बुध

See also: बुध्, बोधि, बाध्, बाधा, and बाँध

Hindi

बुध ग्रह

बुध देव

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit बुध (budha). Cognate with Assamese বুধ (budh), Bengali বুধ (budh), Gujarati બુધ (budh), Konkani बुध (budh), Marathi बुध (budh), Nepali बुध (budh) Punjabi ਬੁਧ (budh).

Pronunciation

• (Standard Hindi) IPA^(key): /bʊd̪ʱ/

Proper noun

बुध • (budh) m (Urdu spelling بدھ)

1. (Hinduism) Budha, son of the moon god Chandra, associated with intelligence and wisdom.
2. (astronomy) Mercury
3. short for बुधवार (budhvār)

Declension

Declension of बुध (sg-only masc cons-stem)

	singular
direct	बुध budh
oblique	बुध budh
vocative	बुध budh

See also

Solar System in Hindi · सौरमण्डल (saurmaṇḍal) (layout · text)
Star	सूर्य (sūrya)
IAU planets and notable dwarf planets	बुध (budh)	शुक्र (śukra)	पृथ्वी (pŕthvī)	मंगल (maṅgal)	सीरीस (sīrīs)	बृहस्पति (bŕhaspati)	शनि (śani)	अरुण (aruṇ)	वरुण (varuṇ)	यम (yam)	ऍरिस (ĕris)
Notable moons	—	—	चन्द्रमा (candramā)	फ़ोबस (fobas) डेमोस (ḍemos)	—	आयो (āyo) यूरोपा (yūropā) गैनिमीड (gainimīḍ) कलिस्टो (kalisṭo)	माइमस (māimas) ऍनसॅलअडस (ĕnsĕlaaḍas) टॅथिस (ṭĕthis) डायोनी (ḍāyonī) रिया (riyā) टाइटन (ṭāiṭan) आऐपिटस (āaipiṭas)	मिरैन्डा (mirainḍā) ऍरिअल (ĕrial) अम्ब्रिअल (ambrial) टाइटेनिआ (ṭāiṭeniā) ओबेरॉन (oberŏn)	ट्राइटन (ṭrāiṭan)	शैरन (śairan)	डिस्नोमिया (ḍisnomiyā)

Marathi

बुध ग्रह

Etymology

From Sanskrit बुध (budha). Cognate with Assamese বুধ (budh), Bengali বুধ (budh), Gujarati બુધ (budh), Hindi बुध (budh), Konkani बुध (budh), Nepali बुध (budh) Punjabi ਬੁਧ (budh).

Pronunciation

• IPA^(key): /bud̪ʱ/, [buːd̪ʱ]

Noun

बुध • (budh) m

1. Mercury (planet)
2. short for बुधवार (budhvār, “Wednesday”)

See also

Solar System in Marathi · सूर्यमाला (sūryamālā) (layout · text)
Star	सूर्य (sūrya)
IAU planets and notable dwarf planets	बुध (budh)	शुक्र (śukra)	पृथ्वी (pruthvī)	मंगळ (maṅgaḷ)	[Term?]	गुरू (gurū)	शनी (śanī)	युरेनस (yurenas)	नेपच्यून (nepacyūn)	प्लूटो (plūṭo)	[Term?]
Notable moons	—	—	चंद्र (candra)	[Term?] [Term?]	—	[Term?] [Term?] [Term?] [Term?]	[Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?]	[Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?]	[Term?]	[Term?]	[Term?]

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• বুধ (Assamese script)
• ᬩᬸᬥ (Balinese script)
• বুধ (Bengali script)
• 𑰤𑰲𑰠 (Bhaiksuki script)
• 𑀩𑀼𑀥 (Brahmi script)
• ဗုဓ (Burmese script)
• બુધ (Gujarati script)
• ਬੁਧ (Gurmukhi script)
• 𑌬𑍁𑌧 (Grantha script)
• ꦧꦸꦣ (Javanese script)
• 𑂥𑂳𑂡 (Kaithi script)
• ಬುಧ (Kannada script)
• ពុធ (Khmer script)
• ພຸຘ (Lao script)
• ബുധ (Malayalam script)
• ᠪᡠᢡᠠ (Manchu script)
• 𑘤𑘳𑘠 (Modi script)
• ᠪᠤᢑᠾᠠ᠋ (Mongolian script)
• 𑧄𑧔𑧀 (Nandinagari script)
• 𑐧𑐸𑐢 (Newa script)
• ବୁଧ (Odia script)
• ꢨꢸꢤ (Saurashtra script)
• 𑆧𑆶𑆣 (Sharada script)
• 𑖤𑖲𑖠 (Siddham script)
• බුධ (Sinhalese script)
• 𑩲𑩒𑩮 (Soyombo script)
• 𑚠𑚰𑚜 (Takri script)
• பு³த⁴ (Tamil script)
• బుధ (Telugu script)
• พุธ (Thai script)
• བུ་དྷ (Tibetan script)
• 𑒥𑒳𑒡 (Tirhuta script)
• 𑨠𑨃𑨜 (Zanabazar Square script)

Etymology

From बुध् (budh).

