सार

See also: सर, सारा, सिर, सुर, and सूरा

Hindi

Etymology

Borrowed from Sanskrit सार (sāra, “essence, substance”).

Pronunciation

• (Standard Hindi) IPA^(key): /sɑːɾ/, [säːɾ]

Noun

सार • (sār) m

1. essence, substance, summary, gist

   Synonyms: सारांश (sārāñś), निचोड़ (nicoṛ)

Declension

Declension of सार (masc cons-stem)

	singular	plural
direct	सार sār	सार sār
oblique	सार sār	सारों sārõ
vocative	सार sār	सारो sāro

References

• Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “सार”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha, page 5082
• McGregor, Ronald Stuart (1993), “सार”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press, page 1008
• Caturvedi, Mahendra; Bhola Nath Tiwari (1970), “सार”, in A practical Hindi-English dictionary, Delhi: National Publishing House, page 803
• Bahri, Hardev (1989), “सार”, in Siksarthi Hindi-Angrejhi Sabdakosa [Learners' Hindi-English Dictionary], Delhi: Rajpal & Sons, page 654.

Marathi

Pronunciation

• IPA^(key): /saɾ/

Etymology 1

Borrowed from Sanskrit सार (sāra).

Noun

सार • (sār) ?

1. essence
2. The ring or band or rope by which the yard of boats and small sailing vessels is secured to the mast

Etymology 2

Borrowed from Kannada ಸಾರು (sāru).

Noun

सार • (sār) ?

1. A dilute mixture of tamarinds mango-steins and similar fruits squeezed in any pulse-decoction or in water with salt assafœtida

Etymology 3

Borrowed from English sir.

Noun

सार • (sār) ?

1. sir

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• সাৰ (Assamese script)
• ᬲᬵᬭ (Balinese script)
• সার (Bengali script)
• 𑰭𑰯𑰨 (Bhaiksuki script)
• 𑀲𑀸𑀭 (Brahmi script)
• သာရ (Burmese script)
• સાર (Gujarati script)
• ਸਾਰ (Gurmukhi script)
• 𑌸𑌾𑌰 (Grantha script)
• ꦱꦴꦫ (Javanese script)
• 𑂮𑂰𑂩 (Kaithi script)
• ಸಾರ (Kannada script)
• សារ (Khmer script)
• ສາຣ (Lao script)
• സാര (Malayalam script)
• ᠰᠠ᠎᠊ᠠᡵᠠ (Manchu script)
• 𑘭𑘰𑘨 (Modi script)
• ᠰᠠᢗᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
• 𑧍𑧑𑧈 (Nandinagari script)
• 𑐳𑐵𑐬 (Newa script)
• ସାର (Odia script)
• ꢱꢵꢬ (Saurashtra script)
• 𑆱𑆳𑆫 (Sharada script)
• 𑖭𑖯𑖨 (Siddham script)
• සාර (Sinhalese script)
• 𑪁𑩛𑩼 (Soyombo script)
• 𑚨𑚭𑚤 (Takri script)
• ஸார (Tamil script)
• సార (Telugu script)
• สาร (Thai script)
• སཱ་ར (Tibetan script)
• 𑒮𑒰𑒩 (Tirhuta script)
• 𑨰𑨊𑨫 (Zanabazar Square script)

Etymology 1

Of uncertain origin. Various connections have been suggested based on the word's multiple meanings, such as to Proto-Indo-European *sḗh₂l (“salt”) from the "essence" meaning, Ancient Greek ῥώμη (rhṓmē, “strength”) from the "power" meaning, and सर्व (sarva, “whole”) from the "chief" meaning. A connection to Latin sorbus (“sorb tree”) has also been suggested, taking "red" as the original meaning for "sorbus"; this must be rejected based on De Vaan's analysis that "red" was not the original meaning.

