Appendix:Swadesh lists for Turkic languages

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search
English Chuvash Yakut Tuvan Khakas Standard Altai Tatar Bashkir Karachay-Balkar Kazakh Kyrgyz Uzbek Uyghur Turkmen Azeri Turkish Crimean Tatar
1 I эпĕ мин мен мин мен мин мин мен мен мен men men men mən ben men
2 you
(singular)
эсĕ эн сен син сен син һин сен сен сен,
сиз (polite)
sen sen sen sən sen sen
3 he вăл кини ол ол ол ул ул ол ол ал u u ol o o o
4 we эпир биһиги бис пiс бис без беҙ биз бiз биз biz biz biz biz biz biz
5 you
(plural)
эсир эһиги силер сiрер слер сез һеҙ сиз сiздер, сендер силер,
сиздер (polite)
siz, sizlar, senlar siz siz siz siz siz
6 they вĕсем кинилэр олар олар олор алар улар ала олар алар ular ular olar onlar onlar olar
7 this ку бу бо пу бул бу был бу бұл бу, бул bu bu bu bu bu bu
8 that лешĕ, çавă, вăл ол; сол (the very that) ол ол ол теге, шул теге ол сол тиги, ошол shu, o'sha shu, u şu, şol o şu; о şu; о
9 here кунта манна мында мында мында монда, биредә, бу җирдә бында былайда, мында мұнда бул жерде, мында bu yerda, bu yoqda, bu yonda bu yerde, mana şu taýda, onda, bäri burada burada mında
10 there унта, çавăнта, лере онно ында анда анда тегендә, анда, шул җирдә тегендә алайда, анда онда, анда тиги жакта, тиги жерде, анда u yerda, u yoqda, u yonda u yerde ol ýerde, o taýda orada orada anda
11 who кам ким кым кем кем кем кем ким кiм ким kim kim kim kim kim kim
12 what мĕн туох чүү (Khalkha) ниме неме, не нәрсә, ни нимә не не эмне nima, na nime näme ne
13 where ăçта ханна кайда хайда кайда кайда ҡайҙа къайда қайда кайда, кана qayerda, qayda nede, qeyerde nirede harada nerede qayda
14 when хăçан хаһан кажан хаӌан качан кайчан ҡасан къачан қашан качан qachon khaqan, qachan haçan haçan ne zaman qaçan
15 how мĕнле хайдах кандыг хайди кандый ничек нисек къалай қалай кандай qalay, qanday, nechik qandaq nähili; häýsy (which) necə nasıl nasıl
16 not (adjectives) çук суох эвес, чок нимес, чох эмес, jok түгел түгел тюл, тюйюл емес эмес emas, yo'q emes däl deyil değil degil
17 all пĕтĕм, пур, пурте бары, бүтүн бүгү, хамык, шупту, дөгере прай, тикci, тооза кöндӱрe, ончо, ӱзе бөтен, бары, һәммә бөтә бары, бютеу, битеу бәрi, бүкiл баары, бардык, бүткүл (the whole) barcha, hamma, butun, bari, borliq hemmisi; pütün; barche bary, hemme, ähli, her bütün, hamısı tüm; bütün; hep, hepsi; (the whole) bütün, ep, episi
18 many нумай элбэх, үгүс хөй; көвей (noun, rare) кöп кöп күп күп кёб көп көп koʻp köp köp çox çok çoq
19 some темиçе хас да, ханнык эрэ; аҕыйах (a few) каш (a few) ; бир каш, шала, кашкыйна нинӌе-де, кöп нимес (a few) ; сала бир канча (a few) берничә бер нисә талай, бир талай, бир ненча, бираз, бир кесек бiрнеше бир нече bir necha, bir qancha, ba'zi, ayrim bir qanche (a few) ; azrakh (a little) birnäçe, berentak bəzi (some of the) ; bir neçə (a few) bazı, kimi (some of the) ; birkaç (a few) bazı (some of the) ; bir qaç (a few)
20 few сахал аҕыйах эвээш, бичии; ас (almost, a little) ас ас аз аҙ аз аз аз oz, kam, picha az az az az az
21 other урăх атын өске, ыынды; башка (separate) пасха башка башка башҡа башха басқа башка boshqa, o'zga bashqa; özge başga başqa, digər başka, diğer başqa, diger
22 one пĕрре биир бир пир бир бер бер бир бiр бир bir bir bir bir bir bir
23 two иккĕ икки ийи iкi эки ике ике эки екi эки ikki iki ikki iki iki eki
24 three виççĕ үс үш ӱс ӱч өч өс юч үш үч uch üch üç üç üç üç
25 four тăваттă түөрт дөрт тöрт тöрт дүрт дүрт тёрт төрт төрт toʻrt tört dört dörd dört dört
26 five пиллĕк биэс беш пис беш биш биш беш бес беш besh besh bäş, kelle beş beş beş
27 big пысăк, мăн улахан улуг улуг jaan зур ҙур, бөйөк уллу үлкен чоң katta, buyuk, ulkan büyük, yoghan,zor; chong (older) uly (older) ; çişik böyük büyük büyük
28 long вăрăм уһун узун узун узун озын оҙон узун ұзын узун uzun uzun uzyn uzun uzun uzun
29 wide сарлака, анлă киэҥ, кэтит делгем, калбак; алгыг (clothes) чалбах, аллығ jалбак киң киң кенг кең кең keng keng giňiş, giň geniş geniş keñ, keniş
