Jump to content

chodzić

From Wiktionary, the free dictionary
See also: chodźić

Old Polish

[edit]

Etymology

[edit]

    Inherited from Proto-Slavic *xoditi. First attested in the 14th century. By surface analysis, chód +‎ -ić.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): (10th–15th CE) /xɔd͡ʑʲit͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /xɔd͡ʑʲit͡ɕʲ/

    Verb

    [edit]

    chodzić impf (indeterminate, imperfective determinate )

    1. to walk (to move by means of one's feet) [with instrumental ‘on what trail’; or with po (+ locative or accusative) ‘along what’; or with na (+ locative) ‘on what’; or with w (+ locative) ‘in what’; or with przed (+ instrumental) ‘in front of whom/what’; or with między (+ instrumental) or pośrzod (+ genitive) or weśrod (+ genitive) ‘between/among whom’; or with z (+ instrumental) ‘with whom/what’; or with ku (+ dative) or do (+ genitive) ‘towards what’; or with na (+ accusative) ‘onto what’; or with w (+ accusative) ‘into what’; or with mimo (+ accusative) or podle (+ genitive) or około (+ genitive) ‘around what’]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 58, 4:
        Przez lichoti begal iesm y chodzil (sine iniquitate cucurri et direxi)
        [Przez lichoty biegał jeśm i chodził (sine iniquitate cucurri et direxi)]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 125, 7:
        Idancz chodzyly y plakaly (euntes ibant, Leopolita i Wujek: idąc szli)
        [Idąc chodzili i płakali (euntes ibant, Leopolita i Wujek: idąc szli)]
    2. (copulative) to go (to continuously or habitually be in a state)
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 37, 6:
        Smøczen chodzil iesm (contristatus ingrediebar)
        [Smęcien chodził jeśm (contristatus ingrediebar)]
    3. (locative) to be; to find oneself; to last a certain amount of time
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 67, 23:
        Bog zlame glowi neprzyacelow swogich, wirzch wlosa chodzøczich w grzeszech swogich (verticem capilli perambulantium in delictis suis)
        [Bog złamie głowy nieprzyjacielow swojich, wirzch włosa chodzących w grzeszech swojich (verticem capilli perambulantium in delictis suis)]
    4. to be in contact with something
      • 1888 [1410], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV[2], Greater Poland, page 53:
        Jacom w them chodzil, gdi Staszek ne chczal ranczicz za starostan Thomka dz<e>sanci grziwen Lewkowskim
        [Jakom w tem chodził, gdy Staszek nie chciał ręczyć za starostę Tomka dzi<e>siąci grzywien Lewkowskim]
    5. to follow (to move along the same line as someone) [with za (+ instrumental) ‘whom/what’]
    6. to act against [with przeciwko (+ dative) ‘against whom’]
      • 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 26, 41:
        Sznødzeny bødø, doyøød... zlego... nye wspomyonø, gimze to przestøpili sø przecziwko mnye. Przetos y ia chodzicz bødø przecziwko gim (ambulaverunt ex adverso mihi. Ambulabo igitur et ego contra eos)
        [Snędzeni będą, dojąd... złego... nie wspomioną, jimże to przestąpili są przeciwko mnie. Przetoż i ja chodzić będę przeciwko jim (ambulaverunt ex adverso mihi. Ambulabo igitur et ego contra eos)]
    7. to wear [with w (+ locative) ‘what’]
    8. to be pregnant
    9. to invade [with na (+ accusative) ‘what/whom’]
      • 1920 [1403], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 349, Płońsk:
        Iacom ia ne chodzil na Staskowi dom ni na gednø scodø
        [Jakom ja nie chodził na Staszkowy dom ni na jednę szkodę]
    10. to come
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 65, 4:
        Chodzicze i widzcze (venite et videte) dzala bosza
        [Chodzicie i widzcie (venite et videte) działa boża]

    Derived terms

    [edit]
    [edit]

    Descendants

    [edit]
    • Polish: chodzić
    • Silesian: chodzić

    References

    [edit]
    • Boryś, Wiesław (2005), “chodzić”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
    • Sławski, Franciszek (1958-1965), “chodzić”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
    • Bańkowski, Andrzej (2000), “chodzić”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “chodzić”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

    Polish

    [edit]

    Etymology

    [edit]

      Inherited from Old Polish chodzić. By surface analysis, chód +‎ -ić.

