Jump to content

oddać

From Wiktionary, the free dictionary
See also: òddac

Old Polish

[edit]

Alternative forms

[edit]

Etymology

[edit]
Etymology tree
Proto-Indo-European *étider.
Proto-Balto-Slavic *ati
Proto-Slavic *otъ
Proto-Slavic *otъ-
Proto-Indo-European *deh₃-redup.
Proto-Indo-European *-ti
Proto-Indo-European *dédeh₃ti
Proto-Balto-Slavic *dṓˀtei
Proto-Slavic *dàti
Proto-Slavic *otъdati
Old Polish oddać

    Inherited from Proto-Slavic *otъdati. First attested in 1391. By surface analysis, od- +‎ dać.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): (10th–15th CE) /ɔddat͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /ɔddat͡ɕʲ/

    Verb

    [edit]

    oddać pf (imperfective oddawać)

    1. (attested in Greater Poland) to give back; to pay back; to return
      • 1960 [1437], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 112, Pyzdry:
        Yakom ya thobye nye wynowat trzech grziwyen, kthore trzi grzywny tobyem myal oddacz dabyną
        [Jakom ja tobie nie winowat trzech grzywien, ktore trzy grzywny tobiem miał oddać dębiną]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 113v:
        Reddere widergeben a re do […] oddącz
        [Reddere widergeben a re do […] oddącz]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 114v:
        Remunerare wider begaben oder lonen oddącz
        [Remunerare wider begaben oder lonen oddącz]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 115r:
        Rependere id est reddere renunciare vergelten oddacz
        [Rependere id est reddere renunciare vergelten oddacz]
    2. (attested in Greater Poland) to give away; to donate; to gift
      • 1884 [c. 1455-1460], “Die Magdeburger Urtheile. Ein Deutschen Rechtes in polnischer Sprache aus der Mitte des XV Jahrhunderts”, in Aleksander Brückner, editor, Archiv für slavische Philologie, volume VI, page 363:
        Czlowyek moze szwe dzedzyczstwo y gymyenye dobrze dobythe przed prawem oddacz
        [Człowiek może swe dziedzicstwo i jimienie dobrze dobyte przed prawem oddać]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[2], pages 761–762:
        Iudasch... kosczyolv pyenyądze vroczyl, a ssam ssyebye schybyenyczy oddal
        [Judasz... kościołu pieniądze wrocił a sam siebie szybienicy oddał]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 114v:
        Relatiua dona oddane dary
        [Relatiua dona oddane dary]
    3. to entrust (to place under someone's care)
      • 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 3, 10:
        Y dasz darem slvgy kosczelne Aaronowi a synom iego, gimze odani sø (traditi sunt) od synow israelskich
        [I dasz darem sługi kościelne Aaronowi a synom jego, jimże odani są (traditi sunt) od synow israelskich]
      • 1868 [1500], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[3], volume XVI (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 307:
        Iacobus... iuramentum debet prestare tali condicione, quia sibi accomodavit et contulit al. oddal equm sanum non claudum
        [Iacobus... iuramentum debet prestare tali condicione, quia sibi accomodavit et contulit al. oddał equm sanum non claudum]
    4. to give away (to give as a wife) [with dative or za (+ accusative) or z (+ instrumental) ‘to whom’]
      • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 22, 25:
        Ale gdysz na polv naydze møsz dzewkø ges to gest oddana (desponsata est), a... lezal s nyø, on sam vmrze
        [Ale gdyż na polu najdzie mąż dziewkę, jeż to jest oddana (desponsata est), a... leżał s nią, on sam umrze]
      • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 21, 9:
        Paklybi yø (sc. dziewkę) synu swemu oddal (sin autem filio suo desponderit eam), podle obiczyaya dzewek uczyny gey
        [Pakliby ją (sc. dziewkę) synu swemu oddał (sin autem filio suo desponderit eam), podle obyczaja dziewek uczyni jej]
      • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 25, 5:
        Gdisz przebiwayø bracza spolv, a geden z nich vmrze przes dzeczi, zona vmarlego nye odda syø za ginego (non nubet alteri), ale poymye brata gego
        [Gdyż przebywają bracia społu a jeden z nich umrze przez dzieci, żona umarłego nie odda się za jinego (non nubet alteri), ale pojmie brata jego]
      • 1451-1455, Legenda o świętym Aleksym‎[4], line 51:
        A wyacz mv czeszarz dzewka dal, a papyesz gy sz nyą oddal
        [A więc mu cesarz dziewkę dał, a papież ji z nią oddał]
    5. (reflexive with się) to dedicate oneself to someone or something; to tend to someone or something [with ku (+ dative)], [with na (+ accusative) ‘to whom/what’]
      • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 36, 2:
        A gdisz wezwal ge Moyszesz a kaszdego møsza uczonego, ktoremu dal bog møødroszcz, ktorzy z swey woley oddaly sze ku dzyalanyu dzyala (obtulerant se ad faciendum opus), dal gym wszitky dary synow israhelskych
        [A gdyż wezwał je Mojżesz a każdego męża uczonego, ktoremu dał Bog mądrość [i] ktorzy z swej wolej oddali sie ku działaniu działa (obtulerant se ad faciendum opus), dał jim wszytki dary synow israhelskich]
    6. (attested in Silesia) to give away; to sell
      • 1956 [Middle of the 15th century], Jerzy Woronczak, editor, Teksty polskie w rękopisie nr 43 Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu z połowy XV wieku‎[5], Silesia, page 105r:
        Tunc quidam coetaneus suus satis nobilis tres filias suas propter inopiam prostituere, oddacz, voluit
        [Tunc quidam coetaneus suus satis nobilis tres filias suas propter inopiam prostituere, oddać, voluit]
    7. corruption of odjąć