30 thick хулăн халыҥ кылын халын калын, jooн калын ҡалын къалын қалың калың qalin, yo'g'on qélin galyň qalın kalın qalın
31 heavy йывăр ыар, ыарахан аар аар уур авыр ауыр ауур ауыр оор ogʻir éghir agyr ağır ağır ağır
32 small пĕчĕк кыра, куччугуй биче, бичии кiчиӌек кичинек, кичӱ кечкенә, кече бәләкәй, кесе гитче кіші, кішкене, кішкентай кичинекей, кичине kichkina, kichik kichik kiçi, kiçijik kiçik; balaca küçük kiçik
33 short кĕске кылгас чолдак, кыска хысха кыска кыска ҡыҫҡа къысха қысқа кыска qisqa qisqa gysga qısa kısa qısqa
34 narrow ансăр; тăвăр (tight) кыараҕас, синньигэс тар, кызыы нiске (not wide), тaр (tight) тар тар тар тар тар тар tor tar dar dar dar tar
35 thin çӳхе, çинçе синньигэс; чараас (as clothes) чиңге, чуга чуғаӌах, чуға; niske чичке, jука нечкә, нәзек нәҙек ингичге жiңiшке ичке, жука ingichka, yupqa, nozik ingichka, yupqa inçe nazik, incə ince ince
36 woman хĕрарăм дьахтар херээжен, кадай, херээжен кижи ипчi кiзi ӱй кижи, эмеген (Mong.) хатын ҡатын тиширыу әйел, қатын аял ayol, xotin, qiz ayol, ayal heleý, aýal qadın kadın qadın
37 man
(adult male)
арçын эр киһи эр (кижи) ир кiзi эр кижи ир ир эркиши, эркегирыу ер, еркек эркек erkak er, erkek erkek (adam) kişi erkek, adam
38 man
(human being)
çын, этем киһи кижи кiзi кижи кеше кеше, әҙәм адам кiсi, адам киши, адам kishi, odam, inson insan, kishi ynsan, adam, kişi insan, adam insan, kişi insan, adam, kişi
39 child
(a youth)
ача оҕо уруг пала, олған бала бала, сабый бала, caбый сабий, бала бала бала bola, chaqa bola çaga bala, uşaq, çağa çocuk bala
40 wife арăм ойох, кэргэн кадай, амдыы кижи ипчiзi эмегени, ӱй кижизи хатын ҡатын къатын әйел, қатын аял, катын xotin, ayol, rafiqa xotun, xotin aýal arvad karı apay
41 husband упăшка эр эр, ашак ирi öбöгöни, эр кижизи ир ир эр күйеу күйөө er, kuyov er är, adam ər koca aqay
42 mother анне ийэ ие, ава иӌе, ине эне ана әсә ана ана эне ona, aya, oyi ana eje ana anne, ana ana
43 father атте аҕа ада, ача аба; ада ада ата ата ата әке, ата ата ota, ada ata, ota kaka ata baba; ata (grandfather) ata
44 animal чĕр чун, выльăх кыыл, харамай аң-мең, аң (beast) аң (beast) тынду; ан (beast) хайван (Pers.), җәнлек йәнлек, хайван хайыуан, джаныуар хайуан, жануар айбан, жаныбар, аң (beast) hayvon, jonivor haywan, janliq haýwan heyvan hayvan ayvan
45 fish пулă балык балык палых балык балык балыҡ чабакъ балық балык baliq béliq balyk balıq balık balıq
46 bird кайăк көтөр; чыычаах (birdie) куш хус куш кош ҡош чыпчыкъ құс куш qush qush guş quş kuş quş
47 dog йытă ыт ыт адай (Tung.?) ийт эт эт ит ит ит it, kuchuk, ko'ppak it it; köpek (male); güýük it, köpək köpek, it köpek, it
48 louse пыйтă быт быт пiт бийт бет бет бит бит бит bit pit bit bit bit bit
49 snake çĕлен моҕой (Even.) , эриэн үөн чылан чылан jылан елан йылан джылан жылан жылан ilon yilan ýylan ilan yılan yılan
50 worm ăман, хурт үөн курт, шыйлашкын хурт курт суалчан, чели ҡорт къурт құрт курт qurt qurut gurt, gurçuk qurd kurt, solucan qurt
51 tree йывăç мас (Tung.) ыяш ағас агаш агач ағас терек ағаш бак, дарак daraxt; yogʻoch (wood) derex; yaghach bag, agaç ağac ağaç terek
52 forest вăрман тыа, ойуур арга, арыг, эзим ағас арка, агаш урман урман чегет, агъач орман, тоғай токой oʻrmon, toʻqay ormanliq tokaý meşə, orman orman orman
53 stick
(of wood)
патак, туя мас; баалкы (Rus) ; тайах будук, даянгыыш, сып таях [[]] таяк ботаҡ, сыбыҡ таякъ таяқ таяк yogʻoch, tayoq choxmaq,soyla; tayaq (stick, cane) çöp; taýak (stick, cane) çubuq değnek; çubuk (rod) çubuq
54 fruit çимĕç фрукт (Rus) чимис фрукт, нимис јилек, јискен җимеш емеш кёгет жемiс жемиш meva méwe miwe meyvə yemiş, meyve meyva, yemiş
55 seed вăрлăх, вăрă туораах, бурдук үрезин ӱрен ӱрен бөртек, орлык орлоҡ урлукъ ұрық, тұқым урук, үрөн urugʻ, tuxum uruq tohum toxum tohum urluq, tuhum
56 leaf çулçă сэбирдэх бүрү пӱр бӱр, бӱри яфрак япраҡ чапракъ жапырақ жалбырак yaproq, barg yopurmaq ýaprak yarpaq yaprak yaprak
57 root тымар силис; төрдө (base) дазыл чилеге; тазыл тазыл тамыр тамыр тамыр тамыр тамыр ildiz, tomir yiltiz kök; düýp (base) kök, tüp kök tamır
58 bark
