ат

See also: АТ, -ат, -ать, аʼт, а̄т, аът, ят, and Appendix:Variations of "at"

Azerbaijani

Noun

ат (definite accusative аты, plural атлар)

Cyrillic spelling of at (“horse”)

Declension

Declension of ат
	singular	plural
nominative	ат	атлар
definite accusative	аты	атлары
dative	ата	атлара
locative	атда	атларда
ablative	атдан	атлардан
definite genitive	атын	атлары

Bashkir

FWOTD – 12 November 2020

Pronunciation

IPA^(key): [ɑt]
Hyphenation: ат (one syllable)

Etymology 1

From Proto-Turkic *at (“horse”).^[1]

Noun

ат • (at)

horse
Аттың тышауы ысҡынған.
Attıñ tışawı ısqınğan.
The horse's hobble has come loose.

Ат — кешенең тоғро юлдашы.
At — keşeneñ toğro yuldaşı.
The horse is man's faithful companion.

Яҡшы атҡа сыбыртҡы кәрәкмәй.
Yaqşı atqa sıbırtqı kərəkməy.
For a good horse, no whip is needed.
- (Can we date this quote?), Дауыт Юлтый [Dawıt Yultıy, Daut Yultyy], (Please provide the book title or journal name):
  Атлан, батыр, атҡа, тот һөңгөңдө!
  Atlan, batır, atqa, tot höñgöñdö!
  Young man, mount a horse, take your spear!
(chess) knight

Declension

Declension of ат
	singular	plural
absolute	ат (at)	аттар (attar)
definite genitive	аттың (attıñ)	аттарҙың (attarźıñ)
dative	атҡа (atqa)	аттарға (attarğa)
definite accusative	атты (attı)	аттарҙы (attarźı)
locative	атта (atta)	аттарҙа (attarźa)
ablative	аттан (attan)	аттарҙан (attarźan)

Derived terms

Аҡбуҙат (Aqbuźat)

Etymology 2

From Proto-Turkic *āt (“name”).^[2]

Cognate with Yakut аат (aat, “name”).

Noun

ат • (at)

(rare) (person's) name
- (Can we date this quote?), Ural-batyr (Bashkir folk epic):
  Егет, тыңла һүҙемде. Асыҡ күрҙең йөҙөмдө, Айһылыу тигән атым бар.
  Yeget, tıñla hüźemde. Asıq kürźeñ yöźömdö, Ayhılıw tigən atım bar.
  Young man, listen to what I say. You have clearly seen my face, I have my name that is Ayhïlïw.
- (Can we date this quote?), Ural-batyr (Bashkir folk epic):
  Бар ҡоштарға баш булған Самрау атлы атам бар.
  Bar qoştarğa baş bulğan Samraw atlı atam bar.
  I have a father with the name of Samraw, who is the master of all birds.
reputation, repute

Declension

Declension of ат
	singular	plural
absolute	ат (at)	аттар (attar)
definite genitive	аттың (attıñ)	аттарҙың (attarźıñ)
dative	атҡа (atqa)	аттарға (attarğa)
definite accusative	атты (attı)	аттарҙы (attarźı)
locative	атта (atta)	аттарҙа (attarźa)
ablative	аттан (attan)	аттарҙан (attarźan)

References

Bašqort teleneň akademik hüðlege. // An Academic Dictionary of the Bashkir Language. The Institute of History, Language and Literature, Ufa Science Center of the Russian Academy of Sciences. Ufa: Kitap, 2011. →ISBN. vol.1, p.359.

^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*ăt”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8)‎^[1], Leiden, New York, Köln: E.J. Brill
^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*āt”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8)‎^[2], Leiden, New York, Köln: E.J. Brill.

Bulgarian

Etymology

Borrowed from Ottoman Turkish آت (at).

Pronunciation

IPA^(key): [at]
Audio (Standard Bulgarian): (file)
Rhymes: -at
Homophone: ад (ad)

Noun

ат • (at) m (dialectal)

purebred horse, stallion

Declension

Declension of ат
	singular	plural
indefinite	ат at	а́тове átove
definite (subject form)	а́тът átǎt	а́товете átovete
definite (object form)	а́та áta	а́товете átovete
count form	—	а́та áta

References

“ат”, in Речник на българския език [Dictionary of the Bulgarian Language] (in Bulgarian), Sofia: Bulgarian Academy of Sciences, 2014
“ат”, in Речник на българския език [Dictionary of the Bulgarian Language] (in Bulgarian), Chitanka, 2010

Anagrams

та (ta)

Dolgan

Etymology

From Proto-Turkic *at (“horse”).

