dziać
Jump to navigation
Jump to search
Old Polish
[edit]Alternative forms
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *děti. First attested in the 14th century.
Pronunciation
[edit]Verb
[edit]dziać impf (perfective udziać)
- to do; to act
- 1901 [15th century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 129:
- Dzeyą a. *czyno fungor (pro quo legatione fungor in catena, ita ut in ipso audeam, prout oportet me, loqui Eph 6, 20)
- [Dzieję a. czynię fungor (pro quo legatione fungor in catena, ita ut in ipso audeam, prout oportet me, loqui Eph 6, 20)]
- 1856-1870 [1431], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[1], volume II, number 2364:
- Unum tuss cirotecarum dzanych
- [Unum tuss cirotecarum dzianych]
Verb
[edit]dziać pf
- (attested in Sieradz-Łęczyca) to lose, to misplace; to place, to put
- 1897 [1394], Teki Adolfa Pawińskiego[2], volume III, number 3470, Łęczyca Land:
- Mego czloueka gøl... i tamo gi pøthal, a w them ne wem, kamo gi dzal
- [Mego człowieka jął... i tamo ji pętał a w tem nie wiem, kamo ji dział]
Verb
[edit]dziać impf
- (attested in Lesser Poland) to call; to name [with dative ‘whom/what’]
- Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie[3], Krakow, page 2b:
- Czeszarsz, gemusczy gest bilo tho ymø Augustus dza[a]no
- [Cesarz, jemużci jest było to imię Augustus dziano]
- (attested in Lesser Poland) to say, to speak
- Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie[4], Krakow, page 172a:
- Alleczby nektory clouek... tako rzecl, ysze gacz, dze, ne mogø bycz swøth
- [Alećby niektory człowiek... tako rzekł, iże jać, dzie, nie mogę być święt]
- (reflexive with się, attested in Masovia) to happen, to go on, to unfold, to take place [with od (+ genitive) or przez (+ accusative) ‘because of whom’, along with dative ‘to whom’, along with z (+ instrumental) ‘with whom’]
- 1856-1870 [1399], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[5], volume VIII, number 8758:
- A potem czo sya dzalo, to bylo za yego poczanthkem
- [A potem co się działo, to było za jego początkiem]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[6], page 377:
- Vschytek lyvd veselyl szye ze wschysthkych tych czvd vyelebnych, ktore szye dzyaly od nyego (quae gloriose fiebant ab eo Luc 13, 17)
- [Wszytek lud weselił sie ze wszystkich tych cud wielebnych, ktore sie działy od niego (quae gloriose fiebant ab eo Luc 13, 17)]
- 1950 [1477], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3095, Warsaw:
- Domini, nyesprąwyedlyw[y][ości] my szą dzeya a precone
- [Domini, niesprawiedliw[ości] mi się dzieją a precone]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[7], page 734:
- O tem, yako dzyevycza Marya pytala svyatego Yana, czo by szye dzyalo z yey synem?
- [O tem, jako dziewica Maryja pytała świętego Jana, co by sie działo z jej synem?]
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 85:
- Dzyalo syąn w Sochaczowye (acta sunt in Sochaczew), w ponyedzalek po nyedzyeli Cantate
- [Działo się w Sochaczowie (acta sunt in Sochaczew) w poniedziałek po niedzieli Cantate]
- 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[8], 5, 16:
- Ach sluszebnyky twoge byczmy byyø, przesprawnye sze dzege przeczyw ludu twemu (iniuste agitur contra populum tuum)
- [Ach służebniki twoje biczmi biją a przezprawnie sie dzieje przeciw ludu twemu (iniuste agitur contra populum tuum)]
Derived terms
[edit]nouns
verbs
Descendants
[edit]References
[edit]- Boryś, Wiesław (2005) “dziać, dziać się”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Sławski, Franciszek (1958-1965) “dziać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- Mańczak, Witold (2017) “dziać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000) “dziać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “dziać, dzieć, dziejać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
[edit]Alternative forms
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Polish dziać.
Pronunciation
[edit]- IPA(key): /d͡ʑat͡ɕ/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈd͡ʑɒt͡ɕ/
Audio 1, dziać: (file) Audio 2, dziać się: (file) - Rhymes: -at͡ɕ
- Syllabification: dziać
Verb
[edit]dziać impf
- (transitive, intransitive) to knit; to weave (to turn thread or yarn into a piece of fabric)
- Synonyms: robić na drutach, tkać
- (obsolete, transitive) to embroider (to stitch a decorative design on fabric with needle and thread)
- (obsolete, transitive) to do; to make
- (obsolete, transitive) to call; to name [with dative ‘whom/what’]
- Synonym: nazywać
- (obsolete, transitive) to recite, to retell
- (reflexive with się) to go on (to happen or occur) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
- Synonyms: stawać się, wydarzać się, zachodzić
- (reflexive with się) to happen to, to occur to [with dative ‘to whom’]
- Synonyms: przytrafiać, zdarzać się
- (reflexive with się, obsolete) to work out (to be successful)
- Synonyms: powodzić się, udawać się, wieść się
- (reflexive with się, Middle Polish) to be recited, to retold
- Synonyms: głosić się, opowiadać się
Conjugation
[edit]Verb
[edit]dziać pf
- (transitive, Middle Polish) to misplace; to place
- (reflexive with się, obsolete or regional) to turn around; to get lost
Conjugation
[edit]Derived terms
[edit]nouns
phrase
verbs
Related terms
[edit]adjective
nouns
verbs
- działać impf
Trivia
[edit]According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), dziać się is one of the most used words in Polish, appearing 13 times in scientific texts, 4 times in news, 13 times in essays, 17 times in fiction, and 24 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 71 times, making it the 906th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
[edit]Further reading
[edit]- dziać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- dziać się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- dziać in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “dziać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “dziać się, dzieć się, [dziejać się]”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Wiesław Morawski (13.03.2020) “DZIAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- “DZIAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 13.03.2020
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “dziać”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “dziać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “dziać, [dziejać, dziajać]”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 630
Categories:
- Old Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms inherited from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms inherited from Proto-Indo-European
- Old Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *dʰeh₁-
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish verbs
- Old Polish imperfective verbs
- Old Polish terms with quotations
- Old Polish perfective verbs
- Sieradz-Łęczyca Old Polish
- Lesser Poland Old Polish
- Old Polish reflexive verbs
- Masovia Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms inherited from Proto-Indo-European
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *dʰeh₁-
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish 1-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/at͡ɕ
- Rhymes:Polish/at͡ɕ/1 syllable
- Polish lemmas
- Polish verbs
- Polish imperfective verbs
- Polish transitive verbs
- Polish intransitive verbs
- Polish terms with obsolete senses
- Polish reflexive verbs
- Middle Polish
- Polish perfective verbs
- Regional Polish
- pl:Knitting