(of tree)
хупă, хуйăр хатырык чөвүрээ хахпас, хабых чобра кабык ҡайыр, ҡабыҡ къабукъ қабық кабык qobiq, qobuq qowzaq gabyk qabıq kabuk qabuq
59 flower чечек, çеçке сибэкки; чэчик (rare?) чечек чахаях, порчо чечек чәчәк, гөл сәскә гокка (ханс), гюл гүл, шешек гүл gul, (chechak) chichek, gül gül çiçək, gül çiçek çiçek
60 grass курăк от оът от öлöн үлән үлән ханс от, шөп чөп, от oʻt, oʻlan ot, chöp ot ot ot ot
61 rope вĕрен, пăяв, çип быа; хендир, чеп, аркан, баг пағ, арғамӌы буу, армакчы бау, аркан бау джыджым, джиб жiп, арқан жип, аркан arqon, ip, bog' arqan tanap, ýüp; urgan (thick) ip ip; urgan (thick), halat arqan, yip, sıcım
62 skin
(human)
тир тирии кеш, алгы (animal) теер тере тире тире тери терi тери teri tére deri (animal); ham (human) dəri cilt (human) ; deri, kösele (animal) teri
63 meat
(as in flesh)
аш, какай эт эът ит эт ит ит эт ет эт goʻsht; et gösh; et et ət et et
64 blood юн хаан хан хан кан кан ҡан къан қан кан qon qan gan qan kan qan
65 bone шăмă уҥуох сөөк сööк сööк сөяк һөйәк сюек сүйек сөөк suyak söngek süňk sümük kemik kemik, süyek
66 fat
(noun)
çу сыа үс, чаг чағ, симiс, ӱс ӱс май май джау май май yogʻ, moy yagh, may yağ yağ yağ yağ, may
67 egg çăмарта сымыыт чуурга нымырха jымртка йомырка йомортҡа гаккы жұмыртқа, тұқым (dialect) жумуртка tuxum, yumurtqa tuxum ýumurtga yumurta yumurta yımırta
68 horn мăйрака муос мыйыс мӱус мӱӱс мөгез мөгөҙ мюйюз мүйiз мүйүз шох, (muguz) münggüz şah (Pers.) buynuz boynuz müyüz, boynuz
69 tail хӳре кутурук кудурук хузурух куйрук койрык ҡойроҡ къуйрукъ құйрық куйрук dum, (quyruq) quyruq guýruk quyruq kuyruk quyruq
70 feather
(rather not down)
тĕк түү, куорсун чүг чӱг jун каурый ҡаурый тюк жүн, қауырсын жүн jun, tuk, pat pey ýelek tük tüy tük
71 hair çӳç баттах, ас, түү; кыл (horse’s) чаш, дүк; хыл сас, хыл чач; кыл (single) чәч, кыл сәс чач, тюк шаш, түк, қыл чач soch, qil; yol (horse’s) chach; tük, qil saç, tüý, gyl saç, qıl (on body) saç, kıl (on body) saç, qıl (on body)
72 head пуç төбө, бас баш пас баш баш баш баш бас баш bosh, kalla bash, kalla baş, gele baş, kəllə baş, kafa baş, qafa
73 ear хăлха кулгаах кулак хулах кулак колак ҡолаҡ къулакъ құлақ кулак quloq qulaq gulak qulaq kulak qulaq
74 eye куç харах карак харах кöс күз күҙ кёз көз көз koʻz köz көз göz göz köz
75 nose сăмса мурун думчук пурун, тумзух, тунӌух тумчук борын танау бурун мұрын мурун burun burun burun burun burun burun
76 mouth çăвар айах аас аас оос авыз ауыҙ аууз ауыз ооз ogʻiz aghiz agyz ağız ağız ağız
77 tooth
(rather not molar)
шăл тиис диш тiс тиш теш теш тиш тiс тиш tish chish diş diş diş tiş
78 tongue чĕлхе тыл дыл тiл тил тел тел тил тiл тил til til dil dil dil til
79 fingernail чĕрне тыҥырах дыргак тырғах тырмак тырнак тырнаҡ тырнакъ тырнақ тырмак tirnoq tirnaq dyrnak dırnaq tırnak tırnaq
80 foot ура атах даван, тавангай, бут азах бут аяк аяҡ аякъ аяқ аяк oyoq ayaq aýak ayaq ayak ayaq
81 leg пĕçĕ буут (thigh, leg) бут, дөңмек (thigh) азах; бут (thigh) бут бот бот бут аяқ, бұт бут oyoq, put put aýak qıç bacak bacaq
82 knee чĕр куççи тобук дискек тiзек тизе тез тубыҡ тобукъ тiзе тизе tizza tiz dyz diz diz tiz
83 hand алă илии хол хол кол кул ҡул къол қол кол qoʻl qol el əl el el
84 wing çунат кынат чалгын ханат канат канат ҡанат къанат қанат канат qanot qanat ganat qanad kanat qanat
85 belly хырăм ис ижин, хырын харын, icтi карын эч, корсак ҡорһаҡ къарын қарын карын, ич, курсак qorin qorsaq garyn qarın karın qursaq, qarın
86 guts пыршă оһоҕос шөйүндү iчеге ичеге эчәк эсәк ичеги, чеги iшек ичеги ichak üchey içege bağırsaq, içalat bağırsak , bağırsaq
87 neck мăй моой моюн мойын мойын муен муйын боюн мойын моюн boʻyin boyun boýun boyun boyun boyun
88 back çурăм кэлин, арҕа оорга уча, арға, пiл бел арка арҡа сырт арқа арка orqa dümbe, arqa arka, yagyrny arxa, kürək arka, sırt arqa, sırt
89 breast кăкăр эмиий эмиг имжек эмчек имчәк имсәк кёкюрек, ёшюн кеуде, көкірек, төс эмчек emchak emchek emjek döş meme köküs, kökrek
90 heart чĕре сүрэх чүрек чӱрек jӱрек йөрәк йөрәк джюрек жүрек жүрөк yurak yürek ýürek ürək yürek, kalp yürek