Noun

ат • (at)

horse

Kazakh

Alternative scripts
Arabic	ات
Cyrillic	ат
Latin	at

Kazakh Wikipedia has an article on:

ат

Wikipedia ^kk

Pronunciation

IPA^(key): /ɑt/, [ɑ̝tʰ]
Audio: (file)

Etymology 1

Inherited from Proto-Turkic *āt (“name”).

Noun

ат • (at)

name
Synonyms: есім (esım), (dialectal) нам (nam)

Declension

Declension of ат
	singular	plural
nominative	ат (at)	аттар (attar)
genitive	аттың (attyñ)	аттардың (attardyñ)
dative	атқа (atqa)	аттарға (attarğa)
accusative	атты (atty)	аттарды (attardy)
locative	атта (atta)	аттарда (attarda)
ablative	аттан (attan)	аттардан (attardan)
instrumental	атпен (atpen)	аттармен (attarmen)
similative	аттай (attai)	аттардай (attardai)

Etymology 2

Inherited from Proto-Turkic *at (“horse”).

Noun

ат • (at)

horse
Synonym: жылқы (jylqy)
(chess) knight

Declension

Declension of ат
	singular	plural
nominative	ат (at)	аттар (attar)
genitive	аттың (attyñ)	аттардың (attardyñ)
dative	атқа (atqa)	аттарға (attarğa)
accusative	атты (atty)	аттарды (attardy)
locative	атта (atta)	аттарда (attarda)
ablative	аттан (attan)	аттардан (attardan)
instrumental	атпен (atpen)	аттармен (attarmen)
similative	аттай (attai)	аттардай (attardai)

Ket

Etymology 1

Inherited from Proto-Ketic *at (negative imperative particle).^[1]^[2]

Pronunciation

IPA^(key): /ˣat/, [at]

Particle

ат (at)

negative imperative particle

Etymology 2

Inherited from Proto-Ketic *at (interrogative particle).^[3]

Pronunciation

IPA^(key): /ˣat/, [at]

Pronoun

ат (at)

why, why so (interrogative particle, expresses speaker's negative assessment of an action)

Etymology 3

A derivation from etymology 2.^[4]

Pronunciation

IPA^(key): /¹at/, [aˑt˧]

Adposition

ат (āt)

for, after (in order to benefit from or being a recipient of...)

Etymology 4

Derived from Proto-Ketic *àt (“seek, search”, infinitive verb).^[5]

Pronunciation

IPA^(key): /⁴at/, [at˥˩]

Verb

ат (àt) (action nominal)

gathering, the act of gathering

References

^ https://starlingdb.org/cgi-bin/response.cgi?single=1&basename=%2fDATA%2fYENISEY%2fYENET&text_number=37&root=config
^ Vajda, Edward; Werner, Heinrich (2022), Comparative-Historical Yeniseian Dictionary (Languages of the World/Dictionaries; 79, 80), Muenchen: LINCOM GmbH, →ISBN, pages 88, 94
^ Vajda, Edward; Werner, Heinrich (2022), Comparative-Historical Yeniseian Dictionary (Languages of the World/Dictionaries; 79, 80), Muenchen: LINCOM GmbH, →ISBN, pages 88, 94
^ Vajda, Edward; Werner, Heinrich (2022), Comparative-Historical Yeniseian Dictionary (Languages of the World/Dictionaries; 79, 80), Muenchen: LINCOM GmbH, →ISBN, page 88
^ Vajda, Edward; Werner, Heinrich (2022), Comparative-Historical Yeniseian Dictionary (Languages of the World/Dictionaries; 79, 80), Muenchen: LINCOM GmbH, →ISBN, page 89

Kumyk

Etymology 1

From Proto-Turkic *āt.

Noun

ат • (at)

name

Declension

Declension of ат (at)
	singular	plural
nominative	ат (at)	атлар (atlar)
accusative	атны (atnı)	атланы (atlanı)
dative	атгъа (atğa)	атлагъа (atlağa)
locative	атда (atda)	атларда (atlarda)
ablative	атдан (atdan)	атлардан (atlardan)
genitive	атны (atnı)	атланы (atlanı)

Possessive forms of ат (at)
1^st person singular
	singular	plural
nominative	атым (atım)	атларым (atlarım)
accusative	атымны (atımnı)	атларымны (atlarımnı)
dative	атымгъа (atımğa)	атларыма (atlarıma)
locative	атымда (atımda)	атларымда (atlarımda)
ablative	атымдан (atımdan)	атларымдан (atlarımdan)
genitive	атымны (atımnı)	атларымны (atlarımnı)