    Derived terms

    [edit]
    nouns
    verbs
    [edit]
    nouns

    Descendants

    [edit]
    • Polish: oddać
    • Silesian: ôddać

    References

    [edit]

    Polish

    [edit]

    Etymology

    [edit]
    Etymology tree
    Proto-Indo-European *étider.
    Proto-Balto-Slavic *ati
    Proto-Slavic *otъ
    Proto-Slavic *otъ-
    Proto-Indo-European *deh₃-redup.
    Proto-Indo-European *-ti
    Proto-Indo-European *dédeh₃ti
    Proto-Balto-Slavic *dṓˀtei
    Proto-Slavic *dàti
    Proto-Slavic *otъdati
    Old Polish oddać
    Polish oddać

      Inherited from Old Polish oddać. By surface analysis, od- +‎ dać.

      Pronunciation

      [edit]
       
      • Audio 1; “oddać”:(file)
      • Audio 2; “oddać się”:(file)
      • Rhymes: -ɔddat͡ɕ
      • Syllabification: od‧dać

      Verb

      [edit]

      oddać pf (imperfective oddawać)

      1. (ditransitive) to give back, to return (to give to the original owner) [with dative ‘to whom’]
        Synonym: zwrócić
      2. (transitive) to give, to send, to put (to cause a given thing to go to a certain place to have something done to it) [with do (+ genitive) ‘to whom/where’], [with na (+ accusative) ‘for what’]
        Synonym: dać
      3. (ditransitive) to give, to pass (to give someone something designated to them) [with dative ‘to whom’]
      4. (transitive) to send (to put a person or animal somewhere so that they may perform particular, usually regular, activities there) [with na (+ accusative) ‘to/for what’]
        Synonym: dać
      5. (transitive) to submit; to put; to place (to cause someone to be the subject of some activity, i.e. under someone's care) [with pod (+ accusative)], [with w (+ accusative) ‘what activity’]
      6. (ditransitive) to give away; to offer (to give to someone) [with dative ‘to whom’; or with na (+ accusative) or pod (+ accusative) or do (+ genitive) ‘to what’]
        Synonyms: ofiarować, podarować
      7. (transitive) to open; to give (upon finishing constructoin, to allow people to use i.e. a building)
      8. (transitive) to pass; to give (to release from the body)
      9. (transitive) to give away (to cease to be the owner or controller of, i.e. power)
      10. (ditransitive) to donate; to give (to send one's bodily fluids, etc., to be tested medically) [with dative ‘to whom’; or with do (+ genitive) ‘to what’]
      11. (transitive) used as a light verb; to give off
      12. (ditransitive) to pay (to show one's respect or positive emotions towards, i.e. homage or tribute) [with dative ‘to whom’]
      13. (transitive) to reflect, to mirror; to convey, to portray, to capture (to present something accurately)
        Synonym: odzwierciedlić
        Jej słowa doskonale oddały jej stan umysłu. ― Her words perfectly conveyed her state of mind.
      14. (transitive, sports) to give away (to allow the opponent to win)
      15. (ditransitive) to return, to give back, to reciprocate (to perform the same gesture as someone else) [with dative ‘to whom’]
      16. (ditransitive) to return, to give back, to reciprocate (to perform the proper gesture or action)
      17. (transitive, card games) to give away; to send back (to play a card for which one does not earn points or for which one's opponent earns points)
      18. (transitive) to give; to sell (to transfer ownership for money)
        Synonym: sprzedać
      19. (transitive, Western Kraków, Pisarzowice, Podhale, Zakopane) to take away (to accept into the army)
      20. (transitive, Western Lublin, Głodno) synonym of odepchnąć (“to push away”)
      21. (transitive, obsolete, chemistry) to break off; to separate
      22. (transitive, obsolete) to pick up, to receive
        Synonym: odebrać