91 liver пĕвер быар баар паар буур, баар бавыр бауыр бауур бауыр боор jigar jiger, béghir bagyr ciyər karaciğer, ciğer qara ciger
92 to drink ĕçме ис ижер iзерге ич эчәргә эсеү ичерге iшу ичүү ichmoq ichmek içmek içmək içmek içmek
93 to eat çиме аһаа, сиэ чиир чирге ашарга ашау ашаргъа жеу же yemoq yimek iýmek yemək yemek aşamaq
94 to bite çыртма ытыр ызырар; туткулаар ызырарға, тударға тиште тешләргә тешләү къабаргъа тiстеу тиште tishlamoq chishlimek dişlemek dişləmək ısırmak; dişlemek (bite off) tişlemek
95 to suck ĕмме эм сорар, эмер (as breast) сорарға, эмерғе соор имәргә имеү эмерге ему, сору эмүү, соруу emmoq, soʻrmoq emmek emmek əmmək emmek emmek
96 to spit сурма силлээ дүкпүрер тӱкӱрерғе тӱкӱр төкерергә төкөрөү тюкюрюрге түкiру түкүрүү tuplamoq tükürmek tüýkürmek tüpürmək tükürmek tükürmek
97 to vomit хăсма хотуолат кузар хузарға кус костырырга ҡоҫоу къусаргъа құсу кусуу qusmoq qusmak gusmak qusmaq kusmak qusmaq
98 to blow
(as wind)
вĕрме үр үрер (with mouth) ; хадыыр (wind) ӱрерғе (wind)  ; ӱбӱрерғе ӱр, сок өрергә өрөү урургъа үру, үрлеу үйлөө (lips) , согуу, уруу (wind) esmoq esmek üflemek, öwüsmek üfürmək esmek (wind) , üflemek (mouth) esmek (wind) , üfürmek (mouth)
99 to breathe сывлама тыын тынар тынарға тын, тынарга суларга, тын алга тын алыу солургъа дем алу дем алуу nafas olmoq, dam chiqalmoq nepes alamaq dem almak nəfəs almaq nefes almak, soluk almak, solumak nefes almak
100 to laugh кулма күл каттырар хатхырарга, кӱлерге каткыр көлергә көлөү кюлюрге күлу күлүү, каткыруу kulmoq külmek gülmek gülmək gülmek külmek
101 to see курма көр көөр кöрерге кöр күрергә күреү кёрюрге көру көрүү koʻrmoq körmek görmek görmək görmek körmek
102 to hear илтме иһит дыңнаар истерге ук ишетергә ишетеү эшитирге есту угуу, эшитүү eshitmoq anglimaq eşitmek eşitmək işitmek, duymak eşitmek
103 to know
(a fact)
пĕлме бил билир пiлерге бил белергә белеү билирге бiлу билүү bilmoq bilmek bilmek bilmək bilmek bilmek
104 to think шухăшлама; шутлама (opine) санаа бодаар; боданыр сагышсыраар (worry, think) сағынарға санан уйларга уйлау сагъыш этерге ойлау ойлоо oʻylamoq oylimaq, pikir qilmaq pikir etmek, saýmak, üýtmek düşünmək düşünmek; sanmak (opine) tüşünmek
105 to smell
(sense odor)
шăшлама (give off smell) сыттаа (give off smell) чыттаар (give off smell) чыстанарға (give off smell) [[]] иснәргә еҫкәү ийискерге (sniff, sense) иiскеу (sniff) жыттоо, искөө (sniff), жыт алуу (to sense), искоо (literary) isqamoq (sniff) purimaq (sniff, smell) ysgamak (sniff) iyləmək, qoxlamaq, qoxumaq kokmak (give off smell) qoqlamaq
106 to fear хăрама куттан коргар хорығарға коркы куркырга ҡурҡыу къоркъаргъа қорқу коркуу qoʻrqmoq qorqmaq gorkmak, eýmenmek qorxmaq korkmak qorqmaq
107 to sleep çывăрма утуй удуур узирға уйукта йокларга йоҡлау джукъларгъа ұйықтау уктоо uxlamoq uxlimaq uklamak yatmaq uyumak yuqlamaq
108 to live пурăнма олор, сырыт чурттаар чуртирға jӱр яшәргә йәшәү джашаргъа жасау жашоо yashamoq yashimaq ýaşamak yaşamaq yaşamak yaşamaq
109 to die вилме өл өлүр öлерге öл үләргә үлеү ёлюрге өлу өлүү oʻlmoq ölmek ölmek ölmək ölmek ölmek
110 to kill вĕлерме өлөр өлүрер öдiрерге öлтӱр үтерергә үлтереү ёлтюрюрге өлтiру өлтүрүү oʻldirmoq öltürmek öldürmek öldürmək öldürmek öldürmek
111 to fight çапăçма охсус, туһун, кыргыс, сэриилэс демисежир, чаалажар, дайылдажыр кӱрезерге, харбазарға; чаалазарға (war) тартыжар, кӱрежер; jуулажар (war) сугышырга һуғышыу тюйюшюрге, джагъалашыргъа, кюреширге; уруш этерге (war) соғысу, ұрысу согушуу, урушуу urushmoq (at home) , qurashmoq (war) soqushmaq, urushmaq uruşmak (war) , söweşmek, göreşmek (wrestle) , vuruşmaq, savaşmaq, döyüşmək savaşmak; vuruşmak dögüşmek
112 to hunt
(transitive)
тытма çӳре бултаа аңнаар, аңныыр ацнирға анда ауларга аулау ууларгъа, уугъа барыргъа аулау аң уулоо ovlamoq owlimaq awlamak ovlamaq avlamak avlamaq
113 to hit çапма, шаккама оҕус, сырбат кагар, согар, шанчар cабарға, теерге, урунарға сок сугарга, бәрергә һуғыу урургъа ұру, соғу уруу, согуу urmoq urmaq patlamak; urmak (beat) vurmaq vurmak; çapmak urmaq