Pronunciation

• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /bu.d̪ʱɐ/

Proper noun

बुध • (budha) stem, m

2. Mercury (planet)

Declension

Masculine a-stem declension of बुध

	singular	dual	plural
nominative	बुधः (budhaḥ)	बुधौ (budhau) बुधा¹ (budhā¹)	बुधाः (budhāḥ) बुधासः¹ (budhāsaḥ¹)
accusative	बुधम् (budham)	बुधौ (budhau) बुधा¹ (budhā¹)	बुधान् (budhān)
instrumental	बुधेन (budhena)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधैः (budhaiḥ) बुधेभिः¹ (budhebhiḥ¹)
dative	बुधाय (budhāya)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधेभ्यः (budhebhyaḥ)
ablative	बुधात् (budhāt)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधेभ्यः (budhebhyaḥ)
genitive	बुधस्य (budhasya)	बुधयोः (budhayoḥ)	बुधानाम् (budhānām)
locative	बुधे (budhe)	बुधयोः (budhayoḥ)	बुधेषु (budheṣu)
vocative	बुध (budha)	बुधौ (budhau) बुधा¹ (budhā¹)	बुधाः (budhāḥ) बुधासः¹ (budhāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Noun

बुध • (budha) stem, m

1. a wise or learned man, sage

Adjective

बुध • (budha) stem

1. awaking
2. intelligent, clever, wise

Declension

Masculine a-stem declension of बुध

	singular	dual	plural
nominative	बुधः (budhaḥ)	बुधौ (budhau) बुधा¹ (budhā¹)	बुधाः (budhāḥ) बुधासः¹ (budhāsaḥ¹)
accusative	बुधम् (budham)	बुधौ (budhau) बुधा¹ (budhā¹)	बुधान् (budhān)
instrumental	बुधेन (budhena)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधैः (budhaiḥ) बुधेभिः¹ (budhebhiḥ¹)
dative	बुधाय (budhāya)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधेभ्यः (budhebhyaḥ)
ablative	बुधात् (budhāt)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधेभ्यः (budhebhyaḥ)
genitive	बुधस्य (budhasya)	बुधयोः (budhayoḥ)	बुधानाम् (budhānām)
locative	बुधे (budhe)	बुधयोः (budhayoḥ)	बुधेषु (budheṣu)
vocative	बुध (budha)	बुधौ (budhau) बुधा¹ (budhā¹)	बुधाः (budhāḥ) बुधासः¹ (budhāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of बुधा

	singular	dual	plural
nominative	बुधा (budhā)	बुधे (budhe)	बुधाः (budhāḥ)
accusative	बुधाम् (budhām)	बुधे (budhe)	बुधाः (budhāḥ)
instrumental	बुधया (budhayā) बुधा¹ (budhā¹)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधाभिः (budhābhiḥ)
dative	बुधायै (budhāyai)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधाभ्यः (budhābhyaḥ)
ablative	बुधायाः (budhāyāḥ) बुधायै² (budhāyai²)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधाभ्यः (budhābhyaḥ)
genitive	बुधायाः (budhāyāḥ) बुधायै² (budhāyai²)	बुधयोः (budhayoḥ)	बुधानाम् (budhānām)
locative	बुधायाम् (budhāyām)	बुधयोः (budhayoḥ)	बुधासु (budhāsu)
vocative	बुधे (budhe)	बुधे (budhe)	बुधाः (budhāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of बुध

	singular	dual	plural
nominative	बुधम् (budham)	बुधे (budhe)	बुधानि (budhāni) बुधा¹ (budhā¹)
accusative	बुधम् (budham)	बुधे (budhe)	बुधानि (budhāni) बुधा¹ (budhā¹)
instrumental	बुधेन (budhena)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधैः (budhaiḥ) बुधेभिः¹ (budhebhiḥ¹)
dative	बुधाय (budhāya)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधेभ्यः (budhebhyaḥ)
ablative	बुधात् (budhāt)	बुधाभ्याम् (budhābhyām)	बुधेभ्यः (budhebhyaḥ)
genitive	बुधस्य (budhasya)	बुधयोः (budhayoḥ)	बुधानाम् (budhānām)
locative	बुधे (budhe)	बुधयोः (budhayoḥ)	बुधेषु (budheṣu)
vocative	बुध (budha)	बुधे (budhe)	बुधानि (budhāni) बुधा¹ (budhā¹)

• ¹Vedic

Descendants

• Assamese: বুধ (budh)
• Bengali: বুধ (budh)
• → Burmese: ဗုဒ္ဓဟူး (buddha.hu:)
• → Chinese: 部陀
• → English: Budha
• Gujarati: બુધ (budh)
• Hindi: बुध (budh)
• Konkani: बुध (budh)
• Marathi: बुध (budh)
• Nepali: बुध (budh)
• → Old Javanese: budha
  • > Javanese: ꦧꦸꦢ (buda) (inherited)
• Punjabi: ਬੁਧ (budh)
• → Tamil: புதன் (putaṉ)
• → Telugu: బుధుడు (budhuḍu)

See also

Solar System in Sanskrit · सूर्य-मण्डल (sūrya-maṇḍala) (layout · text)
Star	सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य
IAU planets and notable dwarf planets	बुध (budha)	शुक्र (śukra), भार्गव (bhārgava), भृगु (bhṛgu)	भूमि (bhūmi), पृथ्वी (pṛthvī), Thesaurus:भू	मङ्गल (maṅgala), अङ्गार (aṅgāra), Thesaurus:मङ्गल		बृहस्पति (bṛhaspati), गौर (gaura)	शनि (śani)	अरुण (aruṇa)	वरुण (varuṇa)	यम (yama)
Notable moons	—	—	चन्द्र (candra), इन्दु (indu), Thesaurus:चन्द्र	प्रथम मङ्गलस्य द्वितीय मङ्गलस्य	—

Further reading

• Monier Williams (1899), “बुध”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 734, column 1.