      23. (transitive, Middle Polish) to get back, to get even; to avenge (to get revenge)
      24. (transitive, Middle Polish) to give away (to give as a spouse)
      25. (transitive, Middle Polish) to allocate, to earmark, to dedicate (to specify or set aside for a particular purpose)
      26. (transitive, Middle Polish) to pass along; to repeat (to say someone else's words)
      27. (transitive, Middle Polish) to reply, to answer
        Synonym: odpowiedzieć
      28. (transitive, Middle Polish) to give credit, to assign responsibility
      29. (transitive, Middle Polish) to offer, to sacrifice
        Synonym: ofiarować
      30. (transitive, Middle Polish) to fulfil, to deliver, to meet
        Synonym: wywiązać się
      31. (reflexive with się) to give oneself away (to allow external forces to decide one's fate) [with w (+ accusative) or pod (+ accusative) ‘to whom/what’]
      32. (reflexive with się) to dedicate oneself, to devote oneself (to focus all of one's energy on something) [with dative ‘to what’]
      33. (reflexive with się) to give oneself (to allow oneself to have a sexual relation with) [with dative ‘to whom’]
      34. (reflexive with się, obsolete) to give oneself away (to marry)
      35. (reflexive with się, Middle Polish) to be given away; to be entrusted
      36. (reflexive with się, Middle Polish) to give oneself
      37. (reflexive with się, Middle Polish) to be given back, to be returned
      38. (reflexive with się, Middle Polish) to be reflected, to be mirrored; to be conveyed, to be portrayed, to be captured

      Conjugation

      [edit]
      Conjugation of oddać pf
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive oddać
      future tense 1st oddam oddamy
      2nd oddasz oddacie
      3rd odda oddadzą
      impersonal odda się
      past tense 1st oddałem,
      -(e)m oddał       		oddałam,
      -(e)m oddała       		oddałom,
      -(e)m oddało       		oddaliśmy,
      -(e)śmy oddali       		oddałyśmy,
      -(e)śmy oddały
      2nd oddałeś,
      -(e)ś oddał       		oddałaś,
      -(e)ś oddała       		oddałoś,
      -(e)ś oddało       		oddaliście,
      -(e)ście oddali       		oddałyście,
      -(e)ście oddały
      3rd oddał oddała oddało oddali oddały
      impersonal oddano
      conditional 1st oddałbym,
      bym oddał       		oddałabym,
      bym oddała       		oddałobym,
      bym oddało       		oddalibyśmy,
      byśmy oddali       		oddałybyśmy,
      byśmy oddały
      2nd oddałbyś,
      byś oddał       		oddałabyś,
      byś oddała       		oddałobyś,
      byś oddało       		oddalibyście,
      byście oddali       		oddałybyście,
      byście oddały
      3rd oddałby,
      by oddał       		oddałaby,
      by oddała       		oddałoby,
      by oddało       		oddaliby,
      by oddali       		oddałyby,
      by oddały
      impersonal oddano by
      imperative 1st niech oddam oddajmy
      2nd oddaj oddajcie
      3rd niech odda niech oddadzą
      passive adjectival participle oddany oddana oddane oddani oddane
      anterior adverbial participle oddawszy
      verbal noun oddanie

      Derived terms

      [edit]
      adjectives
      nouns
      verbs

      Trivia

      [edit]

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), oddać is one of the most used words in Polish, appearing 2 times in scientific texts, 19 times in news, 6 times in essays, 14 times in fiction, and 32 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 73 times, making it the 883rd most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      [edit]
      1. ^ Ida Kurcz (1990), “oddać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 312

      Further reading

      [edit]
      Retrieved from "https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=oddać&oldid=90510301"