114 to cut касма кыс, быс кезер кизерге кес кисәргә киҫеү кесерге кесу кесүү kesmoq kesmek kesmek kəsmək kesmek kesmek
115 to split пайлама, уйăрма хайыт чарар, оондактаар; чарарға, оодарға (wood) оот, jар ярырга ярыу джарыргъа жару бөлүү, ажыратуу yormoq yarmaq ýarylmak yarmaq yarmak (as wood) yarmaq
116 to stab
(or stick)
чикме, тирме батары саай бижектээр, шанчар, шиштээр сазарға сай, сайар чәнчергә сәнсеү, ҡаҙау чанчыргъа, сугъаргъа сұғу, қадау, шаншу саюу, матыруу sanchmoq, tiqmoq tiqmaq, sanjimaq, pichaqlimaq pyçaklamak, naýzalamak sancmaq, batırmaq, soxmaq bıçaklamak, batırmak, sokmak, saplamak soqmaq
117 to scratch
(a cat)
чăрмалама, черме, шăйăрма хайы тарт, тыҥырахтаа дырбактаар тырбахтирға тырма тырнарга тырнау тырнаргъа тырнау тырмоо tirnamoq tirnaqlimaq dyrnaçaklamak cızmaq, dırnaqlamaq tırna(la)mak, çizmek (draw) tırnamaq
118 to dig алтма, чавма, чакалама, чавалама, чавса кăларма хас казар хазарға кас казырга ҡаҙыу къазаргъа қазу казуу qazimoq kolimaq; qazmaq gazmak qazmaq kazmak qazmaq
119 to swim ишме уһун, харбаа (Even?) эштир чӱзерге эжин йөзәргә йөҙөү джюзерге жүзу сүзүү suzmoq (su) üzmek ýüzmek üzmək yüzmek yaldamaq
120 to fly вĕçме көт ужар учугарға уч очарга осоу учаргъа ұшу учуу uchmoq uchmaq uçmak uçmaq uçmak uçmaq
121 to walk утма, çӳреме бар, хаамп баар; чоруур (go) парарға, чöрерге бар барырга, йөрергә, атлау (stride) атлау барыргъа, джюрюрге бару, жүру баcуу, жүрүү yurmoq, bormoq, kezmoq barmaq, yürmek ýöremek, barmak gəzmək, yerimək yürümek, gezmek, gitmek yürmek
122 to come килме, пыма кэл келир килерге кел килергә килеү келирге келу келүү kelmoq kelmek gelmek gəlmək gelmek kelmek
123 to lie
(as on one's side)
выртма сыт чыдар чадарға jaт, jиадып jaт ятарга ятыу джатаргъа жату жатуу yotmoq yatmaq ýatmak, uzanmak uzanmaq, yatmaq yatmak (intr.) ; uzanmaq (tr.) yatmaq, uzanmaq
124 to sit ларма олор олурар одырарға отур утырырга ултырыу олтурургъа отыру отуруу oʻtirmoq oltarmaq oturmak oturmaq oturmak oturmaq
125 to stand тăма тур турар турарға тур торырга тороу сирелирге, сюелирге тұру туруу turmoq turmaq durmak durmaq durmak turmaq
126 to turn
(change direction)
пăрма, çавăрма эргит, эрий ээр, эргилдирер айлан(дыр)арға, айландыры бызарға бурыл борырга боролоу бурургъа бұру, бұрылу буруу, бурулуу burmoq burimaq dönmek dönmək dönmek burulmaq
127 to fall
(as in drop)
тӳнме, такăнма; ӳкме түс дүжер тӱзерге тюш, дьыгыл төшәргә, егылырга төшөү тюшерге жауу, жығылу, құлау жыгылуу, түшүү tushmoq, yiqilmoq jiqilmaq, chüshmek ýykylmak düşmək düşmek tüşmek
128 to give пама биэр бээр пирерге бер бирергә биреү берирге беру берүү bermoq bermek bermek vermək vermek bermek
129 to hold
(in one's hand)
тытма тут тудар тударға тут тотарга тотоу тутаргъа тұту, ұстау кармоо, тутуу tutmoq tutmaq tutmak tutmaq tutmak tutmaq
130 to squeeze хĕсме, чăмăртама, хĕстерме, пăчăртама ык кызар хызарға сыгар, кыза тудар кысарга ҡыҫыу къысаргъа қысуу сыгуу siqmoq, qismoq siqmaq, qismaq sykmak sıxmaq sıkmak sıqmaq
131 to rub сăтăрма, сĕрме сот (eyes) ; аал дүрбүүр, өгээр чызарға дьыжип сыймаар ышкырга, уарга (eyes) ышҡыу ышыргъа ысқылау сүртүү, сүйкөө, ушалоо ishqalamoq; surtmoq (as cream) sürkimek, ugulumaq oýkamak, sürtenmek sürtmək ovmak, sürtmek sürtmek
132 to wash çума сууй чуур чуурға jун юарга йыуыу джууаргъа жуу жуу yuvmoq juymaq ýuwmak yumaq yıkamak yuvmaq
133 to wipe шăлма сот чодар; аштаар (clean up) чызарға арлаар, арчып турар сөртергә һөртөү сюртерге сүрту аарчуу, сүртүү artmoq sürtmek, éritmaq süpürmek silmək silmek silmek
134 to pull туртма; сĕтĕрме (drag) тарт тыртар сöртирге, тартарға тарт, чире, чöй тартырга тартыу тартаргъа, тартыргъа тарту тартуу, чоюу choʻzmoq, tortmoq tartmaq dartmak, çekmek çəkmək çekmek çekmek
135 to push тĕкме, тĕртме үт, ас идер iдерге, сазарға [[]]] этәргә этеү теберирге, тюртерге итеру, түрту түртүү itarmoq, turtmoq ishtermek itmek itələmək itmek itemek