      Pronunciation

      [edit]
       
      • Audio 1:(file)
      • Audio 2:(file)
      • Rhymes: -ɔd͡ʑit͡ɕ
      • Syllabification: cho‧dzić

      Verb

      [edit]

      chodzić impf (indeterminate, imperfective determinate iść, perfective pójść, frequentative chadzać)

      1. (intransitive) to walk (to move by means of one's feet)
      2. (intransitive) to climb (to go up something) [with po (+ locative) ‘what’]
        Synonym: wspinać się
      3. (intransitive) to go, to frequent (to regularly participate in an activity) [with infinitive ‘to do what’; or with na (+ accusative) ‘for what’]
        Chodzę na siłownię dwa razy w tygodniu.I go to the gym twice a week.
      4. (intransitive) to go in; to wear (to go in a particular vestment) [with w (+ locative) ‘what’]
      5. (intransitive, colloquial) to go out with, to date (to be in a romantic relationship with someone) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
        Synonym: spotykać się
      6. (intransitive, copulative) to go (to continuously or habitually be in a state)
      7. (intransitive, colloquial, of vehicles) to go (to follow a particular route)
        Synonym: kursować
      8. (intransitive, colloquial, of devices) to work [with na (+ locative) ‘on a source of power’]
        Synonym: działać
        Mój laptop chodzi na baterii najwyżej trzy godziny.My laptop works on battery for at most three hours.
        Ten zegarek dawno przestał chodzić.This clock stopped ticking a long time ago.
      9. (intransitive, colloquial, of body parts) to bob, to throb, to tremble (to move beyond one's volition) [with dative ‘whom’]
      10. (intransitive, of shudders) to be felt on the body
      11. (intransitive, of news, rumors, etc.) to spread (to disseminate; to proliferate, to become widely known or present)
      12. (intransitive, colloquial) to get stuck in one's head (to remain constantly in one's thoughts and memories) [with za (+ instrumental) ‘whom’]
        Synonym: przyczepić się
      13. (intransitive, colloquial) to be an object of desire for someone
      14. (intransitive, proscribed) to go for (to visit a particular location to finish a particular task or to acquire a particular thing) [with za (+ instrumental) ‘what’]
      15. (intransitive) to tend to, to care for, to take care of [with koło (+ genitive) ‘to/for/of whom/what’]
        Synonyms: dbać, troszczyć się
      16. (intransitive, impersonal) to mean, to be on about; to have in mind [with dative ‘who, i.e. the subject of the English sentence’ and o (+ accusative) ‘(about) who or what/what in mind’]
        Synonyms: iść, rozchodzić się
        Czy wiesz, o co mi chodzi?Do you know what I mean?
      17. (intransitive, colloquial) to go for, to cost (to be offered to sell for a certain price) [with po (+ accusative) ‘how much’]
      18. (intransitive, obsolete) to go for a walk, to stroll
        Synonym: spacerować
      19. (intransitive, obsolete) to participate in an excursion against someone, to war with [with na (+ accusative) ‘against whom’]
      20. (intransitive, Middle Polish) to act, to behave
        Synonym: zachowywać się
      21. (intransitive, Middle Polish) to obey
        Synonym: słuchać się
      22. (intransitive, Middle Polish) to be pregnant
        Synonym: być w ciąży
      23. (intransitive, Middle Polish) to court, to romance
        Synonym: zabiegać
      24. (intransitive, Middle Polish) to swim
        Synonym: pływać
      25. (intransitive, Middle Polish) to reach
        Synonyms: dosięgać, sięgać
      26. (intransitive, Middle Polish, property law) to have some status of functioning or use guaranteed by a contract or agreement
      27. (intransitive, Middle Polish, of a state) to be governed

      Conjugation

      [edit]
      Conjugation of chodzić impf
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive chodzić
      present tense 1st chodzę chodzimy
      2nd chodzisz chodzicie
      3rd chodzi chodzą
      impersonal chodzi się
      past tense 1st chodziłem,
      -(e)m chodził
      chodziłam,
      -(e)m chodziła
      chodziłom,
      -(e)m chodziło
      chodziliśmy,
      -(e)śmy chodzili
      chodziłyśmy,
      -(e)śmy chodziły
      2nd chodziłeś,
      -(e)ś chodził
      chodziłaś,
      -(e)ś chodziła
      chodziłoś,
      -(e)ś chodziło
      chodziliście,
      -(e)ście chodzili
      chodziłyście,
      -(e)ście chodziły
      3rd chodził chodziła chodziło chodzili chodziły
      impersonal chodzono
      future tense 1st będę chodził,
      będę chodzić
      będę chodziła,
      będę chodzić
      będę chodziło,
      będę chodzić
      będziemy chodzili,
      będziemy chodzić
      będziemy chodziły,
      będziemy chodzić
      2nd będziesz chodził,
      będziesz chodzić
      będziesz chodziła,
      będziesz chodzić
      będziesz chodziło,
      będziesz chodzić
      będziecie chodzili,
      będziecie chodzić
      będziecie chodziły,
      będziecie chodzić
      3rd będzie chodził,
      będzie chodzić
      będzie chodziła,
      będzie chodzić
      będzie chodziło,
      będzie chodzić
      będą chodzili,
      będą chodzić
      będą chodziły,
      będą chodzić
      impersonal będzie chodzić się
      conditional 1st chodziłbym,
      bym chodził
      chodziłabym,
      bym chodziła
      chodziłobym,
      bym chodziło
      chodzilibyśmy,
      byśmy chodzili
      chodziłybyśmy,
      byśmy chodziły
      2nd chodziłbyś,
      byś chodził
      chodziłabyś,
      byś chodziła
      chodziłobyś,
      byś chodziło
      chodzilibyście,
      byście chodzili
      chodziłybyście,
      byście chodziły
      3rd chodziłby,
      by chodził
      chodziłaby,
      by chodziła
      chodziłoby,
      by chodziło
      chodziliby,
      by chodzili
      chodziłyby,
      by chodziły
      impersonal chodzono by
      imperative 1st niech chodzę chodźmy
      2nd chodź chodźcie
      3rd niech chodzi niech chodzą
      active adjectival participle chodzący chodząca chodzące chodzący chodzące
      contemporary adverbial participle chodząc
      verbal noun chodzenie