1^st person plural
	singular	plural
nominative	атыбыз (atıbız)	атларыбыз (atlarıbız)
accusative	атыбызны (atıbıznı)	атларыбызны (atlarıbıznı)
dative	атыбызгъа (atıbızğa)	атларыбызгъа (atlarıbızğa)
locative	атыбызда (atıbızda)	атларыбызда (atlarıbızda)
ablative	атыбыздан (atıbızdan)	атларыбыздан (atlarıbızdan)
genitive	атыбызны (atıbıznı)	атларыбызны (atlarıbıznı)

2^nd person singular
	singular	plural
nominative	атынгъ (atınğ)	атларынгъ (atlarınğ)
accusative	атынгъны (atınğnı)	атларынгъны (atlarınğnı)
dative	атынгъа (atınğa)	атларынгъа (atlarınğa)
locative	атынгъда (atınğda)	атларынгъда (atlarınğda)
ablative	атынгъдан (atınğdan)	атларынгъдан (atlarınğdan)
genitive	атынгъны (atınğnı)	атларынгъны (atlarınğnı)

2^nd person plural
	singular	plural
nominative	атыгъыз (atığız)	атларыгъыз (atlarığız)
accusative	атыгъызны (atığıznı)	атларыгъызны (atlarığıznı)
dative	атыгъызгъа (atığızğa)	атларыгъызгъа (atlarığızğa)
locative	атыгъызда (atığızda)	атларыгъызда (atlarığızda)
ablative	атыгъыздан (atığızdan)	атларыбыздан (atlarıbızdan)
genitive	атыгъызны (atığıznı)	атларыгъызны (atlarığıznı)

3^rd person
	singular	plural
nominative	аты (atı)	атлары (atları)
accusative	атын (atın)	атларын (atların)
dative	атына (atına)	атларына (atlarına)
locative	атында (atında)	атларында (atlarında)
ablative	атындан (atından)	атларындан (atlarından)
genitive	атыны (atını)	атларыны (atlarını)

Etymology 2

From Proto-Turkic *at.

Noun

ат • (at)

horse

Declension

Declension of ат (at)
	singular	plural
nominative	ат (at)	атлар (atlar)
accusative	атны (atnı)	атланы (atlanı)
dative	атгъа (atğa)	атлагъа (atlağa)
locative	атда (atda)	атларда (atlarda)
ablative	атдан (atdan)	атлардан (atlardan)
genitive	атны (atnı)	атланы (atlanı)

Possessive forms of ат (at)
1^st person singular
	singular	plural
nominative	атым (atım)	атларым (atlarım)
accusative	атымны (atımnı)	атларымны (atlarımnı)
dative	атымгъа (atımğa)	атларыма (atlarıma)
locative	атымда (atımda)	атларымда (atlarımda)
ablative	атымдан (atımdan)	атларымдан (atlarımdan)
genitive	атымны (atımnı)	атларымны (atlarımnı)

1^st person plural
	singular	plural
nominative	атыбыз (atıbız)	атларыбыз (atlarıbız)
accusative	атыбызны (atıbıznı)	атларыбызны (atlarıbıznı)
dative	атыбызгъа (atıbızğa)	атларыбызгъа (atlarıbızğa)
locative	атыбызда (atıbızda)	атларыбызда (atlarıbızda)
ablative	атыбыздан (atıbızdan)	атларыбыздан (atlarıbızdan)
genitive	атыбызны (atıbıznı)	атларыбызны (atlarıbıznı)

2^nd person singular
	singular	plural
nominative	атынгъ (atınğ)	атларынгъ (atlarınğ)
accusative	атынгъны (atınğnı)	атларынгъны (atlarınğnı)
dative	атынгъа (atınğa)	атларынгъа (atlarınğa)
locative	атынгъда (atınğda)	атларынгъда (atlarınğda)
ablative	атынгъдан (atınğdan)	атларынгъдан (atlarınğdan)
genitive	атынгъны (atınğnı)	атларынгъны (atlarınğnı)

2^nd person plural
	singular	plural
nominative	атыгъыз (atığız)	атларыгъыз (atlarığız)
accusative	атыгъызны (atığıznı)	атларыгъызны (atlarığıznı)
dative	атыгъызгъа (atığızğa)	атларыгъызгъа (atlarığızğa)
locative	атыгъызда (atığızda)	атларыгъызда (atlarığızda)
ablative	атыгъыздан (atığızdan)	атларыбыздан (atlarıbızdan)
genitive	атыгъызны (atığıznı)	атларыгъызны (atlarığıznı)

3^rd person
	singular	plural
nominative	аты (atı)	атлары (atları)
accusative	атын (atın)	атларын (atların)
dative	атына (atına)	атларына (atlarına)
locative	атында (atında)	атларында (atlarında)
ablative	атындан (atından)	атларындан (atlarından)
genitive	атыны (atını)	атларыны (atlarını)

Kyrgyz

Pronunciation

IPA^(key): /ɑt/
Audio: (file)

Etymology 1

From Proto-Turkic *at (“horse”).