136 to throw ывăтма, пăрахма бырах; кэбис; тамнаа (cast) октаар, дажаар тастирға, силерге ташта ташларга ташлау атаргъа тастау ыргытуу, таштоо otmoq (stone) ; tashlamoq (dice) tashlimaq, atmaq atmak atmaq atmak atmaq
137 to tie кăкарма, çыхма, сыпма баай баглаар палғирға буулаа бәйләргә бәйләү байларгъа байлау байлоо bogʻlamoq baghlimaq baglamak bağlamaq bağlamak bağlamaq
138 to sew çĕлеме; тĕрлеме (knit) тик даараар тiгерге кöктö, шиде тегәргә тегеү тигерге тiгу тигүү tikmoq tikmek tikmek tikmək dikmek tikmek
139 to count шутлама аах, ахсаанна аах санаар санирға тооло, чотто санарга һанау санаргъа санау, есептеу саноо, эсептөө sanamoq sanimaq sanamak saymaq saymak saymaq
140 to say теме; калама эт, диэ чугаалар, сөглээр, дээр чоохтирға, чохтанарға айт әйтергә әйтеү айтыргъа, дерге айту, деу айтуу, деш aytmoq; demoq (pronounce) démek, éytmaq diýmek demək demek demek
141 to sing юрлама ыллаа ырлаар ырлирға, сарнирға кожондо, сарында җырларга йырлау джырларгъа жырлау, ән айту ырдоо ashula aytmoq, kuylamoq naxsha étmaq, sayrimaq saýramak oxumaq şarkı söylemek yırlamaq
142 to play выляма оонньоо ойнаар ойнирға ойно уйнарга уйнау ойнаргъа ойнау ойноо oʻynamoq oynimaq oýnamak oynamaq oynamak oynamaq
143 to float ишме (?) уһун (as of wood) салдаар чӱзерге, ағарға јӱс йөзәргә йөҙөү джюзерге жүзу калкуу, cүзүү suzmoq lepildimek, leylimek, üzmek ýüzmek üzmək yüzmek
144 to flow юхма сүүр агар (river) ; төктүр (tears) ағарға ак агарга ағыу агъаргъа ағу агуу oqmoq aqmaq akmak axmaq akmak aqmaq
145 to freeze шăнма тоҥ доңар тоорға чарча, тон өшергә, туңырга өшөү юшюрге, бузларгъа үсу, тоңу тоңуу (with ice) , үшүү (feel cold) muzlamoq, toʻngmoq tonglimaq şatlamak, doňdurmak donmaq donmak buzlanmaq
146 to swell шыçма иһэн таҕыс, ис, көбеө ыжар, дөртеер, хапыяр (face) сiзерге, кöберге [[]] шешәргә шешеү кёберге iсiп-кебу, iсiну шишүү, көбүү shishmoq qaparmaq çişmek şişmək şişmek şişmek
147 sun хĕвел күн хүн кӱн кӱн кояш ҡояш кюн күн күн quyosh, kun kün gün gün, günəş güneş küneş
148 moon уйăх ый ай ай ай ай ай ай ай ай oy ay ay ay ay
149 star çăлтăр сулус сылдыс чылтыс jылтыс йолдыз йондоҙ джулдуз жұлдыз жылдыз yulduz yultuz ýyldyz ulduz yıldız yıldız
150 water шыв уу суг суғ суу су һыу суу су суу suv su suw su su suv
151 rain çумăр ардах чаъс наңмыр jaaш, jaнмыр яңгыр ямгыр джангур жаңбыр, жауын жамгыр, жаан yomgʻir yamghur ýağış yağış yağmur yağmur
152 river çырма, шыв, юханшыв өрүс хем суғ суу елга йылға cуу, къобан (Karachay) , черек (Balkar) өзен дарыя, өзөн daryo deriya derýa çay nehir, ırmak, çay (small) özen, neer
153 lake кӳлĕ күөл хөл кöл кöл күл күл кёл көл көл koʻl köl köl göl göl göl
154 sea
(as in ocean)
тинĕс муора (Rus.) , байҕал далай (Mong.) талай (Mong.) талай (Mong.) диңгез диңгеҙ тенгиз теңiз деңиз dengiz déngiz deňiz dəniz deniz deñiz
155 salt тăвар туус дус тус тус тоз тоҙ туз тұз туз tuz tuz duz duz tuz tuz
156 stone чул таас даш тас таш таш таш таш тас таш tosh tash daş daş taş taş
157 sand хăйăр кумах кум; элезин (Mong) хум кумак, сай ком ҡом къум, юзмез (Balkar) құм кум qum qum gum; çäge qum kum qum
158 dust тусан быыл (Rus.) доозун тозын тоозыны тузан саң, туҙан букъу тозан, шаң чаң, тоз chang [[]] çaň, toz, tozan toz toz toz
159 earth
(as in soil)
çĕр, тăпра cир, буор (soil) довурак, хөрзүн тобырах, чир тобрак җир, туфрак тупраҡ топуракъ топырақ топурак tuproq topa toprak torpaq toprak topraq
160 cloud пĕлĕт былыт булут пулут булут болыт болот булут бұлт булут bulut bulut bulut bulud bulut bulut
161 fog тĕтре туман туман тубан туман томан томан тубан, туман тұман туман tuman tuman duman duman sis; duman (smoke) tuman
162 sky тӳпе халлаан дээр тигiр тенери күк күк кёк көк; аспан (Pers.) көк; асман (Pers.) koʻk; osmon (Pers.) kök; asman (Pers.) gök, asman göy gök kök
163 wind
(as in breeze)
çил тыал хат (Tung.) , салгын чил салкын, эзин җил ел джел жел шамал, жел yel selkin, shamal ýel külək, yel yel; rüzgar (Pers.) yel
164 snow юр хаар хар хар кар кар ҡар къар қар кар qor qar gar qar kar qar
165 ice пăр муус дош пус тош боз боҙ буз мұз муз muz muz buz buz buz buz
