Appendix:Swadesh lists for Siouan languages
Definition from Wiktionary, the free dictionary
This is a table of Swadesh lists for Siouan languages, including:
- Lakota (Teton), also known as Thítȟuŋwaŋ — South Dakota, United States
- Santee (Eastern) Dakota, also known as Isáŋyathi
- Sisseton Dakota, also known as Sisíthuŋwaŋ; Santee subdivision
- Yankton-Yanktonai (Western) Dakota, also known as Iháŋkthuŋwaŋ-Iháŋkthuŋwaŋna
- Osage — Oklahoma, United States (origins in Kentucky)
- Crow — Montana, United States
- Tutelo (Yesanechi) — West Virginia, Virginia, United States
- Pawnee — Oklahoma, United States (origins in Nebraska and Kansas); Skiri dialect used
Notes: Additional vocabulary words have been added after word no. 207 ("name"), since the original lengths of Swadesh lists are either 100 or 207 words. For Tutelo, reconstructed forms are marked by an asterisk (*). Pawnee, a Caddoan language, is also given for comparative purposes (the Caddoan languages are part of the hypothetical Macro-Siouan family).
List [edit]
| № | English | Lakota | Santee Dakota |
Sisseton Dakota |
Yankton-Yanktonai Dakota |
Osage | Tutelo | Crow | Skiri Pawnee |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | I | miyé, míš, ma-, wa-, wé-, bl-, m- |
míye, míš, wa- | henigu, mim(a), ma-, wa-, mi(n)-, wi- | bii | ||||
| 2 | you (singular) |
niyé, níš, ya-, yé-, l-, ni-, n- | níye | yima, ya-, yi(n)-, yukan | dii | ||||
| 3 | he | (hé), (0-marking) | íye | im(a) | ii, ku, koo | ||||
| 4 | we | uŋkíye, uŋ-, uŋk-, uŋk’- | uŋkiyepi, uŋkíye | ma'e-, wa'e-, man(k)-, mimahuk | bíilu | ||||
| 5 | you (plural) |
niyé, níš, ya-...pi, yé-...-pi, l-...-pi, ni-...-pi, n-...-pi |
niyepi | yimahuk, -pui, -pua | díilu | ||||
| 6 | they | (hená) | iyepi, iye-...-pi | imahese, -hle, -hla, -hne | íilu | ||||
| 7 | this | lé | dé | neke, nekin, lewa | hinné | tii- | |||
| 8 | that | hé, ká | hé | heke, hekin, ena, yukan | éehk, íilak, íahk | ii- | |||
| 9 | here | lél, léčhiya | dén, déči | ney, ley, newa | hileén | tii- | |||
| 10 | there | hé, héčhiya, kál, kákhiya | hén, héči | hewa, kowa, yaq | éehkoon, íilakaan, íahkoon | ii- | |||
| 11 | who | tuwá | túwe | ketowa, (h)etowa | sapée | takii | |||
| 12 | what | táku | táku, tóken, tóna | (k)aken | sáapa | kirikii | |||
| 13 | where | tuktél, tókhiya | tukten, tókiya | toka | shóo | kiruu | |||
| 14 | when | tóhaŋ, toháŋl | tohan | tokenaq | shóottaleesh | wii- | |||
| 15 | how | tókhel, tókheškhe | tóken, tóketu | tok, toke, etuk | shóota | kirikii, kikii | |||
| 16 | not | šni | šni | ki-...-na, yahan | ssaa | kikii | |||
| 17 | all | iyúha, oyás’iŋ | iyuha, oyasiŋ, owasiŋ | huk, hok | xaxúa | kituu'u' | |||
