przekładać
Jump to navigation
Jump to search
Old Polish
[edit]Etymology
[edit]From prze- + kładać. First attested in the fifteenth century.
Pronunciation
[edit]Verb
[edit]przekładać impf
- (attested in Lesser Poland) to postpone, to reschedule for later
- 1934 [1460], Leon Białkowski, editor, Lubelska księga podkomorska piętnastego wieku. Liber succamerarii terrae Lublinensis saeculi XV[1], Lublin, page 88:
- Diem, quem debuerunt habere feria secunda post Conversionem sancti Pauli, eundem... ad predictam feriam quintam proximam post Purificacionem Marie transponimus et transferimus al. przekladamy y pokladamy
- [Diem, quem debuerunt habere feria secunda post Conversionem sancti Pauli, eundem... ad predictam feriam quintam proximam post Purificacionem Marie transponimus et transferimus al. przekładamy i pokładamy]
- to put before, to deem more valuable; to prefer, to place above
- 1880-1894 [End of the fifteenth century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności[2], volume I, page 143:
- Gynschego nycz myloszczy Chrystvszevey nye przeklądącz (praeponere)
- [Jinszego nic miłości Chrystusewej nie przekładać (praeponere)]
- (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) to behold
- 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski[3], Krakow, Brodnia, page 2b:
- Iże... mocni szukali duszę moję i nie przekładali Boga przed oczyma swojima (non proposuerunt deum ante conspectum suum Psal 53, 5)
- [Ize... moczny szukali duszą moią y nye przekladali boga przed oczima swogima (non proposuerunt deum ante conspectum suum Psal 53, 5)]
- (attested in Greater Poland) to add to
- 1965 [1456], Mikołaj z Pawłowic, edited by Henryk Kowalewicz, Średniowieczne zabytki języka polskiego w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. Polskie glosy i zapiski z rękopisów 1728, 1732, 1752, Zeszyty Naukowe UAM, Greater Poland, page 116:
- Fili, ne adicias, przecladay, peccatum super peccatum
- [Fili, ne adicias, przekładaj, peccatum super peccatum]
Derived terms
[edit]noun
Related terms
[edit]verbs
Descendants
[edit]- Polish: przekładać
- Silesian: przekłŏdać
References
[edit]- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “przekładać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Polish przekładać. By surface analysis, prze- + kładać. Sense 7 and sense 8 are semantic loans from Latin trānsferō.[1]
Pronunciation
[edit]- IPA(key): /pʂɛˈkwa.dat͡ɕ/
- (Middle Polish) IPA(key): /pʂɛˈkɫa.dat͡ɕ/, /pr̝ɛˈkɫa.dat͡ɕ/
Audio 1, przekładać: (file) Audio 2, przekładać się: (file) - Rhymes: -adat͡ɕ
- Syllabification: prze‧kła‧dać
Verb
[edit]przekładać impf (perfective przełożyć)
- (transitive) to move around, to move over (to take someone or something and put it from one place to another)
- Po co ciągle przekładasz piórnik z miejsca na miejsce? ― Why do you keep moving the pencil case around?
- (transitive) to rearrange (to change the order or arrangement of)
- Synonym: przestawiać
- (transitive) to put through; to set across (to take something and it on the other side of something or over the top) [with przez (+ accusative) ‘through what’], [with nad (+ instrumental) ‘above what’]
- (transitive, card games) to cut a deck of cards
- (transitive) to interlay, to put between (to place something between layers of something) [with instrumental ‘with what’]
- (transitive) to reschedule (to change the planned time or date of something) [with z (+ genitive) ‘from what’], [with na (+ accusative) ‘to what’] [with o (+ accusative) ‘by how much’]
- (transitive) to translate (to change spoken words or written text from one language to another or to provide a translation) [with z (+ genitive) ‘from what’], [with na (+ accusative) ‘to what’]
- Synonym: tłumaczyć
- (transitive) to translate (to change from one form or medium to another) [with na (+ accusative) ‘to what’]
- Synonym: tłumaczyć
- (transitive) to put before, to put ahead (to treat as more important than) [with nad or ponad (+ accusative) ‘before whom/what’]
- (transitive, obsolete) to put before (to present)
- (transitive, obsolete) to explain, to justify
- (transitive, Middle Polish) to put in charge, to give power, to make leader
- (transitive, Middle Polish) to deem, to consider as; to treat as
- (transitive, Middle Polish) to reassemble
- (transitive, Middle Polish) to put an egg under a brooding chicken
- (transitive, Middle Polish) to compare
- Synonym: porównywać
- (transitive, Middle Polish) to presuppose; Further details are uncertain.
- (reflexive with się) to be reflected in (to have an impact) [with na (+ accusative) ‘to what’]
- (reflexive with się) to translate (to be changed from one form or medium to another) [with na (+ accusative) ‘to what’]
- (reflexive with się) to shift (to change one's position only slightly) [with z (+ genitive) ‘from what’], [with na (+ accusative) ‘to what’]
- Synonym: przekręcać się
- (reflexive with się, Middle Polish) to put oneself before, to put oneself ahead (to treat oneself as more important than)
- (reflexive with się, Middle Polish) to overcharge (to incur excessive costs)
- (reflexive with się, Middle Polish) to try, to attempt (to make an effort)
- Synonyms: próbować, starać się, wysilać się
- (reflexive with się, Middle Polish) to deem oneself, to consider oneself as; to treat oneself as
- (reflexive with się, Middle Polish) to be introduced; to be noticed
- (reflexive with się, Middle Polish) to be located
- Synonym: znajdować się
Verb
[edit]przekładać impf
- (transitive, obsolete, hunting, of a dog) to run through many times searching for game (running, to cross e.g. a field)
Conjugation
[edit]Derived terms
[edit]adjectives
nouns
verbs
Related terms
[edit]adjectives
adverbs
nouns
verbs
See also
[edit]References
[edit]- ^ Bańkowski, Andrzej (2000) “przekładać III”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
Further reading
[edit]- przekładać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- przekładać in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “przekładać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “przekładać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “PRZEKŁADAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 28.03.2021
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “przekładać”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “przekładać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “przekładać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 108
- przekładać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
Categories:
- Old Polish terms prefixed with prze-
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish verbs
- Old Polish imperfective verbs
- Lesser Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Sieradz-Łęczyca Old Polish
- Greater Poland Old Polish
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms prefixed with prze-
- Polish semantic loans from Latin
- Polish terms derived from Latin
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/adat͡ɕ
- Rhymes:Polish/adat͡ɕ/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish verbs
- Polish imperfective verbs
- Polish transitive verbs
- Polish terms with usage examples
- pl:Card games
- Polish terms with obsolete senses
- Middle Polish
- Polish terms with uncertain meaning
- Polish terms with quotations
- Polish reflexive verbs
- pl:Hunting