166 smoke тĕтĕм буруо ыш тӱдӱн, ыс ыш төтен төтөн тютюн түтiн түтүн tutun tütün tüsse tüstü tütün tütün
167 fire вут уот от от от ут ут от от от olov, oʻt ot ot od ateş, od ateş, ot
168 ash кĕл күл хүл кӱл кӱл, öлöн көл көл кюл күл күл kul kül kül kül kül kül
169 to burn
(intransitive)
çунма умай (intr.) ; умат, уотта (tr.) кывар, өрттенир кöйерғе кӱй, кӱйер янарга яныу джанаргъа жану күйгүзүү, өртөө yonmoq köymek, yanmaq ötmek, otlamak; ýanmak yanmaq yanmak yanmaq
170 road çул суол орук чол jол юл юл джол жол жол yoʻl yol ýol yol yol yol
171 mountain ту хайа (Tung.) даг тағ тыы, кыр тау тау тау тау тоо togʻ tagh dag dağ dağ dağ
172 red хĕрлĕ кыһыл кызыл хызыл кызыл кызыл ҡыҙыл къызыл қызыл кызыл qizil qizil gyzyl qırmızı, al kırmızı, kızıl qırmızı, qızıl
173 green симĕс, ешĕл күөх ногаан (Mong.) (от) кöк, ноған, чазыл jaжыл яшел йәшел джашил жасыл жашыл yashil yéshil ýaşyl yaşıl yeşil yeşil
174 yellow сарă араҕас, саһархай сарыг сарығ сары сары һары сары сары сары sariq sériq sary sarı sarı sarı
175 white шурă үрүҥ, маҕан ак ах ак ак аҡ акъ ақ ак oq aq ak ak, beyaz beyaz, aq
176 black хура хара кара хара кара кара ҡара къара қара кара qora, siyoh qara, siya reng gara qara siyah, kara qara, siya
177 night каç түүн дүн тӱн, хараа тӱн төн төн кече түн түн tun; kecha (evening) tün; kech (evening) gije gecə gece, tün gece
178 day
(daytime)
кун күнүс хүн кӱн кӱн көн көн кюн күн күн kun kün gün gün gün, gündüz kün
179 year çул сыл, дьыл чыл чыл jыл ел йыл джыл жыл жыл yil yil ýyl il yıl, sene yıl, sene
180 warm
(as in weather)
ăшă сылаас чылыг чылығ jылу җылы йылы джылы жылы жылуу iliq ilman ýyly ılıq ılık, sıcak issi
181 cold
(as in weather)
сивĕ мүлүүн; тымныы соок соох соок салкын, суык һыуыҡ сууукъ суық суук sovuq soghuq sowuk soyuq soğuk suvuq
182 full тулли толору долу толдыра толо тулы тулы толу толы толук, толтура toʻq, toʻla toluq doly; dok (satisfied) dolu dolu tolu
183 new çĕнĕ саҥа чаа наа jaны яңа яңы джангы жаңа жаңы yangi yéngi täze (Pers.) yeni, təzə yeni yañı
184 old кивĕ; ватă (person) эргэ; кырдьаҕас (person) эрги; кырган (person) иргi; кирі (person) эски; карган (person) иске, карт (person) иҫке, ҡарт (person) эски (thing) ; къарт (person) ескi; қарт, кәрі (person) эски; кары (people) eski; qari eski; qeri köne (things) , garry (people) köhnə, əski; (people) yaşlı, qoca eski, yaşlı eski, qart
185 good лайăх үчүгэй, үтүө эки чахсы jaкшы яхшы яҡшы иги жақсы жакшы yaxshi yaxshi ýagşy, gowy yaxşı iyi yahşı, eyi
186 bad япăх, начар куһаҕан, дьаабы бaк, багай хомай, чабал jaман, комой начар насар, яман аман нашар, жаман жаман,начар yomon yaman (er)bet; pis; ýaman (badly) pis, yaman kötü yaramay, yaman
187 rotten
(as, a log)
çĕрĕк сытыйбыт ирик, чыдыг чызығ, чызаан (fruit) ; iрiк (wood) чирик, калган черек серек чириген, чирик шiрiк чирик chirik chürük, chirigen çüýrük çürük çürük çürük
188 dirty пылчăклă, вараланчăк, хура кирдээх, бадараан хирлиг, боктуг кiрлiг, пуртах кирлӱ пычрак, керле бысраҡ кир, кирли кiр, батпақты, кир kir kir; paskina; kirli, hapa çirkli, kirli kirli kirli
189 straight тӳрĕ көнө дорт, хөнү кöнi тӱс, чике туры тура тюз түзу түз toʻgʻri; tik (adv.) tüz, udul göni; dogry düz düz, doğru tüz
190 round çаврака төгүрүк төгерик, тырыкы тоғылах, тегiлек, терпек болчок, тегерик түгәрәк, йомры йоморо, түңәрәк тёгерек домалақ, дөңгелек, жұмыр тегерек, тоголок, жумуру dumaloq; yumaloq (sphere) domlaq, yumilaq togalak, öwre yumru yuvarlak, değirmi, toparlak tögerek
191 sharp
(as a knife)
çивĕч, вичкĕн сытыы чидиг, өткүр чiтiг курч үткен үткер джити өткiр курч, өткүр oʻtkir keskin, ökür, ittik ýiti; ötgür iti keskin keskin
192 dull
(as a knife)
мăка сыппах дөгей, шапты; мугур омас моко үтмәс үтмәҫ дуппукъ (Karachay) , гумух (Balkar) өтпеc, өтпес, дөкір мокок, өтпөгөн oʻtmas ötmes kütek küt kör toqal
193 smooth яка, такăр, тӳрĕ дэхси, кылааккай дески, тас тӱс килен, тӱс шома; тигес шыма сыйдам тегiс тегиз, текши tekis, silliq siliq, tékis tekiz hamar, düz düz, pürüzsüz tegiz