| 18 | many | óta | óta | ohon, ohoteka | ahú | kari | |||
| 19 | some | húŋȟ, eyá | oŋǧe, waŋžikši, waŋží | hawá | taku' (someone) | ||||
| 20 | few | čónala | tónana | čónana | kooshtá | kickuhki | |||
| 21 | other | uŋmá | uŋmaŋ | hawáta | hii- | ||||
| 22 | one | waŋží | waŋží | wiŋ | nons | hawáta | ásku | ||
| 23 | two | núŋpa | nóŋpa | thoŋbá | nomp | dúupa | pítku | ||
| 24 | three | yámni | yámni | thábthiŋ | nan | dáawii | táwit | ||
| 25 | four | tópa | tópa | dóba | top | shoópa | kskiiti'iks, skítiks | ||
| 26 | five | záptaŋ | záptaŋ | čátoŋ | kisan | chíaxxu | súhuks, síhuks | ||
| 27 | big | tȟáŋka | táŋka | (i)tan, | isáa | kusu' | |||
| 28 | long | háŋska | háŋska | henem, *stetka | háchka | kii'ac | |||
| 29 | wide | otȟáŋkaya | hdakiŋyaŋtaŋka, hdakiŋyaŋ, táŋkaya |
dappachí | katarihuur | ||||
| 30 | thick | šóka | šóka | kicuucis | |||||
| 31 | heavy | tké | tké | dashtachí | taris (ir...) | ||||
| 32 | small | čík'ala | čík'ada | čík'ana | čík'ana | kutska, niska' | iá | kiripacki | |
| 33 | short | ptéčela | ptéčedaŋ | ptéčena | ptéčena | pummí | tarikuc | ||
| 34 | narrow | očík’ayela | čístiŋna | chuá | wasii | ||||
| 35 | thin | zizípela | zizipedaŋ | zizípena | zizípena | hableha | packis | ||
| 36 | woman | wíŋyaŋ | winoȟiŋča | wíŋyaŋ | mahe, mihen, mihan, warewa' | bía | cápaat | ||
| 37 | man (adult male) |
wičháša | wičhášta | wičhášta | wičháša | wahtaka' | macheém, bacheé | piíta | |
| 38 | man (human being) |
wičháša akáŋtula | wičhášta | wičhášta | nona, wayuwa' | bilaxpáak | caahiks | ||
| 39 | child (a youth) |
wakȟáŋyeža | hokšiyopa, šičéča | wakȟáŋyeža | onska, niska', kutska, wagutska, wakasik | dáaka | haa | ||
| 40 | wife | tȟawíču | thawíču | thawíču | tȟawíču | tamihen | uá | capaára'u | |
| 41 | husband | hiŋgnáku | hihnáku | hihnáku | hignáku | tamank | chiláa | piitára'u | |
| 42 | mother | iná | iná | iná | iná | enah | hinen, henen (my m.) | isahká, ihkáa | cuustar'u |
| 43 | father | até | até | até | até | eyat [his f.] | iilápxe, axée | ||
| 44 | animal | wamákȟaškaŋ | wamakhaškaŋ | wamakhaškaŋ | wamakȟaškaŋ | bíhka (female) | rahúraahki | ||
| 45 | fish | hoǧáŋ | hoǧáŋ | hoǧáŋ | hoǧáŋ | hoh | wihoq, bisoka | buá | kaciiki |
| 46 | bird | ziŋtkála | zitkádaŋ | ziŋtkána | ziŋtkána | mayink, *man | dakáaka | rikucki | |
| 47 | dog | šúŋka | šúŋka | šúŋka | šúŋka | shongah | chunk, chonk, chongo, tsunk, nonts | bishká | asaaki |
| 48 | louse | héya | héya | héya | héya | beé | pic | ||
| 49 | snake | zuzéča | zuzuhečedaŋ, wamduška | zuzéča | wagen, handon | iáxassaa | rutpaacat | ||
| 50 | worm | waglúla | wabdúdaŋ | wabdúna | wagdúna | piíruus | |||