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /sɑ́ː.ɾɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /s̪ɑː.ɾɐ/

Noun

सार॑ • (sā́ra) stem, m or n

1. the core or pith or solid interior of anything
2. firmness, strength, power, energy
3. the substance or essence or marrow or cream or heart or essential part of anything, best part, quintessence
4. (at the end of a compound) "chiefly consisting of or depending on etc.", compare पर (para)

   धर्मसारं जगत् (dharma-sāraṃ jagat) — the world chiefly depends on justice

   तूष्णींसार (tūṣṇīṃ-sāra) — chiefly silent

   सारत् सारम् (sārat sāram) - the very best

5. the real meaning, main point
6. a compendium, summary, epitome (often at the end of a compound in titles of books)
7. a chief-ingredient or constituent part of the body (causing the peculiarities of temperament; reckoned to be 7, namely सत्त्व (sattva), शुक्र (śukra), मज्जन् (majjan), अस्थि (asthi), मेदस् (medas), मांस (māṃsa), रक्त (rakta))
8. any ingredient
9. nectar
10. cream, curds
11. worth, value

    सरेण (sareṇa) — in consideration of, according to

12. wealth, property, goods, riches
13. (masculine, rhetoric) a kind of climax
14. resin used as a perfume
15. water
16. dung
17. the matter formed in a boil or ulcer, pus
18. impure carbonate of soda
19. a confederate prince, ally
20. m (= शार (śāra)) a piece at chess or backgammon etc.

Declension

Masculine a-stem declension of सार॑

	singular	dual	plural
nominative	सारः॑ (sā́raḥ)	सारौ॑ (sā́rau) सारा॑¹ (sā́rā¹)	साराः॑ (sā́rāḥ) सारा॑सः¹ (sā́rāsaḥ¹)
accusative	सार॑म् (sā́ram)	सारौ॑ (sā́rau) सारा॑¹ (sā́rā¹)	सारा॑न् (sā́rān)
instrumental	सारे॑ण (sā́reṇa)	सारा॑भ्याम् (sā́rābhyām)	सारैः॑ (sā́raiḥ) सारे॑भिः¹ (sā́rebhiḥ¹)
dative	सारा॑य (sā́rāya)	सारा॑भ्याम् (sā́rābhyām)	सारे॑भ्यः (sā́rebhyaḥ)
ablative	सारा॑त् (sā́rāt)	सारा॑भ्याम् (sā́rābhyām)	सारे॑भ्यः (sā́rebhyaḥ)
genitive	सार॑स्य (sā́rasya)	सार॑योः (sā́rayoḥ)	सारा॑णाम् (sā́rāṇām)
locative	सारे॑ (sā́re)	सार॑योः (sā́rayoḥ)	सारे॑षु (sā́reṣu)
vocative	सार॑ (sā́ra)	सारौ॑ (sā́rau) सारा॑¹ (sā́rā¹)	साराः॑ (sā́rāḥ) सारा॑सः¹ (sā́rāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Neuter a-stem declension of सार॑

	singular	dual	plural
nominative	सार॑म् (sā́ram)	सारे॑ (sā́re)	सारा॑णि (sā́rāṇi) सारा॑¹ (sā́rā¹)
accusative	सार॑म् (sā́ram)	सारे॑ (sā́re)	सारा॑णि (sā́rāṇi) सारा॑¹ (sā́rā¹)
instrumental	सारे॑ण (sā́reṇa)	सारा॑भ्याम् (sā́rābhyām)	सारैः॑ (sā́raiḥ) सारे॑भिः¹ (sā́rebhiḥ¹)
dative	सारा॑य (sā́rāya)	सारा॑भ्याम् (sā́rābhyām)	सारे॑भ्यः (sā́rebhyaḥ)
ablative	सारा॑त् (sā́rāt)	सारा॑भ्याम् (sā́rābhyām)	सारे॑भ्यः (sā́rebhyaḥ)
genitive	सार॑स्य (sā́rasya)	सार॑योः (sā́rayoḥ)	सारा॑णाम् (sā́rāṇām)
locative	सारे॑ (sā́re)	सार॑योः (sā́rayoḥ)	सारे॑षु (sā́reṣu)
vocative	सार॑ (sā́ra)	सारे॑ (sā́re)	सारा॑णि (sā́rāṇi) सारा॑¹ (sā́rā¹)

• ¹Vedic

Derived terms

• कृष्णसार (kṛṣṇasāra)

