third first second third indicative present simple batıram batırsan batır batırıq batırsınız batırlar perfect 1 batmışam batmısan, batmışsan* batmışdır batmışıq batmısınız, batmışsınız* batmışlar perfect 2 – batıbsan batıb(dır) – batıbsınız batıb(dır)lar past simple batdım batdın batdı batdıq batdınız batdılar continuous batırdım batırdın batırdı batırdıq batırdınız batırdılar perfect batmışdım batmışdın batmışdı batmışdıq batmışdınız batmışdılar future definite batacağam batacaqsan, batassan batacaq batacağıq batacaqsınız, batassız batacaqlar indefinite bataram batarsan batar batarıq batarsınız batarlar future-in-the-past definite batacaqdım batacaqdın batacaqdı batacaqdıq batacaqdınız batacaqdılar indefinite batardım batardın batardı batardıq batardınız batardılar conditional present batsam batsan batsa batsaq batsanız batsalar past batsaydım batsaydın batsaydı batsaydıq batsaydınız batsaydılar obligational present batmalıyam batmalısan batmalıdır batmalıyıq batmalısınız batmalıdırlar past batmalıydım batmalıydın batmalıydı batmalıydıq batmalıydınız batmalıydılar evidential present batırmışam batırmışsan batırmış batırmışıq batırmışsınız batırmışlar past batıbmışam batıbmışsan batıbmış batıbmışıq batıbmışsınız batıbmışlar subjunctive batam batasan bata bataq batasınız batalar hortative batasıyam batasısan batasıdır batasıyıq batasısınız batasıdırlar imperative batım bat batsın bataq, batalım* batın batsınlar Negative conjugation subject non-past participle batmayan subject past participle batmamış subject future definite participle batmayacaq non-subject future participle (mənim +) batmayacağım (sənin +) batmayacağın (onun +) batmayacağı (bizim +) batmayacağımız (sizin +) batmayacağınız (onların +) batmayacağı or batmayacaqları non-subject participle (mənim +) batmadığım (sənin +) batmadığın (onun +) batmadığı (bizim +) batmadığımız (sizin +) batmadığınız (onların +) batmadığı or batmadıqları converb batmayıb caritive converb batmadan general temporal participle batmayanda participle of intensification batmadıqca specific temporal participle batmayarkən modal participle batmayaraq infinitive batmamaq singular plural first second third first second third indicative present simple batmıram batmırsan batmır batmırıq batmırsınız batmırlar perfect 1 batmamışam batmamısan, batmamışsan* batmamış batmamışıq batmamısınız, batmamışsınız* batmamışlar perfect 2 – batmayıbsan batmayıb(dır) – batmayıbsınız batmayıb(dır)lar past simple batmadım batmadın batmadı batmadıq batmadınız batmadılar continuous batmırdım batmırdın batmırdı batmırdıq batmırdınız batmırdılar perfect batmamışdım batmamışdın batmamışdı batmamışdıq batmamışdınız batmamışdılar future definite batmayacağam batmayacaqsan batmayacaq batmayacağıq batmayacaqsınız batmayacaqlar indefinite batmaram batmarsan, batmazsan batmaz batmarıq batmarsınız, batmazsınız batmazlar