| 51 | tree | čháŋ | čháŋ | čháŋ | čháŋ | miyen', wiyen, oni | balapáale | haak- | |
| 52 | forest | čhúŋšoke, čhúŋtheȟike | čhóŋtaŋka | čhúŋšoke | tahka, maqiga | kaátuhaaru', kahuraaru' | |||
| 53 | stick (of wood) |
čháŋ | čháŋ | čháŋ | čháŋ | hankshik, oknashik, wanjek | rakis, rakíripahki | ||
| 54 | fruit | waskúyeča, watȟókeča | waskúyeča | waskúyeča | waskúyeča | táhawaaki' | |||
| 55 | seed | sú | sú | sú | sú | do, *su | rákiriiku' | ||
| 56 | leaf | waȟpé, wápe | apé | waȟpé, wápe | oto' | áapa | kskiikaraaku' | ||
| 57 | root | čhaŋhútkȟaŋ | hútkhaŋ | hútkhaŋ | čhaŋhútkȟaŋ | wayugen | kápaahcu' | ||
| 58 | bark (of tree) |
čhaŋhá | čhaŋhá | čhaŋhá | čhaŋhá | qapi, yohin' | raákickuusu', rákataatu' | ||
| 59 | flower | waȟčá, wanáȟča | waȟčá | waȟčá | wanáȟča | wahiye | raritkaraaku' | ||
| 60 | grass | pȟeží | wathó, pheží | pheží | pȟeží | sunktagi | bikkáa | hiiru' | |
| 61 | rope | wíkȟaŋ | wíkhaŋ | wíkhaŋ | wíkȟaŋ | waquk (string, cord) | dasshía | haas-, haski | |
| 62 | skin (of a person) |
há | há | há | há | daxxípi | ckuusu' | ||
| 63 | meat (as in flesh) |
tȟaló | thadó | thadó | tȟadó | wayuqtik, gwayutik | aluulí, ilúk | kísaacki | |
| 64 | blood | wé | wé | wé | wé | wayi | íili | paatu' | |
| 65 | bone | hohú | huhú | huhú | huhú | wahu, waho | hulí | kiisu' | |
| 66 | fat (noun) |
wašíŋ | šiŋ | wašíŋ | wašíŋ | taláa | ahitki | ||
| 67 | egg | wítka | wítka | wítka | wítka | pos | ihká | ripiiku' | |
| 68 | horn | hé | hé | hé | hé | tabike, *he | paariiku' | ||
| 69 | tail | siŋté | siŋté | siŋté | siŋté | *sont | chíisa | ritkuta | |
| 70 | feather (rather not down) |
wíyake | wíyaka | wíyaka | wíyaka | hiitu' | |||
| 71 | hair | pȟehíŋ, híŋ | pahíŋ, híŋ | pȟehíŋ | paha | naton', nanton', *(pa)hin | isshií | uúsu' | |
| 72 | head | natá, pȟá | phá | natá, pȟá | pasuye, *pa | aashúu | paksu' | ||
| 73 | ear | núŋǧe, nakpá | núŋǧe, nakpá | núŋǧe, nakpá | núŋǧe, nakpá | nahtah | nahoq, nahoh, naqoq | ahpá | ítkahaaru' |
| 74 | eye | ištá | ištá | ištá | ištá | ehtah | tasu | ishtá | kíriiku' |
| 75 | nose | pȟasú | phasú | phasú | pȟasú | pah | paqte | apá | cúsu' |
| 76 | mouth | í | í | í | í | iha | ih | íi | haaka'u' |
| 77 | tooth (rather not molar) |
hí | hí | hí | hí | iha | ih | ií | aaru' |
| 78 | tongue | čheží | čheží | čheží | čheží | nechi, lechi | déeshi | haátu' | |
| 79 | fingernail | napšáke, wičhášake | napsukaza šáke | shagahah | chuchag, tsutsak | itáxpuu | aspiitu' | ||
| 80 | foot | sí | sí | sí | sí | sih | ishi | ichí | asu' |
| 81 | leg | hú | hú | hú | hú | yeksa; mini (my l.) | iihulí, dáata (calf) | kaásu' | |