Descendants

• Bengali: সার (śar)
• Pali: sāra
• Prakrit: 𑀲𑀸𑀭 (sāra)
• → Malayalam: സാരം (sāraṁ)
• → Old Javanese: sāra, sāri
  • > Javanese: ꦱꦫ (sara) (inherited)
  • → Balinese: ᬲᬵᬭ (sara, “energy”)
  • > Javanese: ꦱꦫꦶ (sari) (inherited)
  • → Balinese: ᬲᬭᬶ (sari, “milk”), ᬲᬵᬭᬶ (sari, “flower”)
  • → Malay: sari
    • > Indonesian: sari (inherited)
• → Telugu: సారము (sāramu)
• → Tamil: ஸாரம் (sāram)
• → Thai: สาระ (sǎa-rá)

Adjective

सार • (sāra) stem

1. hard, firm, solid, strong
2. precious, valuable
3. good, sound, best, excellent
4. sound (as an argument that has been thoroughly proved)
5. full of (+instrumental)
6. motley, speckled (=शार (śāra))

Declension

Masculine a-stem declension of सार

	singular	dual	plural
nominative	सारः (sāraḥ)	सारौ (sārau)	साराः (sārāḥ)
accusative	सारम् (sāram)	सारौ (sārau)	सारान् (sārān)
instrumental	सारेण (sāreṇa)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारैः (sāraiḥ)
dative	साराय (sārāya)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
ablative	सारात् (sārāt)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
genitive	सारस्य (sārasya)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारे (sāre)	सारयोः (sārayoḥ)	सारेषु (sāreṣu)
vocative	सार (sāra)	सारौ (sārau)	साराः (sārāḥ)

Feminine ā-stem declension of सारा

	singular	dual	plural
nominative	सारा (sārā)	सारे (sāre)	साराः (sārāḥ)
accusative	साराम् (sārām)	सारे (sāre)	साराः (sārāḥ)
instrumental	सारया (sārayā)	साराभ्याम् (sārābhyām)	साराभिः (sārābhiḥ)
dative	सारायै (sārāyai)	साराभ्याम् (sārābhyām)	साराभ्यः (sārābhyaḥ)
ablative	सारायाः (sārāyāḥ)	साराभ्याम् (sārābhyām)	साराभ्यः (sārābhyaḥ)
genitive	सारायाः (sārāyāḥ)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारायाम् (sārāyām)	सारयोः (sārayoḥ)	सारासु (sārāsu)
vocative	सारे (sāre)	सारे (sāre)	साराः (sārāḥ)

Neuter a-stem declension of सार

	singular	dual	plural
nominative	सारम् (sāram)	सारे (sāre)	साराणि (sārāṇi)
accusative	सारम् (sāram)	सारे (sāre)	साराणि (sārāṇi)
instrumental	सारेण (sāreṇa)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारैः (sāraiḥ)
dative	साराय (sārāya)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
ablative	सारात् (sārāt)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
genitive	सारस्य (sārasya)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारे (sāre)	सारयोः (sārayoḥ)	सारेषु (sāreṣu)
vocative	सार (sāra)	सारे (sāre)	साराणि (sārāṇi)

Etymology 2

From the root सृ (sṛ).

Pronunciation

• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /s̪ɑː.ɾɐ/

Noun

सार • (sāra) stem, m

1. course, motion

   पूर्वसार (pūrva-sāra) — going eastwards

2. stretching out, extension (Kālac.)

Declension

Masculine a-stem declension of सार

	singular	dual	plural
nominative	सारः (sāraḥ)	सारौ (sārau)	साराः (sārāḥ)
accusative	सारम् (sāram)	सारौ (sārau)	सारान् (sārān)
instrumental	सारेण (sāreṇa)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारैः (sāraiḥ)
dative	साराय (sārāya)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
ablative	सारात् (sārāt)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
genitive	सारस्य (sārasya)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारे (sāre)	सारयोः (sārayoḥ)	सारेषु (sāreṣu)
vocative	सार (sāra)	सारौ (sārau)	साराः (sārāḥ)

Adjective

सार • (sāra) stem

1. driving away, destroying

Declension

Masculine a-stem declension of सार

	singular	dual	plural
nominative	सारः (sāraḥ)	सारौ (sārau)	साराः (sārāḥ)
accusative	सारम् (sāram)	सारौ (sārau)	सारान् (sārān)
instrumental	सारेण (sāreṇa)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारैः (sāraiḥ)
dative	साराय (sārāya)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
ablative	सारात् (sārāt)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
genitive	सारस्य (sārasya)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारे (sāre)	सारयोः (sārayoḥ)	सारेषु (sāreṣu)
vocative	सार (sāra)	सारौ (sārau)	साराः (sārāḥ)