Noun

ат • (at) (Arabic spelling ات)

horse

Declension

Declension of ат
singular (жекелик)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	ат at	атым atım	атың atıŋ	атыңыз atıŋız	аты atı	атыбыз atıbız	атыңар atıŋar	атыңыздар atıŋızdar
genitive (илик)	аттын attın	атымдын atımdın	атыңдын atıŋdın	атыңыздын atıŋızdın	атынын atının	атыбыздын atıbızdın	атыңардын atıŋardın	атыңыздардын atıŋızdardın
dative (барыш)	атка atka	атыма atıma	атыңа atıŋa	атыңызга atıŋızga	атына atına	атыбызга atıbızga	атыңарга atıŋarga	атыңыздарга atıŋızdarga
accusative (табыш)	атты attı	атымды atımdı	атыңды atıŋdı	атыңызды atıŋızdı	атын atın	атыбызды atıbızdı	атыңарды atıŋardı	атыңыздарды atıŋızdardı
locative (жатыш)	атта atta	атымда atımda	атыңда atıŋda	атыңызда atıŋızda	атында atında	атыбызда atıbızda	атыңарда atıŋarda	атыңыздарда atıŋızdarda
ablative (чыгыш)	аттан attan	атымдан atımdan	атыңдан atıŋdan	атыңыздан atıŋızdan	атынан atınan	атыбыздан atıbızdan	атыңардан atıŋardan	атыңыздардан atıŋızdardan
plural (көптөгөн)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	аттар attar	аттарым attarım	аттарың attarıŋ	аттарыңыз attarıŋız	аттары attarı	аттарыбыз attarıbız	аттарыңар attarıŋar	аттарыңыздар attarıŋızdar
genitive (илик)	аттардын attardın	аттарымдын attarımdın	аттарыңдын attarıŋdın	аттарыңыздын attarıŋızdın	аттарынын attarının	аттарыбыздын attarıbızdın	аттарыңардын attarıŋardın	аттарыңыздардын attarıŋızdardın
dative (барыш)	аттарга attarga	аттарыма attarıma	аттарыңа attarıŋa	аттарыңызга attarıŋızga	аттарына attarına	аттарыбызга attarıbızga	аттарыңарга attarıŋarga	аттарыңыздарга attarıŋızdarga
accusative (табыш)	аттарды attardı	аттарымды attarımdı	аттарыңды attarıŋdı	аттарыңызды attarıŋızdı	аттарын attarın	аттарыбызды attarıbızdı	аттарыңарды attarıŋardı	аттарыңыздарды attarıŋızdardı
locative (жатыш)	аттарда attarda	аттарымда attarımda	аттарыңда attarıŋda	аттарыңызда attarıŋızda	аттарында attarında	аттарыбызда attarıbızda	аттарыңарда attarıŋarda	аттарыңыздарда attarıŋızdarda
ablative (чыгыш)	аттардан attardan	аттарымдан attarımdan	аттарыңдан attarıŋdan	аттарыңыздан attarıŋızdan	аттарынан attarınan	аттарыбыздан attarıbızdan	аттарыңардан attarıŋardan	аттарыңыздардан attarıŋızdardan

Etymology 2

From Proto-Turkic *āt (“name”).

Noun

ат • (at) (Arabic spelling ات)