| 82 | knee | čhaŋkpé | hupáhu | čhaŋkpé | ishúushi | paakiisu' | |||
| 83 | hand | napé | napé | napé | napé | shagah | hak | isché | iksu' |
| 84 | wing | ȟupáhu | ȟupáhu | ȟupáhu | ȟupáhu | iáxpa | raaritpiiru' | ||
| 85 | belly | thezí, ikpí | thezí, ikpí | thezí, ikpí | thezí, ikpí | sementa | eelá, íishpuua | karaaru' | |
| 86 | guts | šupé | šupé | šupé | šupé | shíipa | riícu' | ||
| 87 | neck | tȟahú | thahú | thahú | tȟahú | tahu | tase | áapa, ahpá | kiícu' |
| 88 | back | čhuwí | tapete | čhuwí | dúule | ríctaaku', taátu' | |||
| 89 | breast | makhú | makhú | makhú | makhú | *masa | áache | iítu' | |
| 90 | heart | čhaŋté | čhaŋté | čhaŋté | čhaŋté | yant | daasá | piícu' | |
| 91 | liver | phí | phí | phí | phí | tapi | apté | kariíku' | |
| 92 | to drink | yatkÁŋ, wayátkAŋ, yaȟépA | yatkÁŋ, wayátkaŋ, yaȟépA | yatkÁŋ, wayátkaŋ, yaȟépA | yatkÁŋ, wayátkaŋ, yaȟépA | (o)lakpe | isshíi | kiikaa | |
| 93 | to eat | yútA, wótA, tȟebyÁ, watȟébyA | yútA, wótA, thebyÁ, wathébyA | yútA, wótA, thebyÁ, wathébyA | yútA, wótA, tȟebyÁ, watȟébyA | wanumbra | walut, (i)luta, luti, ruti | duushí | wa'ac |
| 94 | to bite | yaȟtákA, wayáȟtakA | yaȟtákA, wayaȟtakA | yaȟtákA, wayaȟtakA | yaȟtákA, wayaȟtakA | olashke, (i)latkusha | dáashia, dáapxi (animal) | ka'uc | |
| 95 | to suck | yaǧópA | yazoka | yaǧópA | yaǧópA | dáaxuchi | kituus | ||
| 96 | to spit | tȟaǧóša | thaǧóša | thaǧóša | tȟaǧóša | shuá | hawat | ||
| 97 | to vomit | glépA | hdépA | hdépA | gdépA | kiksuq | kalée | rahkata'a | |
| 98 | to blow (as wind) |
tȟaté | póȟiyeya, bobdu | thaté | tȟaté | bequn | huutuhwica (ir...) | ||
| 99 | to breathe | niyÁ | niyÁ | niyÁ | niyÁ | hiksta'a (ir...) | |||
| 100 | to laugh | iȟát’A | iȟá | inkseh, inksheha | káa | awask | |||
| 101 | to see | waŋyáŋkA | waŋyáka | waŋyáŋkA | waŋyáŋkA | ine, oqata, waqeta | íkaa | eerit | |
| 102 | to hear | naȟ’úŋ | naȟ’úŋ | naȟ’úŋ | naȟ’úŋ | iikukkú | atka'uk | ||
| 103 | to know (a fact) |
slolyÁ | sdonyÁ | sdodyÁ | sdodyÁ | onshpe | éhche | iita | |
| 104 | to think | iyúkčaŋ, kéčhiŋ, ečhíŋ, awíyukčaŋ | awáčhiŋ, ečhíŋ | iyúkčaŋ, awíyukčaŋ, kéčhiŋ, ečhíŋ | (ki)konspe, opemiha | hiliachi | wickaa | ||
| 105 | to smell (sense odor) |
ómna | ómna, mna | {{l|dak|ómna} | {{l|dak|ómna} | uwalahaha, *pin | kahaara (ut...) | ||
| 106 | to fear | kȟokípȟA | khokíphA | khokíphA | kȟokípȟA | riru (uur...) | |||
| 107 | to sleep | ištíŋmA | ištíŋmA | ištíŋmA | ištíŋmA | hiyan | iháwi | itka | |
| 108 | to live | ní | ní | ní | ní | ti, inina-gine | bilaxpáake | kus | |
| 109 | to die | t’Á | t’Á | t’Á | t’Á | ochonka, tey(olaha) | hurahac, kuut | ||