194 wet йĕпе, нӳрĕ, исленчĕк инчэҕэй, уулаах, сииктээх өл, шык, мөөн, шал öл ӱлӱш, чыкту юеш, дымлы дымлы мылы, джибиген ылғал, дымқыл (moist) ным, нымдуу hoʻl, nam höl, nem çygly; öl (damp, wet) nəm, yaş, islaq ıslak, yaş dım
195 dry
(adjective)
типĕ, хăрăк кураанах кургаг хуруғ кургак коры ҡоро къургъакъ құрғақ кургак quruq, qurgʻoq quruq qury quru kuru quru
196 right
(correct)
тĕрĕс сөп, сөптөөх, таба шын, ылаптыг сын, орта чын дөрес, туры дөрөҫ тюз дұрыс, тура туура toʻgʻri toghra dogry düzgün, doğru doğru doğru
197 near çывăх чугас чоок чағын jуук якын яҡын джууукъ жақын жакын yaqin yéqin ýakyn yaxın yakın yaqın
198 far инçе ыраах ырак ырах узак, ыраак ерак алыҫ, йыраҡ узакъ алыс алыс, ыраак uzoq, olis (distant) yiraq uzak, alyş uzaq uzak, ırak uzaq
199 right
(side)
сылтăм уҥа оң оң он’ уң уң онг оң оң oʻng ong sag sağ sağ , sağ
200 left
(side)
сулахай хаҥас солагай сол сол сул һул сол сол сол chap sol çep sol sol sol
201 at -та/-те -га/-ҕа -да, -де, -та, -те -да, -де, -та, -те -де, -те -да/-дә, өстендә -да/-де -да/-де, астында -да, -до, -де, -дө -da [[]] [[]] -da/-də -da/-de, -ta/-te -da/de, -ta/te
202 in -та/-те иһигэр -да, -де, -та, -те, иштинде -да, -де, -та, -те -де, -те -да/-дә, эчендә -да -да/-де -да/-де, iшiнде ичинде, -да, -до, -де, -дө -da [[]] [[]] -da/-də -da/-de, -ta/-te -da/-de, -ta/-te
203 with
(accompanying)
-па/-пе кытары -биле, -биле кады/катай [[]] -ту, -ду белəн -менән бла -мен, -менен менен, бирге bilan [[]] bilen ilə, -la/-lə -la/-le -nen, ile
204 and тата, та, те, -па/-пе уонна биле, болгаш, база даа, таа [[]] да/дә, һәм һәм бла, да, эм, эмда және жана va [[]] we , da/ ve ve
205 if -сан/-сен, енчен, эхер буоллаҕына, өскө -за/-са, -зе/-се, болза, бир эвес (conj.) [[]] [[]] -са/-сә, әгәр әгәр эсе -са/-се, егер -са/-се/-со/-сө, эгер agar [[]] eger əgər eğer eger
206 because мĕншĕн тесен ол иһин чүге дээрге, ооңужун [[]] [[]] чөнки сөнки ючюн өйткенi анткени chunki [[]] çünki çünki çünkü çünki
207 name ят аат ат ат ат исем, ат исем ат ат, есiм ат, ысым ism, nom, ot [[]] at ad isim, ad ad, isim

See also[edit]

Swadesh lists
Individual languages

Afrikaans – Albanian – Antillean Creole – Arabic (standard) (p), Egyptian Arabic (p), Palestinian Arabic (p), Tunisian Arabic (t) – Armenian (t,p) – Aromanian – Bangala – Bashkir – Basque – Belarusian – Breton – Bulgarian (t) – Burmese (t,p) – Catalan – Chechen – Chinese: Cantonese, Gan (p), Mandarin (t,p), Min Nan (Amoy) (p), Old Chinese (p) – Czech – Danish – Dutch (p) – Egyptian (Middle)  – Esperanto (p) – Estonian – Finnish – Fiji Hindi – Fijian – French (p) – French (old) – Frisian (West) – Friulian – Georgian (t,p) – German (p) – Greek (modern) (p), Greek (ancient) – Guaraní – Haida – Haitian Creole – Hausa – Hawaiian – Hindi (t) – Hittite – Hmong (White) (p) – Hungarian – Icelandic – Indonesian – Interlingue – Irish (p) – Istro-Romanian – Italian (p) – Japanese (t) – Kashubian – Khmer (p) – Korean (t) – Kurdish – Latin – Latvian – Lingala – Lingua Franca Nova – Lithuanian – Luwian – Macedonian (t) – Malagasy – Malay – Maltese – Megleno-Romanian – Mongolian (t) – Old Portuguese (p) – Ossetian (p) – Polish (p) – Portuguese (p) – Proto-Indo-European – Proto-Slavic – Purepecha – Quechua – Romani – Romanian – Russian (p) – Sanskrit (t) – Scottish Gaelic – Serbo-Croatian – Sinhalese – Slovenian – Spanish (p) – Sranan – Swahili – Swedish – Tagalog – Tajik (t) – Tahitian – Thai (t) – Tocharian B – Tok Pisin – Turkish – Ukrainian – Vietnamese – Walloon – Zulu

Language families and family branches

Afro-Asiatic – Algonquian – Altaic – Araucanian – Austro-Asiatic – Australian – Austronesian – Baltic – Baltic-Finnic – Bantu – Celtic – Dené–Yeniseian – Dravidian – Frisian – Germanic – Hokan – Iberian – Indo-Aryan – Indo-Iranian – Indo-Iranian (extended) – Italian – Mayan – Muskogean – Niger–Congo – Oto-Manguean – Paleosiberian – Penutian – Romance – Sino-Tibetan – Slavic – Siouan – Tai–Kadai – Tibeto-Burman – Tupi–Guarani – Turkic – Uralic – Uto-Aztecan

The list may also include: (t) the transcription in Latin characters; (p) the phonetic transcription