name

Declension

Declension of ат
singular (жекелик)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	ат at	атым atım	атың atıŋ	атыңыз atıŋız	аты atı	атыбыз atıbız	атыңар atıŋar	атыңыздар atıŋızdar
genitive (илик)	аттын attın	атымдын atımdın	атыңдын atıŋdın	атыңыздын atıŋızdın	атынын atının	атыбыздын atıbızdın	атыңардын atıŋardın	атыңыздардын atıŋızdardın
dative (барыш)	атка atka	атыма atıma	атыңа atıŋa	атыңызга atıŋızga	атына atına	атыбызга atıbızga	атыңарга atıŋarga	атыңыздарга atıŋızdarga
accusative (табыш)	атты attı	атымды atımdı	атыңды atıŋdı	атыңызды atıŋızdı	атын atın	атыбызды atıbızdı	атыңарды atıŋardı	атыңыздарды atıŋızdardı
locative (жатыш)	атта atta	атымда atımda	атыңда atıŋda	атыңызда atıŋızda	атында atında	атыбызда atıbızda	атыңарда atıŋarda	атыңыздарда atıŋızdarda
ablative (чыгыш)	аттан attan	атымдан atımdan	атыңдан atıŋdan	атыңыздан atıŋızdan	атынан atınan	атыбыздан atıbızdan	атыңардан atıŋardan	атыңыздардан atıŋızdardan
plural (көптөгөн)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	аттар attar	аттарым attarım	аттарың attarıŋ	аттарыңыз attarıŋız	аттары attarı	аттарыбыз attarıbız	аттарыңар attarıŋar	аттарыңыздар attarıŋızdar
genitive (илик)	аттардын attardın	аттарымдын attarımdın	аттарыңдын attarıŋdın	аттарыңыздын attarıŋızdın	аттарынын attarının	аттарыбыздын attarıbızdın	аттарыңардын attarıŋardın	аттарыңыздардын attarıŋızdardın
dative (барыш)	аттарга attarga	аттарыма attarıma	аттарыңа attarıŋa	аттарыңызга attarıŋızga	аттарына attarına	аттарыбызга attarıbızga	аттарыңарга attarıŋarga	аттарыңыздарга attarıŋızdarga
accusative (табыш)	аттарды attardı	аттарымды attarımdı	аттарыңды attarıŋdı	аттарыңызды attarıŋızdı	аттарын attarın	аттарыбызды attarıbızdı	аттарыңарды attarıŋardı	аттарыңыздарды attarıŋızdardı
locative (жатыш)	аттарда attarda	аттарымда attarımda	аттарыңда attarıŋda	аттарыңызда attarıŋızda	аттарында attarında	аттарыбызда attarıbızda	аттарыңарда attarıŋarda	аттарыңыздарда attarıŋızdarda
ablative (чыгыш)	аттардан attardan	аттарымдан attarımdan	аттарыңдан attarıŋdan	аттарыңыздан attarıŋızdan	аттарынан attarınan	аттарыбыздан attarıbızdan	аттарыңардан attarıŋardan	аттарыңыздардан attarıŋızdardan

Macedonian

Etymology

Borrowed from Ottoman Turkish آت (at).

Pronunciation

IPA^(key): [at]
Audio: (file)

Noun

ат • (at) m

(archaic) horse

Declension

Declension of ат
	singular	plural
indefinite	ат (at)	атови (atovi)
definite unspecified	атот (atot)	атовите (atovite)
definite proximal	атов (atov)	атовиве (atovive)
definite distal	атон (aton)	атовине (atovine)
vocative	ату (atu)	атови (atovi)
count form	—	ата (ata)

Mongolian

Etymology

From Proto-Common Turkic *atan, compare Karakhanid اَتَنْ (atan).

Noun

ат • (at) (Mongolian spelling ᠠᠲᠠ (ata)); (hidden-n declension)

a castrated camel of five years or older

Hypernyms

тэмээ (temee, “camel”)

Derived terms

атавч (atavč, “camel saddle”)

Nivkh

Pronunciation

IPA^(key): /at/

Noun

ат (at)

(zoology) lion; tiger

Synonyms

иғлуладь (iγlulad̦)

References

丹菊逸治 (Itsuji Tangiku) (2014), ニヴフ語サハリン方言語彙集 (“Sakhalin Nivkh word list”)‎^[4] (in Japanese), Sapporo: 北海道大学アイヌ・先住民研究センター (“Center for Ainu and Indigenous Studies, Hokkaido University”), page 10

Nogai

Etymology 1

From Proto-Turkic *at.^[1]^[2]

Noun

ат • (at)

horse

References

^ Clauson, Gerard (1972), “2 at”, in An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish, Oxford: Clarendon Press, →ISBN, →OCLC, page 33
^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*ăt”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill

Etymology 2

From Proto-Turkic *āt.

Noun

ат • (at)

name

References

N. A. Baskakov, S.A Kalmykov, editor (1963), “ат”, in Nogajsko-Russkij Slovarʹ [Nogai-Russian Dictionary], Moscow: karačajevo-čerkesskij naučno- issledovatelʹskij institut jazyka, literatury i istorii, →ISBN

Northern Altai

Etymology 1

From Proto-Turkic *āt. Cognate to Tuvan ат (at), Tofa ат (at), Khakas ат (at), Shor ат (at), Western Yugur at, etc.

Noun

ат • (at)

name

Etymology 2

From Proto-Turkic *at. Cognate to Tuvan аът (àt), Tofa аът (aʺt), Khakas ат (at), Shor ат (at), Western Yugur at, etc.