| 110 | to kill | kté | kté | kté | kté | kite, la(ka)tskiha | dappeé | kuutik | |
| 111 | to fight | khízA | khízA | khízA | khízA | apak | |||
| 112 | to hunt (transitive) |
tȟátȟe, wakhúl yÁ, wayé | ode, ihni, wanase, wotihni | paariisat | |||||
| 113 | to hit | ó, apȟÁ | apa | ó, apȟÁ | kohinank-he, kite | dichí | tahik | ||
| 114 | to cut | kaksÁ, yuksÁ, paksÁ, waksÁ | kaksÁ, baksÁ | kaksÁ, yuksÁ, paksÁ, baksÁ | kaksÁ, yuksÁ, paksÁ, baksÁ | olashpe, lakashpe, la(ka)tkusha, kati | páshku | kacak | |
| 115 | to split | kasléčA | kasdéčA | kasdéčA | kasdéčA | lakasha, kati (chop) | dappaxí; dútatchi (chop) | rahkaka'us | |
| 116 | to stab (or stick) |
čhapȟÁ | čhaphÁ | čhaphÁ | čhapȟÁ | icakuusk (ut...) | |||
| 117 | to scratch (an itch) |
yuk’éǧA | yuk’oga | yuk’éǧA | ilachke, konaqlota | dúukaaxi, dúhkapi | tapirat | ||
| 118 | to dig | k’Á | k’Á | k’Á | k’Á | dappaxí | huuhatawuh | ||
| 119 | to swim | nuŋwÁŋ | niwáŋ | nuŋwÁŋ | ina | bíiwi | hasa | ||
| 120 | to fly | kiŋyÁŋ | kiŋyÁŋ | kiŋyÁŋ | kiŋyÁŋ | u'a (ir...) | |||
| 121 | to walk | máni | máni | máni | máni | opa, yala | díili; dée (to go) | at, war, wuu | |
| 122 | to come | ú, hí, glí, kú | ú, hí, hdí, kú | ú, hí, hdí, kú | ú, hí, gdí, kú | ho, hi, hala, qala, (a)la, ile | húu | a (ir...) | |
| 123 | to lie (as on one's side) |
ȟpáyA, yuŋkÁ | ȟpáyA, waŋkÁ | xapí, iluxxúa | uuc, tacta, tiisa | ||||
| 124 | to sit | yaŋkÁ | yaŋka, íyotaŋka | (mah)ananka, nancheka | awáachi | kus, wihak | |||
| 125 | to stand | nážiŋ | nážiŋ | (o)nenhe | iluú | arik | |||
| 126 | to turn (change direction) |
kawíŋǧA | kawíŋǧa | apitaarahak (ut...) | |||||
| 127 | to fall (as in drop) |
hiŋȟpáyA | hiŋȟpáya | hip'e | himpa | u'a (ir...), ukuk | |||
| 128 | to give | k’ú | k’ú | (a)go, ogo | kuú | uuh | |||
| 129 | to hold (in one's hand) |
oyúspA | oyúspa | *ske | ahuk (ut...) | ||||
| 130 | to squeeze | yušlí, -škičA | t’iŋsa yúza, -skiča | awaacic | |||||
| 131 | to rub | pawíŋtA | pakíŋta | áxxaxxi | ritawi'at | ||||
| 132 | to wash | yužáža | yužáža | kuluja | íisshuwi | hiikara'uk (ur...) | |||
| 133 | to wipe | pakhíŋtA | pakíŋta | rikatawihak | |||||
| 134 | to pull | yutítaŋ | yutítaŋ | ludi | dakaá | awiciihkuk | |||
| 135 | to push | patítaŋ | pataŋ, patítaŋ | ohinhne | páachile | kuuca'is | |||
| 136 | to throw | kaȟ’ól | kaȟoiyeya | awarik | |||||
| 137 | to tie | kaškÁ | kaška | olohi | daxchí | tawuh | |||
| 138 | to sew | kaǧéǧe | kaǧéǧe | yeho(ha), ihoha | chikáachi | icakuusk | |||
| 139 | to count | yawá | yawá | yilanaha | chimmí | kitawuh | |||
| 140 | to say | eyÁ | éya | hahe | he, sheé | taka'u | |||
| 141 | to sing | lowáŋ | dowáŋ | yameniye, *hadon | dáawee, baláxi | raara'uk, kata'iir | |||