future-in-the-past definite batmayacaqdım batmayacaqdın batmayacaqdı batmayacaqdıq batmayacaqdınız batmayacaqdılar indefinite batmazdım batmazdın batmazdı batmazdıq batmazdınız batmazdılar conditional present batmasam batmasan batmasa batmasaq batmasanız batmasalar past batmasaydım batmasaydın batmasaydı batmasaydıq batmasaydınız batmasaydılar obligational present batmamalıyam batmamalısan batmamalı batmamalıyıq batmamalısınız batmamalılar past batmamalıydım batmamalıydın batmamalıydı batmamalıydıq batmamalıydınız batmamalıydılar evidential present batmayırmışam batmayırmışsan batmayırmış batmayırmışıq batmayırmışsınız batmayırmışlar past batmayıbmışam batmayıbmışsan batmayıbmış batmayıbmışıq batmayıbmışsınız batmayıbmışlar subjunctive batmayam batmayasan batmaya batmayaq batmayasınız batmayalar hortative batmayasıyam batmayasısan batmayası batmayasıyıq batmayasısınız batmayasılar imperative batmayım batma batmasın batmayaq batmayalım* batmayın batmasınlar Negative potential conjugation subject non-past participle batammayan subject future definite participle batammayacaq non-subject participle (mənim +) batammadığım (sənin +) batammadığın (onun +) batammadığı (bizim +) batammadığımız (sizin +) batammadığınız (onların +) batammadığı or batammadıqları converb batammayıb caritive converb batammadan general temporal participle batammayanda participle of intensification batammadıqca specific temporal participle batammayarkən modal participle batammayaraq infinitive batammamaq singular plural first second third first second third indicative present simple batammıram batammırsan batammır batammırıq batammırsınız batammırlar perfect 1 batammamışam batammamısan, batammamışsan* batammamışdır batammamışıq batammamısınız, batammamışsınız* batammaşmılar perfect 2 – batammayıbsan batammayıb(dır) – batammayıbsınız batammayıb(dır)lar past simple batammadım batammadın batammadı batammadıq batammadınız batammadılar continuous batammırdım batammırdın batammırdı batammırdıq batammırdınız batammırdılır perfect batammamışdım batammamışdın batammamışdı batammamışdıq batammamışdınız batammamışdılar future definite batammayacağam batammayacaqsan batammayacaq batammayacağıq batammayacaqsınız batammayacaqlar indefinite batammaram batammarsan, batammazsan batammaz batammarıq batammarsınız, batammazsınız batammazlar future-in-the-past definite batammayacaqdım batammayacaqdın batammayacaqdı batammayacaqdıq batammayacaqdınız batammayacaqdılar indefinite batammazdım batammazdın batammazdı batammazdıq batammazdınız batammazdılar conditional present batammasam batammasan batammasa batammasaq batammasanız batammasalar past batammasaydım batammasaydın batammasaydı batammasaydıq batammasaydınız batammasaydılar subjunctive batammayam batammayasan batammaya batammayaq batammayasınız batammayalar imperative batammayım batamma batammasın batammayaq batammayın batammasınlar