Noun

ат • (at)

horse

References

N. A Baskakov, editor (1972), “ат”, in Severnyje dialekty Altajskovo (Ojrotskovo Jazyka- Dialekt kumandincev(Kumandin Kiži) [Northern Dialect of Altai -Kumandin Dialect(Kumandin kiži)], Moskva: glavnaja redakcija vostočnoja literatury, →ISBN, page 204

Northern Khanty

Etymology

Cognate with Eastern Khanty ат (at, “night”).

Pronunciation

(This entry needs pronunciation information. If you are familiar with the IPA then please add some!)

Noun

ат (at) (Kazym)

night

References

Solovar, V. N. (2014), “ат”, in Хантыйско-русский Словарь (казымский диалект) [Khanty-Russian Dictionary (Kazym Dialect)]‎^[5], 2nd edition, Khanty-Mansiysk: ООО «ФОРМАТ», →ISBN, page 28

Northern Mansi

**Northern Mansi numbers ^(edit)**
	50
^{[a], [b]} ← 4	5	6 →
Cardinal: ат (at) Ordinal: атыт (atyt) A.o.: атыттыг (atyttyg) Adverbial: атпис (atpis) Multiplier: атписыӈ (atpisyň) Distributive: атыл (atyl) Number of people: атны (atny)

Pronunciation

IPA^(key): [ˈat]
Hyphenation: ат
Rhymes: -at

Etymology 1

From Proto-Uralic *witte.^[1] Cognates include Northern Khanty вет (wjet), Hungarian öt, Finnish viisi, Estonian viis, Nganasan бииˮ (bīʔ, “ten”), Central Mansi [script needed] (ät), and Southern Mansi [script needed] (äit).

Numeral

ат (at)

five

Etymology 2

From Proto-Mansi *ä̆t, from Proto-Uralic *ipsɜ.^[2] Cognates include Hungarian íz, Central Mansi [script needed] (ät), and Southern Mansi [script needed] (äit).

Noun

ат (at)

smell, taste

Declension

Inflection of ат (at)
	singular	dual	plural
nominative	ат (at)	атыг (atyg)	атыт (atyt)
dative	атын (atyn)	атыгын (atygyn)	атытын (atytyn)
ablative	атныл (atnyl)	атыгныл (atygnyl)	атытныл (atytnyl)
instrumental	атыл (atyl)	атыгтыл (atygtyl)	атытыл (atytyl)
translative	атыг (atyg)	атыгыг (atygyg)	атытыг (atytyg)

Possessive forms of ат (at)
possessor	single possession	double possession	multiple possession
1^st person sing.	атум (atum)	атагум (atagum)	атанум (atanum)
2^rd person sing.	атын (atyn)	атагын (atagyn)	атан (atan)
3^rd person sing.	атэ (atè)	атаге (atage)	атанэ (atanè)
1^st person dual	атме̄н (atmēn)	атагаме̄н (atagamēn)	атанаме̄н (atanamēn)
2^rd person dual	аты̄н (atȳn)	атагы̄н (atagȳn)	атаны̄н (atanȳn)
3^rd person dual	атэ̄ (atè̄)	атаге̄н (atagēn)	атанэ̄н (atanè̄n)
1^st person plural	атув (atuv)	атагув (ataguv)	атанув (atanuv)
2^rd person plural	аты̄н (atȳn)	атагы̄н (atagȳn)	атаны̄н (atanȳn)
3^rd person plural	атаныл (atanyl)	атага̄ныл (atagānyl)	ата̄ныл (atānyl)

Etymology 3

This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.
Particularly: “Central Mansi [script needed] (oåt) and Southern Mansi [script needed] (ǟ)”

Particle

ат (at)

not
Тав мо̄тхо̄тал ат ха̄сы минуӈкве. ― Tav mōthōtal at hāsy minuňkve. ― He is unable to go the day after tomorrow.

(Used before the conjugated verb in a sentence.)

References

^ Entry #1154 in Uralonet, online Uralic etymological database of the Hungarian Research Centre for Linguistics.
^ Entry #151 in Uralonet, online Uralic etymological database of the Hungarian Research Centre for Linguistics.

Mansi Dictionary of Munkácsi and Kálmán [6]

Russian

Pronunciation

IPA^(key): [at]

Noun

ат • (at) m inan (genitive а́та, nominative plural а́ты, genitive plural а́тов)

(numismatics) att (Lao coin)

Declension

Declension of ат (inan masc-form hard-stem accent-a)

	singular	plural
nominative	а́т át	а́ты áty
genitive	а́та áta	а́тов átov
dative	а́ту átu	а́там átam
accusative	а́т át	а́ты áty
instrumental	а́том átom	а́тами átami
prepositional	а́те áte	а́тах átax

Serbo-Croatian

Etymology

Borrowed from Ottoman Turkish آت (at).