| 142 | to play | škátA | škáta | iiwaannía | kusisaar | ||||
| 143 | to float | okáǧA | ókapota, ókaȟboka | ugre | huucakusaa'at | ||||
| 144 | to flow | kalúzA | kadúza | kiicu'at | |||||
| 145 | to freeze | osní šíčA | tasagya, tasaka | arac | |||||
| 146 | to swell | pó | pó | huuta'a (ir...) | |||||
| 147 | sun | wí, aŋpétu wí | wí, aŋpetuwi | min | áxxaashe | sakuru' | |||
| 148 | moon | haŋwí | haŋwí | mimahe, minosa' | bilítaachiia | paa | |||
| 149 | star | wičháȟpi | wičhaŋȟpi | tabuninchka | ihká | huupírit | |||
| 150 | water | mní | miní, mní | meni | bilí | kiicu' | |||
| 151 | rain | maǧážu | maǧážu | qawo' | xalaá | cuhuuru' | |||
| 152 | river | wakpá | wakpá | wanchiskah | takse, taksita | áashi | kicka | ||
| 153 | lake | blé | mdé | bdé | yeten | kiwahaaru' | |||
| 154 | sea (as in ocean) |
mniwáŋča | miniwáŋča | yetan | kiwahaar | ||||
| 155 | salt | mniskúya | miniskúya | machigonyon | awa-xóosa | ka'it | |||
| 156 | stone | íŋyaŋ | íŋyaŋ | nistek, histek | bií, baáhpa | a'wiwii'a | |||
| 157 | sand | čhasmú | čhasmú | kíwiktu' | |||||
| 158 | dust | makȟáblu | makamdu | makȟábdu | puxxké | itkaaru' | |||
| 159 | earth (as in soil) |
makȟá | makhá | makȟá | aman(i) | awá | huraaru' | ||
| 160 | cloud | maȟpíya | maȟpiya | maqosi | ahpaaxá | cka'u' | |||
| 161 | fog | p’ó | minip’o | manotihu (foggy) | pihuu'u' | ||||
| 162 | sky | maȟpíya, maȟpíya tȟó | maȟpíyatho | mahah | manton' | awaahaksu' | |||
| 163 | wind (as in breeze) |
tȟaté | thaté | tȟaté | maminkle, maminkre, mangre | huutawirihuur | |||
| 164 | snow | wá | wá | hohiye | bíia | huraa'u' | |||
| 165 | ice | čháǧa | čháǧa | nonha | nonq, mingirachah | bulúxa | raasiitu' | ||
| 166 | smoke | šóta | šóta | alákkuaa | raawiisu' | ||||
| 167 | fire | pȟéta | phéta | pȟéta | pajah | p'ech | alápee, biláa | taruuc | |
| 168 | ash | čhaȟóta | čaȟóta | alapok | karaatuuhcu' | ||||
| 169 | to burn (intransitive) |
ilé | idé | inawsinga | kahuurik | aláxii | |||
| 170 | road | čhaŋkú | čaŋkú, očaŋkú | hentkoq | alía | hatuur- | |||
| 171 | mountain | ȟé | ȟé, pahataŋka | shuq, oheka | awaxaawé | waawikii'ac, paa'u' | |||
| 172 | red | šá | šá | shugah | achut', achuti | híssha | pahaat | ||
| 173 | green | tȟó, tȟózi, ziyátȟo | tó, ziyato | oto'lakon | bimmaáhchiia | taree'uus | |||
| 174 | yellow | zí | zí | sihah | si | shíila | rahkataar | ||
| 175 | white | ská, sáŋ | ská | skah | asan, aseni | chía | taakaar | ||
| 176 | black | sápA | sápa | saba | asep', rahoni | shipíta | kaatiit | ||
| 177 | night | haŋhépi | haŋyetu | haŋhépi | osi | hiirisu' | |||
| 178 | day (daytime) |