Feminine ā-stem declension of सारा

	singular	dual	plural
nominative	सारा (sārā)	सारे (sāre)	साराः (sārāḥ)
accusative	साराम् (sārām)	सारे (sāre)	साराः (sārāḥ)
instrumental	सारया (sārayā)	साराभ्याम् (sārābhyām)	साराभिः (sārābhiḥ)
dative	सारायै (sārāyai)	साराभ्याम् (sārābhyām)	साराभ्यः (sārābhyaḥ)
ablative	सारायाः (sārāyāḥ)	साराभ्याम् (sārābhyām)	साराभ्यः (sārābhyaḥ)
genitive	सारायाः (sārāyāḥ)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारायाम् (sārāyām)	सारयोः (sārayoḥ)	सारासु (sārāsu)
vocative	सारे (sāre)	सारे (sāre)	साराः (sārāḥ)

Neuter a-stem declension of सार

	singular	dual	plural
nominative	सारम् (sāram)	सारे (sāre)	साराणि (sārāṇi)
accusative	सारम् (sāram)	सारे (sāre)	साराणि (sārāṇi)
instrumental	सारेण (sāreṇa)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारैः (sāraiḥ)
dative	साराय (sārāya)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
ablative	सारात् (sārāt)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
genitive	सारस्य (sārasya)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारे (sāre)	सारयोः (sārayoḥ)	सारेषु (sāreṣu)
vocative	सार (sāra)	सारे (sāre)	साराणि (sārāṇi)

Etymology 3

From स- (sa-) +‎ अर (ara, “spoke”).

Pronunciation

• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /s̪ɑː.ɾɐ/

Adjective

सार • (sāra) stem

1. having spokes (Śulbas.)

Declension

Masculine a-stem declension of सार

	singular	dual	plural
nominative	सारः (sāraḥ)	सारौ (sārau)	साराः (sārāḥ)
accusative	सारम् (sāram)	सारौ (sārau)	सारान् (sārān)
instrumental	सारेण (sāreṇa)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारैः (sāraiḥ)
dative	साराय (sārāya)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
ablative	सारात् (sārāt)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
genitive	सारस्य (sārasya)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारे (sāre)	सारयोः (sārayoḥ)	सारेषु (sāreṣu)
vocative	सार (sāra)	सारौ (sārau)	साराः (sārāḥ)

Feminine ā-stem declension of सारा

	singular	dual	plural
nominative	सारा (sārā)	सारे (sāre)	साराः (sārāḥ)
accusative	साराम् (sārām)	सारे (sāre)	साराः (sārāḥ)
instrumental	सारया (sārayā)	साराभ्याम् (sārābhyām)	साराभिः (sārābhiḥ)
dative	सारायै (sārāyai)	साराभ्याम् (sārābhyām)	साराभ्यः (sārābhyaḥ)
ablative	सारायाः (sārāyāḥ)	साराभ्याम् (sārābhyām)	साराभ्यः (sārābhyaḥ)
genitive	सारायाः (sārāyāḥ)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारायाम् (sārāyām)	सारयोः (sārayoḥ)	सारासु (sārāsu)
vocative	सारे (sāre)	सारे (sāre)	साराः (sārāḥ)

Neuter a-stem declension of सार

	singular	dual	plural
nominative	सारम् (sāram)	सारे (sāre)	साराणि (sārāṇi)
accusative	सारम् (sāram)	सारे (sāre)	साराणि (sārāṇi)
instrumental	सारेण (sāreṇa)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारैः (sāraiḥ)
dative	साराय (sārāya)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
ablative	सारात् (sārāt)	साराभ्याम् (sārābhyām)	सारेभ्यः (sārebhyaḥ)
genitive	सारस्य (sārasya)	सारयोः (sārayoḥ)	साराणाम् (sārāṇām)
locative	सारे (sāre)	सारयोः (sārayoḥ)	सारेषु (sāreṣu)
vocative	सार (sāra)	सारे (sāre)	साराणि (sārāṇi)

Further reading

• Monier Williams (1899), “सार”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1208, column 1.
• Hellwig, Oliver (2010–2026), “sāra”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.
• Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “sāra”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press