Noun

ат m anim (Latin spelling at)

steed
Arabian (horse)

Declension

Declension of ат
	singular	plural
nominative	ат	ати / атови / атлари
genitive	ата	ата / атова / атлара
dative	ату	атима / атовима / атларима
accusative	ата	ате / атове / атларе
vocative	ате	ати / атови / атлари
locative	ату	атима / атовима / атларима
instrumental	атом	атима / атовима / атларима

Derived terms

Southern Altai

Etymology 1

From Proto-Turkic *āt.

Noun

ат • (at)

name

Declension

Inflection of ат
	singular	plural
absolute	ат (at)	аттар (attar)
definite genitive	аттыҥ (attïŋ)	аттардыҥ (attardïŋ)
dative	атка (atka)	аттарга (attarga)
definite accusative	атты (attï)	аттарды (attardï)
locative	атта (atta)	аттарда (attarda)
ablative	аттаҥ (attaŋ)	аттардаҥ (attardaŋ)

Etymology 2

From Proto-Turkic *at.

Noun

ат • (at)

horse

Declension

Inflection of ат
	singular	plural
absolute	ат (at)	аттар (attar)
definite genitive	аттыҥ (attïŋ)	аттардыҥ (attardïŋ)
dative	атка (atka)	аттарга (attarga)
definite accusative	атты (attï)	аттарды (attardï)
locative	атта (atta)	аттарда (attarda)
ablative	аттаҥ (attaŋ)	аттардаҥ (attardaŋ)

Related terms

јылкы (ǰïlkï)

Tatar

Etymology 1

Other scripts
Cyrillic	ат (at)‍
Zamanälif	at‍
Jaꞑalif	at
Yaña imlâ	‍ئات (at)
İske imlâ	آت (at)

From Proto-Turkic *at (“horse”).^[1] Cognate to Bashkir ат (at), etc.

Noun

ат • (at)

horse
- traditional, “Каз канаты [Qaz qanatı]”‎^[7]:
  Каз канаты кат-кат була, / Ир канаты ат була.
  Qaz qanatı qat-qat bula, / İr qanatı at bula.
  (please add an English translation of this quotation)
(chess) knight

Etymology 2

Other scripts
Cyrillic	ат (at)‍
Zamanälif	at‍
Jaꞑalif
Yaña imlâ	‍

From Proto-Turkic *āt. Cognate to Bashkir ат (at), etc.

Noun

ат • (at)

name
Synonym: исем (isem)

Related terms

атау (ataw, “to call; to name”, verb)
- атама (atama, noun)

References

^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*ăt”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8)‎^[3], Leiden, New York, Köln: E.J. Brill

Tuvan

Etymology

From Proto-Turkic *āt (“name”). Cognate with Kumyk ат (at), Turkish ad.

Pronunciation

IPA^(key): /at/

Noun

ат • (at) (definite accusative атты, plural аттар)

name
Мээң дуңмамның ады Кара-оол. ― Meeñ duñmamnıñ adı Kara-ool. ― My brother's name is Kara-ool.

Declension

Declension of ат
Nominative	ат at
Accusative	атты attı
	Singular	Plural
Nominative	ат at	аттар attar
Genitive	аттың attıñ	аттарның attarnıñ
Accusative	атты attı	аттарны attarnı
Dative	атка atka	аттарга attarga
Locative	атта atta	аттарда attarda
Ablative	аттан attan	аттардан attardan
Prolative I	атче atçe	аттарже attarje
Prolative II	аттыва attıva	аттардыва attardıva

First person singular possessive forms of ат
Nominative	атым atım
Accusative	атымны atımnı
	Singular	Plural
Nominative	атым atım	аттарым attarım
Genitive	атымның atımnıñ	аттарымның attarımnıñ
Accusative	атымны atımnı	аттарымны attarımnı
Dative	атымга atımga	аттарымга attarımga
Locative	атымда atımda	аттарымда attarımda
Ablative	атымдан atımdan	аттарымдан attarımdan
Prolative I	атымже atımje	аттарымже attarımje
Prolative II	атымдыва atımdıva	аттарымдыва attarımdıva

Derived terms

адаар (adaar)
аттыг (attıg)

Urum

Etymology 1

Inherited from Proto-Turkic *at (“horse”). Cognate with Chuvash ут (ut), Turkish at, Uzbek ot, Bashkir ат (at), Old Turkic 𐱃 (at), Yakut ат (at).