aŋpétu | aŋpétu | aŋpa | hompahe | nahamp | maapá, baapí | saak- | |
| 179 | year | ómakȟa, waníyetu | ómaka, waníyetu | rikátihaaru' | |||||
| 180 | warm (as in weather) |
okȟátA | káta | akateka, akatiya | tawée (hot) | awirit | |||
| 181 | cold (as in weather) |
osní | sni, osní | sani | chilía | raawaasit | |||
| 182 | full | ožúla | ožúdaŋ | iaxpáshi | kaawakit | ||||
| 183 | new | tȟéča | téča | tiiraraa | |||||
| 184 | old | káŋ, tȟaŋníla | ehaŋna, káŋ | hohka | xaalía | pakuu'at, pakuuht | |||
| 185 | good | wašté | wašté | (e)bi, (e)pi, api, ipi, biken | ítche | hiir | |||
| 186 | bad | šíčA | šíča | okayek(iken), kayik, *isi' | |||||
| 187 | rotten (as, a log) |
puŋpúŋ | poŋpóŋ | raahuur, kawuu'at | |||||
| 188 | dirty | šápA | šápa | íaxxaaxii | aciicis (ut...) | ||||
| 189 | straight | owótȟaŋla | owótaŋna | paasaat | |||||
| 190 | round | gmigméla | hmiyaŋyaŋ | bush, walikaskunq | chichiáxi | riwiruu | |||
| 191 | sharp (as a knife) |
pȟé | pé | attá | icka'u | ||||
| 192 | dull (as a knife) |
t’ózA | ot’óza | katahiis | |||||
| 193 | smooth | stoyéla | šdušduta, stosto | intkus | xáapi (flat) | kiiriks | |||
| 194 | wet | spáyA | spáya | kipaar | |||||
| 195 | dry (adjective) |
púzA | púza | úuchi | taahiis | ||||
| 196 | right (correct) |
wíčákȟA | wičáka, owotaŋna | ontse (to be real, true) | kaáshi, táa(hi)li | uúrariisit | |||
| 197 | near | khiyéla | kiyédaŋ, ikiyédaŋ | kaŋyéla | aska, inkte | áhta | tahurar | ||
| 198 | far | tȟéhaŋl | téhan, téhantu | henem (to be f.) | awateé | ii'uut | |||
| 199 | right (side) |
išláyataŋhaŋ | akapataŋhaŋ | oŋspeapataŋhan | piihkáwi'u' (arm) | ||||
| 200 | left (side) |
čhatkáyataŋhaŋ | čatka, napečatka | kúsaksi' | |||||
| 201 | at | ektá, él | ektá | -ya | htée, chiisaa, ko, n | ||||
| 202 | in | ogná, mahél | ohná, mahén | agine | n | kaa- | |||
| 203 | with (accompanying) |
kičhí, ób | kičí, om, oŋ | -ya | aák | ||||
| 204 | and | na | k’a | k’a | na | nigas | laa | hii | |
| 205 | if | háŋtaŋš, héči | kiŋhaŋ, héčiŋhaŋ | li- | |||||
| 206 | because | ičhíŋ | nakaš | dakaš | ii, dassheen | kaátu' | |||
| 207 | name | čhažé | čažé | dáashi | hisaask | ||||
| 208 | house | thípi | típi | tiyah | ati | ashí, awaasúu | akaaru' | ||
| 209 | wall | thitȟáhephiya | tibosdata | ashhéelahke | uukatahaaru' | ||||
| 210 | deer | tȟáȟča | táȟča | wita' | úuxa | taa | |||
| 211 | mouse | itȟúŋkala | hituŋkadaŋ | chiwáwuuli | iírikis | ||||
| 212 | rabbit | maštíŋčala | maštíŋča | tanyonyaha | iischí | párus | |||
| 213 | eagle | waŋblí | waŋmdí | déaxkaash, dúuptakoische |
riítahkaac | ||||
| 214 | spider | itkómi | uŋktomi | caciks | |||||