* dated or highly formal

Derived terms

Compound words

• ağlabatmaz
• bataq
• bataqlı
• bataqlıq
• batırmaq
• batqı
• batqın
• batqınlıq
• batma
• batmış
• Lökbatan

Compound verbs and phrases

• adı batmaq
• ağlına batmaq
• günaha batmaq
• itib-batmaq
• izi batmaq

References

• Orucov, Əliheydər, editor (2006), “batmaq”, in Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti [Explanatory Dictionary of the Azerbaijani Language]‎^[4] (in Azerbaijani), 2nd edition, volume 1, Baku: Şərq-Qərb

Khalaj

Perso-Arabic		باتماق

Etymology

From Proto-Turkic *bat-.

Pronunciation

• (Talxâbî) IPA^(key): [bɒtˈmɒq]
• (Xarrâbî) IPA^(key): [batˈmaq]

Verb

batmaq (third-person singular aorist batar, second person singular imperative batı)

1. to submerge, to sink
2. to be hiding

Conjugation

Conjugation of batmaq [thematic vowel -V², imperative -V¹]

Positive
infinitive			batmaq
verbal noun			batma
verbal adverb			batdı
repeated verbal adverb			bata
impersonal participle			batğılı, batan
personal participle			batdıq
perfective participle			batmış
necessitative participle			batğılıq, batmalığ, batmalı
optative / imprecative participle			batğır
			singular			plural
			1st person	2nd person	3rd person	1st person	2nd person	3rd person
			mən	sən	ô	biz	siz	ullar
indicative	aorist	simple	batam	batañ	batar	batamız	batañız	batalar
		aorist past / past imperfect	batar-artım	batar-artııñ	batar-artı	batar-artıq	batar-artıñız	batar-artılar
		perfect continuous	batar-amışam	batar-amışañ	batar-amış	batar-amışaq	batar-amışañız	batar-amışallar
	present	simple	batayôrım	batayôrııñ	batayôr, batayôrı	batayôrıq	batayôrıñız	batayullar
		past progressive	batayôr-artım	batayôr-artııñ	batayôr-artı	batayôr-artıq	batayôr-artıñız	batayôr-aortılar
		perfect progressive	batayôr-amışam	batayôr-amışañ	batayôr-amış	batayôr-amışaq	batayôr-amışañız	batayôr-amışallar
	past	form 1	batdım	batdııñ	batdı	batdıq	batdıñız	batdılar
		form 2	batıtım, battım	batıtııñ, battııñ	batıtı, battı	batıtıq, battıq	batıtıñız, battıñız	batıtılar, battılar
	perfect	simple	batmışam	batmışañ	batmış	batmışaq	batmışañız	batmışallar
		pluperfect	batmış-artım	batmış-artııñ	batmış-artı	batmış-artıq	batmış-artıñız	batmış-artılar
		perfect pluperfect	batmış-amışam	batmış-amışañ	batmış-amış	batmış-amışaq	batmış-amışañız	batmış-amışallar
conditional			batsam	batsañ	batsa	batsaq	batsañız	batsalar
intentional			batığam, batğam	batığañ, batğañ	batığa, batğa	batığaq, batğaq	batığañız, batğañız	batığalar, batğalar
imperative			batıdım, batdım	batı, bat	batıta, batta	batıdıq, batdıq	batıdııñ, batdııñ	batıtalar, battalar
Negative
infinitive			batmamaq
			singular			plural
			1st person	2nd person	3rd person	1st person	2nd person	3rd person
			mən	sən	ô	biz	siz	ullar
indicative	aorist	simple	batmam	batmañ	batmaz	batmamız	batmañız	batmazlar
		aorist past / past imperfect	batmaz-artım	batmaz-artııñ	batmaz-artı	batmaz-artıq	batmaz-artıñız	batmaz-artılar
		perfect continuous	batmaz-amışam	batmaz-amışañ	batmaz-amış	batmaz-amışaq	batmaz-amışañız	batmaz-amışallar
	present	simple	batmayôrım	batmayôrııñ	batmayôr, batmayôrı	batmayôrıq	batmayôrıñız	batmayullar
		past progressive	batmayôr-artım	batmayôr-artııñ	batmayôr-artı	batmayôr-artıq	batmayôr-artıñız	batmayôr-artılar
		perfect progressive	batmayôr-amışam	batmayôr-amışañ	batmayôr-amış	batmayôr-amışaq	batmayôr-amışañız	batmayôr-amışallar
	past		batmadım	batmadııñ	batmadı	batmadıq	batmadıñız	batmadılar
	perfect	basic	batmadıqam	batmadıqañ	batmadıq	batmadıqaq	batmadıqañız	batmadıqallar
		pluperfect	batmadıq-artım	batmadıq-artııñ	batmadıq-artı	batmadıq-artıq	batmadıq-artıñız	batmadıq-artılar
		perfect pluperfect	batmadıq-amışam	batmadıq-amışañ	batmadıq-amış	batmadıq-amışaq	batmadıq-amışañız	batmadıq-amışallar
conditional			batmasam	batmasañ	batmasa	batmasaq	batmasañız	batmasalar
intentional			batmağam	batmağañ	batmağa	batmağaq	batmağañız	batmağalar
imperative			batmadım	batma	batmata	batmadıq	batmadııñ	batmatalar

Derived terms

• künbatar (“west, evening”)

References

• Doerfer, Gerhard (1971), Khalaj Materials, Indiana University, →ISBN
• Doerfer, Gerhard (1980), Wörterbuch des Chaladsch (Dialekt von Charrab) [Khalaj dictionary] (in German), Budapest: Akadémiai Kiadó