Pronunciation

IPA^(key): /at/
Hyphenation: ат

Noun

ат • (at) (definitive accusative ати (ati), plural атлар (atlar))

horse

Etymology 2

Verb

ат • (at)

second-person singular imperative of атиер (atier)

References

Oleksandr Harkavecʹ (2000), “ат”, in Urumsʹkyj Slovnyk [Urum-Ukrainian Dictionary], Almaty: Ynstytut Sxodoznavstva Myžnarodnyx Vydnosyn Xarkyvsʹkyj Kolehyum, →ISBN, page 60

Yakut

Etymology 1

Yakut Wikipedia has an article on:

ат

Wikipedia ^sah

From Proto-Turkic *at, *ăt (“horse”).

Noun

ат • (at)

horse
Synonym: сылгы (sïlgï)

Derived terms

ат кунан (at kunan, “steer”)
ат көлө (at kölö, “draft horse”)
ат оҕус (at oğus, “bullock”)
ат сэбэ (at sebe, “harness”)
аттаа (attaa, “to provide with a horse”)
аттаах (attaaq, “mounted, horseman”)
аттан (attan, “to mount, to ride”)
көлүүр ата (kölüür ata, “draft horse”)
обуос ата (obuos ata, “wagon horse”)

Etymology 2

Cognate with Mongolian [script needed] (axta, “castrated”). Note also Mongolian ат (at) above.

Adjective

ат • (at)

castrated, gelded
Synonym: субай (subay, “barren animal”)

Derived terms

аттаа (attaa, “to castrate, to geld”)

[1] Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*ăt”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8)‎^[1], Leiden, New York, Köln: E.J. Brill

[2] Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*āt”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8)‎^[2], Leiden, New York, Köln: E.J. Brill.

[3] ttps://starlingdb.org/cgi-bin/response.cgi?single=1&basename=%2fDATA%2fYENISEY%2fYENET&text_number=37&root=config

[4] Vajda, Edward; Werner, Heinrich (2022), Comparative-Historical Yeniseian Dictionary (Languages of the World/Dictionaries; 79, 80), Muenchen: LINCOM GmbH, →ISBN, pages 88, 94

[5] Vajda, Edward; Werner, Heinrich (2022), Comparative-Historical Yeniseian Dictionary (Languages of the World/Dictionaries; 79, 80), Muenchen: LINCOM GmbH, →ISBN, pages 88, 94

[6] Vajda, Edward; Werner, Heinrich (2022), Comparative-Historical Yeniseian Dictionary (Languages of the World/Dictionaries; 79, 80), Muenchen: LINCOM GmbH, →ISBN, page 88

[7] Vajda, Edward; Werner, Heinrich (2022), Comparative-Historical Yeniseian Dictionary (Languages of the World/Dictionaries; 79, 80), Muenchen: LINCOM GmbH, →ISBN, page 89

[8] Clauson, Gerard (1972), “2 at”, in An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish, Oxford: Clarendon Press, →ISBN, →OCLC, page 33

[9] Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*ăt”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill

[10] Entry #1154 in Uralonet, online Uralic etymological database of the Hungarian Research Centre for Linguistics.

[11] Entry #151 in Uralonet, online Uralic etymological database of the Hungarian Research Centre for Linguistics.

[12] Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*ăt”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8)‎^[3], Leiden, New York, Köln: E.J. Brill

[1]

[2]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[1]

[2]

[1]

[2]

[1]

Chess pieces in Kazakh · шахмат тастары (şaxmat tastary) (layout · text)

патша (patşa)	уәзір (uäzır), патшайым (patşaiym)	тура (tura)	піл (pıl)	ат (at)	пешка (peşka), сарбаз (sarbaz)

Azerbaijani

Noun

Declension

Bashkir

Pronunciation

Etymology 1

Noun

Declension

Derived terms

Etymology 2

Noun

Declension

References

Bulgarian

Etymology

Pronunciation

Noun

Declension

References

Anagrams

Dolgan

Etymology

Noun

Kazakh

Pronunciation

Etymology 1

Noun

Declension

Etymology 2

Noun

Declension

See also

Ket

Etymology 1

Pronunciation

Particle

Etymology 2

Pronunciation

Pronoun

Etymology 3

Pronunciation

Adposition

Etymology 4

Pronunciation

Verb

References

Further reading

Kumyk

Etymology 1

Noun

Declension

Etymology 2

Noun

Declension

Kyrgyz

Pronunciation

Etymology 1

Noun

Declension

Etymology 2

Noun

Declension

Macedonian

Etymology

Pronunciation

Noun

Declension

Mongolian

Etymology

Noun

Hypernyms

Derived terms

See also

Nivkh

Pronunciation

Noun

Synonyms

References

Nogai

Etymology 1