      In the Masovian Borderland dialect, the imperative may be formed as chodzi.

      Derived terms

      [edit]
      interjections
      verbs
      [edit]

      Trivia

      [edit]

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), chodzić is one of the most used words in Polish, appearing 37 times in scientific texts, 16 times in news, 97 times in essays, 96 times in fiction, and 153 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 399 times, making it the 121st most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      [edit]
      1. ^ Ida Kurcz (1990), “chodzić”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 47

      Further reading

      [edit]

      Silesian

      [edit]

      Etymology

      [edit]

        Inherited from Old Polish chodzić. By surface analysis, chōd +‎ -ić.

        Pronunciation

        [edit]

        Verb

        [edit]

        chodzić impf (indeterminate, imperfective determinate iść)

        1. (intransitive) to walk (to move by means of one's feet)

        Conjugation

        [edit]
        Conjugation of chodzić impf
        person singular plural
        masculine feminine neuter virile nonvirile
        infinitive chodzić
        present tense 1st chodzã chodzymy
        2nd chodzisz chodzicie
        3rd chodzi chodzōm
        past tense 1st chodziłch,
        chodziłech,
        chodził żech
        chodziłach
        chodziła żech
        chodziłoch1)
        chodziło żech
        1)
        chodzilimy,
        chodzilichmy
        chodziłymy,
        chodziłychmy
        2nd chodziłś,
        chodziłeś,
        chodził żeś
        chodziłaś
        chodziła żeś
        chodziłoś1)
        chodziło żeś
        1)
        chodziliście,
        chodzili żeście
        chodziłyście,
        chodziły żeście
        3rd chodził chodziła chodziło chodzili chodziły
        future tense 1st bydã chodził,
        bydã chodzić
        bydã chodziła,
        bydã chodzić
        bydã chodziło,1)
        bydã chodzić
        bydymy chodzili,
        bydymy chodzić
        bydymy chodziły,
        bydymy chodzić
        2nd bydziesz chodził,
        bydziesz chodzić
        bydziesz chodziła,
        bydziesz chodzić
        bydziesz chodziło,1)
        bydziesz chodzić
        bydziecie chodzili,
        bydziecie chodzić
        bydziecie chodziły,
        bydziecie chodzić
        3rd bydzie chodził,
        bydzie chodzić
        bydzie chodziła,
        bydzie chodzić
        bydzie chodziło,
        bydzie chodzić
        bydōm chodzili,
        bydōm chodzić
        bydōm chodziły,
        bydōm chodzić
        pluperfect tense2)
        1st bōłch chodził,
        bōłech chodził,
        bōł żech chodził
        byłach chodziła
        była żech chodziła
        byłoch chodziło1)
        było żech chodziło
        1)
        byli my chodzili,
        bylichmy chodzili
        były my chodziły,
        byłychmy chodziły
        2nd bōłś chodził,
        bōłeś chodził,
        bōł żeś chodził
        byłaś chodziła
        była żeś chodziła
        byłoś chodziło1)
        było żeś chodziło
        1)
        byliście chodzili,
        byli żeście chodzili
        byłyście chodziły,
        były żeście chodziły
        3rd bōł chodził była chodziła było chodziło1)
        były my chodzili,
        byłychmy chodzili
        były chodziły
        conditional 1st bych chodził bych chodziła byście chodzili by my chodziły,
        bychmy chodziły
        2nd byś chodził byś chodziła byście chodzili byście chodziły
        3rd by chodził by chodziła by chodziło by chodzili by chodziły
        imperative 1st niych chodzã chodźmy
        2nd chodź chodźcie
        3rd niych chodzi niych chodzōm
        active adjectival participle chodzōncy chodzōncŏ chodzōnce chodzōncy chodzōnce
        verbal noun chodzynie
        1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
        2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

        Derived terms

        [edit]
        verbs

        Further reading

        [edit]