| 215 | face | ité | ité | taluken, te | iisá | cka'u' | |||
| 216 | body | tȟaŋčháŋ | taŋčáŋ | yuqtik, tesi | axúa | taríkta'u' | |||
| 217 | navel | čhekpá | čekpadoka | istéhpa | ríwaacu' | ||||
| 218 | finger | napsú, napsúkaza | napsúkaza | hak | ishkulí | ikskiicu' | |||
| 219 | sick (painful) |
wayázaŋ | wayazaŋka | waginoma | raata'u (painful) | ||||
| 220 | needle | tȟahíŋšpa čík’ala | tahíŋšpačík’adaŋ | siistitpaat | |||||
| 221 | clothing | hayápi, oígluze | heyake | opoqe (coat) | baaaxuássee | raápi'u' | |||
| 222 | thunder | wakíŋyaŋ | wakiŋyaŋhotoŋ | tuhi | suú | kirir | |||
| 223 | lightning | wakȟáŋgli | wakaŋhdi | tabunitska, kopaksekse | paawaapicisu' | ||||
| 224 | above | waŋkáta | waŋkan | áaka | ackat | ||||
| 225 | below | khúta, hukhúta, oȟláthe | kúya, ihukuya, ókaȟ | biaxsáa (under) | uktata- | ||||
| 226 | to cough | hoȟpÁ | hoȟpa | acikcak | |||||
| 227 | to buy | opȟétȟuŋ | opetoŋ | kilomiha | íaschili | paapuh | |||
| 228 | to choose | kaȟníǧA, pahí | kaȟníǧa, čiŋ | chilakappí | kusik | ||||
| 229 | to grow | ičháǧA | ičáǧa | apáali | tatpaa (plants), uuspaa (hair) |
||||
| 230 | to open | yuǧáŋ (with hand) | yuǧáŋ | lupet | ara- | ||||
| 231 | to steal | manúŋ | manoŋ | manoma, ilusha | ataalí | ta'uut | |||
| 232 | to dream | iháŋblA | wíhaŋmna | itki (ut...) | |||||
| 233 | to cry | čhéyA | čéya | qaka | chíaxi, íiwe | kikak | |||
| 234 | to yawn | iyóyA | iyówa | haakiiwaaks | |||||
| 235 | to cook | lol’íȟ’aŋ | ohaŋ, špaŋyaŋ, wohaŋ | óosshee | arasik | ||||
| 236 | six | šákpe | šákpe | šápe | agasp, akasp | áka, akaawá | kskiksaapic | ||
| 237 | seven | šakówiŋ | šakowiŋ | péthoŋba | sagom | sáhpua | pitkusiksaapic | ||
| 238 | eight | šaglóǧaŋ | šahdoǧaŋ | šakdoǧaŋ | kiédoba | palan | dúupahpi | tawiksaapic | |
| 239 | nine | napčíyuŋka | napčiwaŋka | gthébthoŋ tse wiŋ thiŋge | ksank | hawátahpi | ruksiriiwaara | ||
| 240 | ten | wikčémna | wikčemna | gthébthoŋ | puchk | piláka | ruksiri' |
Sources [edit]
- New Lakota Dictionary. Ullrich, Jan F, ed. Lakota Language Consortium, 2008.
- An English-Dakota Dictionary. Williamson, J. P. St. Paul: Minnesota Historical Society, 1992.
- Osage Dictionary. Quintero, Carolyn. University of Oklahoma Press, 2009.
- A Grammar of Crow: Apsáalooke Aliláau. Graczyk, Randolph. University of Nebraska Press, 2007.
- Dictionary of the Crow language. Reed, George. Thesis. 1975. M.S. — Massachusetts Institute of Technology. Dept. of Foreign Literatures and Linguistics.
- Tutelo (Yesanechi) Etymological Lexicon. Meuse, William. Netsanet, 2010.
- A Dictionary of Skiri Pawnee. Douglas R. Parks and Lula Nora Pratt. University of Nebraska Press, 2008.